Investment Face-off : બેંક FD vs પોસ્ટ ઓફિસ ! 1, 3 કે 5 વર્ષ માટે ક્યાં મળશે સૌથી વધુ વ્યાજ? રોકાણ કરતા પહેલા આ ગણિત સમજી લો

ભારતમાં સુરક્ષિત રોકાણ પસંદ કરતા રોકાણકારો વચ્ચે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) અને પોસ્ટ ઓફિસ સ્મોલ સેવિંગ્સ સ્કીમ્સ સૌથી લોકપ્રિય વિકલ્પો છે. બંનેમાં રોકાણની સુરક્ષા અને નિશ્ચિત વળતર મળે છે, પરંતુ વ્યાજ દર, લિક્વિડિટી (નાણાં છૂટા કરવાની ક્ષમતા), ટેક્સ અને ફ્લેક્સિબિલિટીની બાબતમાં મોટો તફાવત છે. આ લેખમાં અમે તમને જણાવીશું કે 1, 3 અને 5 વર્ષના ગાળામાં તમને કોણ વધુ વળતર આપશે – એફડી કે પોસ્ટ ઓફિસ?

1 વર્ષના રોકાણમાં કોણ શ્રેષ્ઠ?

• બેંકોની FD હાલમાં 6.20% થી 7.40% સુધી વ્યાજ આપી રહી છે. વરિષ્ઠ નાગરિકોને કેટલીક બેંકોમાં 7.90% સુધી વળતર મળી રહ્યું છે.
• IDFC FIRST બેંક, બંધન બેંક અને RBL બેંક જેવી ખાનગી અને સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો સૌથી વધુ વ્યાજ ઓફર કરી રહી છે. જ્યારે HDFC, ICICI અને SBI ના દર 6.25% થી 6.50% ની વચ્ચે છે.
• તેની સરખામણીમાં પોસ્ટ ઓફિસની એક વર્ષની ટાઈમ ડિપોઝિટ સ્કીમ અંદાજે 6.9% વ્યાજ આપે છે. ટૂંકા ગાળા માટે બેંક FD માં નાણાં ઉપાડવાની સુવિધા વધુ સારી હોવાથી તે વધુ અનુકૂળ મનાય છે.

3 વર્ષના રોકાણમાં કોણ શ્રેષ્ઠ?

• 3 વર્ષના ગાળા માટે પોસ્ટ ઓફિસ ટાઈમ ડિપોઝિટ અંદાજે 7.1% વળતર આપે છે. આ મોટાભાગની બેંક FD ની બરાબર અથવા તેનાથી વધુ છે.
• જોકે કેટલીક ખાનગી બેંકો 7.40% સુધી વ્યાજ આપે છે, પરંતુ પોસ્ટ ઓફિસ સ્કીમને સરકારી ગેરંટી મળતી હોવાથી તેમાં જોખમ નહિવત્ હોય છે.

5 વર્ષના રોકાણમાં કોણ શ્રેષ્ઠ?

• લાંબા ગાળાના રોકાણમાં પોસ્ટ ઓફિસ બેંક FD કરતા આગળ નીકળતી દેખાય છે.
• 5 વર્ષની પોસ્ટ ઓફિસ ડિપોઝિટ સ્કીમ રોકાણકારોને અંદાજે 7.5% અને નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC) અંદાજે 7.7% વ્યાજ આપી રહ્યું છે. તેની સામે મોટાભાગની બેંકો 5 વર્ષની FD પર માત્ર 6% થી 6.75% સુધી જ વળતર આપે છે.
• વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) સૌથી આકર્ષક છે, જ્યાં 8.2% સુધી વ્યાજ મળે છે.

રોકાણકારો માટે મુખ્ય તફાવત

• સુરક્ષા: પોસ્ટ ઓફિસ સ્કીમને ભારત સરકારની ગેરંટી મળે છે, જ્યારે બેંક FD માં માત્ર 5 લાખ રૂપિયા સુધીનો જ વીમો (Insurance cover) હોય છે.
• લિક્વિડિટી: બેંક FD માં લિક્વિડિટી વધુ હોય છે, એટલે કે જરૂર પડે ત્યારે સરળતાથી પૈસા ઉપાડી શકાય છે.
• ટેક્સ: બંને વિકલ્પો ટેક્સેબલ છે, પરંતુ NSC અને 5 વર્ષની ટાઈમ ડિપોઝિટ જેવી યોજનાઓ ઇન્કમ ટેક્સની કલમ 80C હેઠળ ટેક્સમાં છૂટનો લાભ આપે છે.

કોણે કયો વિકલ્પ પસંદ કરવો જોઈએ?

જો રોકાણકારને ટૂંકા ગાળાની જરૂરિયાતો માટે ફ્લેક્સિબિલિટી અને જલ્દી પૈસા છૂટા કરવાની સગવડ જોઈતી હોય, તો 1 થી 3 વર્ષની બેંક FD શ્રેષ્ઠ છે. પરંતુ જો તમે લાંબા ગાળા માટે વધુ સુરક્ષિત અને ઊંચું વળતર ઈચ્છતા હોવ, તો પોસ્ટ ઓફિસની યોજનાઓ વધુ મજબૂત દેખાય છે.

Investment Guide 2026 : ઈક્વિટી, ગોલ્ડ, FD કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ? જાણો વર્ષ 2026 માં કયો વિકલ્પ તમને બનાવી શકે છે માલામાલ!