સ્થાનિક રોકાણકારોને રાહત આપવા અને વિદેશી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, બજાર નિયમનકાર SEBI એ સરકારને, શેરબજાર આધારિત આવક પરના કરવેરામાં ફેરફાર કરવાની ભલામણ કરી છે. સમાચાર એજન્સી રોઇટર્સે સૂત્રોના હવાલેથી અહેવાલ આપ્યો છે કે, SEBI એ વિદેશી રોકાણકારો માટે ‘લોંગ-ટર્મ કેપિટલ ગેઇન્સ’ (LTCG) ટેક્સ નાબૂદ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.

આ ઉપરાંત, SEBI એ સ્થાનિક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણકારો માટે પણ રાહતનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. આ પ્રસ્તાવ મુજબ, જો કોઈ રોકાણકાર એક વર્ષથી વધુ સમય સુધી રાખેલા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સ વેચે અને તેમાંથી મળેલી રકમનું અન્ય કોઈ સ્કીમમાં ફરીથી રોકાણ કરે, તો આ ‘સ્વિચ’ (એક સ્કીમમાંથી બીજી સ્કીમમાં ફેરફાર) ને કરપાત્ર વેચાણ ગણવું જોઈએ નહીં. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, તેને કરમુક્ત રાખવું જોઈએ. આ ભલામણો કેન્દ્રીય બજેટના ત્રણ મહિના પહેલા કરવામાં આવી છે, જે ફેબ્રુઆરીમાં રજૂ થવાનું છે. આ પ્રસ્તાવો અંગે અંતિમ નિર્ણય કેન્દ્ર સરકાર લેશે.

રોકાણકારો પર હાલમાં કેટલો કરબોજ છે?

વર્તમાન નિયમો હેઠળ, એક વર્ષથી વધુ સમય માટે રાખવામાં આવેલી સિક્યોરિટીઝ (શેર કે અન્ય નાણાકીય સાધનો) પર 12.5 % ‘લોંગ-ટર્મ કેપિટલ ગેઇન્સ’ (LTCG) ટેક્સ લાગે છે. એક વર્ષ કે તેથી ઓછા સમયમાં વેચવામાં આવેલી સિક્યોરિટીઝ પર ‘શોર્ટ-ટર્મ કેપિટલ ગેઇન્સ’ (STCG) ટેક્સ 20 % લાગે છે. આ ઉપરાંત, શેરના વ્યવહારો પર ‘સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ’ (STT) લાગે છે અને ડિવિડન્ડ પર ‘વિથહોલ્ડિંગ ટેક્સ’ (સ્ત્રોત પર કપાતો કર) લાગુ થાય છે.

SEBI એ નોંધ્યું છે કે ભારતમાં ઇક્વિટી રોકાણો સાથે સંકળાયેલા વ્યવહાર ખર્ચ (transaction costs) અન્ય બજારોની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. બ્રોકરેજ ફર્મ ‘જેફરીઝ’ (Jefferies) ના મતે, કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સમાં ઘટાડો ભારતીય બજારને વિદેશી રોકાણકારો માટે વધુ આકર્ષક બનાવી શકે છે અને પોર્ટફોલિયો રોકાણમાં વધારો કરી શકે છે. બીજી તરફ, બ્રોકરેજ ફર્મ ‘IIFL’ નો અંદાજ છે કે કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સ નાબૂદ કરવાથી વિદેશી રોકાણકારોના વળતરમાં 2.3 ટકા પોઈન્ટ સુધીનો વધારો થઈ શકે છે.

સ્થાનિક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણકારો માટે રાહતનો પ્રસ્તાવ

SEBI એ સ્થાનિક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણકારો માટે પણ કર રાહતની ભલામણ કરી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, જો કોઈ રોકાણકાર એક વર્ષથી વધુ સમયથી પોતાની પાસે રહેલા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સ વેચે અને તેમાંથી મળેલી રકમનું અન્ય કોઈ સ્કીમમાં પુનઃરોકાણ કરે, તો આ વ્યવહારને કરપાત્ર વેચાણ ગણવું જોઈએ નહીં.

આનો ઉદ્દેશ્ય રોકાણકારોને સ્થાનિક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં તેમનું રોકાણ જાળવી રાખવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે. ભારતનું મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઉદ્યોગ 82.6 લાખ કરોડ રૂપિયાની સંપત્તિનું સંચાલન કરે છે, જેમાં સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન્સ (SIPs) દ્વારા દર મહિને સરેરાશ 30,000 કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ આવે છે.

વિદેશી રોકાણકારોએ બજારમાંથી 31 અબજ ડોલર પાછા ખેંચ્યા

સેબી (SEBI) ની આ ભલામણો એવા સમયે આવી છે જ્યારે નબળા બજાર પ્રદર્શન અને વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા વેચાણને કારણે ભારતીય શેરબજારમાં રોકાણ આકર્ષવું વધુને વધુ પડકારજનક બની ગયું છે.

છેલ્લા બે વર્ષમાં, ભારતીય શેરબજારનું પ્રદર્શન અન્ય ઉભરતા બજારો (emerging markets) ની સરખામણીમાં પાછળ રહ્યું છે. આ વર્ષે, વિદેશી રોકાણકારોએ 31 અબજ ડોલર મૂલ્યના ભારતીય શેર વેચી દીધા છે, જે એક રેકોર્ડ છે. દરમિયાન, સ્થાનિક બજારમાં વળતર નબળું રહેવાને કારણે, ભારતીય છૂટક રોકાણકારો (retail investors) વિદેશી બજારોમાં રોકાણ કરવા તરફ વધુ વળ્યા છે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વિદેશી રોકાણકારો સાથે ચાલી રહેલી ચર્ચાઓ દરમિયાન કર વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કરવાની માંગ પ્રબળ બની હતી. સેબીએ છેલ્લા બે વર્ષમાં વિદેશી રોકાણકારો સાથે અનેક બેઠકો યોજી છે. સતત થઈ રહેલા વેચાણને કારણે રૂપિયા પર પણ દબાણ આવ્યું છે. એક સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે, આ પ્રસ્તાવોનો ઉદ્દેશ્ય વિદેશી રોકાણકારો પરના પ્રારંભિક કરના બોજને ઘટાડવાનો છે.

નોંધનીય છે કે છેલ્લા બે વર્ષમાં નિફ્ટી 50 (Nifty 50) માં 4.8 % નો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે MSCI ઇમર્જિંગ માર્કેટ્સ ઇન્ડેક્સમાં 40 % નો વધારો જોવા મળ્યો છે. આ જ સમયગાળા દરમિયાન, સ્થાનિક ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ—જે લાર્જ-કેપ શેરોમાં રોકાણ કરે છે—તેમના વળતરમાં સરેરાશ 1.6 % નો ઘટાડો નોંધાયો છે.

Jioના શેરનું ભવિષ્ય શું? Buy, Hold કે Sell…? એક્સપર્ટ્સે કરી ‘મોટી ભવિષ્યવાણી’