
ભારતના વાહનવ્યવહાર ક્ષેત્રે એક નવો ઈતિહાસ લખાવા જઈ રહ્યો છે. દેશના સૌથી મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ્સમાંના એક એવા મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટની પહેલી સત્તાવાર ઝલક દેશની સામે આવી ગઈ છે. નવી દિલ્હીમાં આવેલા રેલ મંત્રાલયના બિલ્ડિંગના ગેટ નંબર 4 પર આ હાઈ-સ્પીડ ટ્રેનની એક ખાસ તસવીર પ્રદર્શિત કરવામાં આવી છે. આ ડિસ્પ્લેમાં ટ્રેનની ભવ્ય અને આધુનિક ડિઝાઇન બતાવવામાં આવી છે, જેને જોવા માટે લોકોમાં ભારે ઉત્સુકતા જોવા મળી રહી છે.
મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર આગામી 15 ઓગસ્ટ, 2027 ના રોજ શરૂ થવાની સંભાવના છે. હાલમાં મુંબઈ અને અમદાવાદ વચ્ચે મુસાફરી કરવામાં ઘણો સમય લાગે છે, પરંતુ આ હાઈ-સ્પીડ ટ્રેન શરૂ થયા પછી આ બંને મોટા આર્થિક શહેરો વચ્ચેનું અંતર માત્ર 2 કલાક જેટલું જ રહી જશે. આ ટ્રેન દોડવાથી લોકોના સમયની મોટી બચત થશે અને બંને રાજ્યો વચ્ચે વેપાર-રોજગારને વેગ મળશે.
આ પ્રોજેક્ટ માત્ર તેની સ્પીડ માટે જ નહીં, પરંતુ તેમાં વપરાતી અદભુત ટેક્નોલોજીના કારણે પણ ચર્ચામાં છે. નેશનલ હાઈ સ્પીડ રેલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (NHSRCL) ના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રેન માટે અંડરગ્રાઉન્ડ રૂટ તૈયાર કરવા માટે મુંબઈના પૂર્વીય ઉપનગર વિક્રોલીમાં એક વિશાળકાય ટનલ બોરિંગ મશીન (TBM) કાર્યરત કરવામાં આવ્યું છે. તાજેતરમાં જ આ મશીનનું મુખ્ય ભાગ એટલે કે ‘કટરહેડ’ જમીનની નીચે ઉતારવામાં આવ્યું છે.
આ કોઈ સામાન્ય એન્જિનિયરિંગ કામ નથી. આ કટરહેડનો વ્યાસ 13.6 મીટર છે અને તેનું વજન જ 350 ટન છે. આ વિશાળ લોખંડી ભાગને પાંચ અલગ-અલગ ખેપોમાં સાઇટ પર લાવવામાં આવ્યો હતો અને તેને જોડવા માટે આશરે 1,600 કિલોગ્રામની હાઈ-પ્રિસિઝન વેલ્ડિંગનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ કટરહેડને નીચે ઉતારવાની સાથે જ ટનલ બોરિંગ મશીનની પ્રાથમિક એસેમ્બલીનું કામ અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગયું છે.
આ પ્રોજેક્ટનો સૌથી રોમાંચક ભાગ મુંબઈની 21 કિલોમીટર લાંબી ટનલ છે. આ ટનલના 16 કિલોમીટરના ભાગના નિર્માણ માટે બે વિશાળ TBM મશીનો જોડવામાં આવી રહ્યા છે, જેમાંથી દરેકનું વજન 3,000 ટનથી પણ વધારે છે. ભારતમાં રેલવે ટનલ બનાવવા માટે અત્યાર સુધી વપરાયેલા મશીનોમાં આ સૌથી મોટા મશીનો છે.
સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે આ રૂટ પર ‘ઠાણે ક્રીક’ (Thane Creek) ની નીચે 7 કિલોમીટર લાંબી એક દરિયાઈ ટનલ બનાવવામાં આવશે. આ ભારતની સૌપ્રથમ અન્ડરવોટર એટલે કે સમુદ્રની નીચે બનનારી રેલ ટનલ હશે. આ મશીનનું કટરહેડ એટલી કુશળતાથી ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે કે તે એક જ મોટી ટનલ ખોદશે, જેમાંથી બુલેટ ટ્રેનની આવવા અને જવા માટેની (અપ અને ડાઉન) બંને લાઈનો એકસાથે પસાર થઈ શકશે.
આ ટનલ વિક્રોલીથી શરૂ થઈને બાંદ્રા કુર્લા કોમ્પ્લેક્સ (BKC) સુધીનો આશરે 6 કિલોમીટરનો હિસ્સો તૈયાર કરશે. આ આખો રૂટ મુંબઈના અત્યંત ગીચ વસ્તીવાળા શહેરી વિસ્તારો અને જાણીતી મીઠી નદીની નીચેથી પસાર થઈને BKCમાં બની રહેલા અંડરગ્રાઉન્ડ બુલેટ ટ્રેન સ્ટેશન સુધી પહોંચશે. આ પ્રોજેક્ટ ભારતીય એન્જિનિયરિંગની ક્ષમતાનું એક ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ સાબિત થવા જઈ રહ્યો છે.