Cheque પર રકમ લખ્યા પછી ‘Only’ લખવું કેમ જરૂરી છે ? જાણી લો, આ એક નાના શબ્દ પાછળનો નિયમ
તમે જોયું હશે કે, જ્યારે પણ કોઈ વ્યક્તિ Cheque લખે છે, ત્યારે રકમને શબ્દોમાં લખ્યા પછી છેલ્લે ‘Only’ શબ્દ ચોક્કસ ઉમેરે છે. હવે શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે, આ માત્ર એક જૂની પરંપરા છે કે પછી તેની પાછળ બેંકિંગ સુરક્ષાનો કોઈ નિયમ છુપાયેલો છે?
તમે ધ્યાન આપ્યું હશે કે, જ્યારે પણ કોઈ Cheque લખે છે; ત્યારે રકમને શબ્દોમાં લખ્યા પછી સામાન્ય રીતે ‘Only’ શબ્દ ચોક્કસ લખવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, 5,000 રૂપિયાના Cheque પર ‘Five Thousand Only’ લખી શકાય છે. હવે આવું શા માટે કરવામાં આવે છે? શું 'Cheque' પર ‘Only’ લખવું એ બેંકિંગ નિયમ હેઠળ જરૂરી છે કે, આ માત્ર લાંબા સમયથી ચાલી આવતી એક પરંપરા છે? તો જણાવી દઈએ કે, આનું મુખ્ય કારણ સુરક્ષા છે.
આમાં જ્યારે તમે રકમને શબ્દોમાં લખો છો અને તેના પછી ખાલી જગ્યા છોડી દો છો, તો કોઈ વ્યક્તિ તેમાં વધારાના શબ્દો ઉમેરીને રકમમાં ફેરફાર કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. રકમના અંતમાં ‘Only’ લખવાથી આ પ્રકારની છેડછાડની શક્યતા ઘટી જાય છે. બેંકો ગ્રાહકોને એ પણ સલાહ આપે છે કે, Cheque પર શબ્દો અને અંકમાં લખેલી રકમ એકસરખી હોવી જોઈએ.
Cheque પર ‘Only’ લખવાનો મુખ્ય હેતુ રકમ પછી કોઈ વધારાના શબ્દ ઉમેરવાની શક્યતાને ઓછી કરવાનો છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે માત્ર ‘Five Thousand’ લખીને તેના પછી ઘણી ખાલી જગ્યા છોડી દો છો, તો તેમાં પાછળથી કંઈક બીજું ઉમેરી શકાય છે. ‘Five Thousand Only’ લખવાથી એ સ્પષ્ટ થઈ જાય છે કે, Cheque પર લખેલી રકમ પૂરી થઈ ગઈ છે. બેંક ગ્રાહકોને સલાહ આપે છે કે, રકમને ‘Rupees’ શબ્દની નજીકથી જ લખવાનું શરૂ કરો અને અંતમાં ‘Only’ જરૂર લખો.
Cheque ભરતી વખતે ‘Only’ લખવું સામાન્ય રીતે એક સુરક્ષાના ઉપાય તરીકે સૂચવવામાં આવે છે. એક્સિસ બેંક અને ઇન્ડસઇન્ડ બેંક સહિત ઘણી બેંકો ગ્રાહકોને રકમ શબ્દોમાં લખવા અને તેના અંતમાં ‘Only’ લગાડવાની સલાહ આપે છે. જો કે, આને RBIના એવા કોઈ અલગ નિયમ તરીકે ન સમજવું જોઈએ, જેમાં દરેક Cheque પર ‘Only’ લખવું ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું હોય. Cheque પર રકમ સામાન્ય રીતે બે (શબ્દોમાં અને અંકમાં) રીતે લખવામાં આવે છે. બંને જગ્યાએ લખેલી રકમ એકસરખી હોવી જોઈએ. Cheque ભરતી વખતે રકમને નક્કી કરેલા બોક્સમાં અંકમાં લખો અને તેની નીચે આપેલી લાઇન પર તે જ રકમને શબ્દોમાં લખો.
આનાથી બેંક પાસે રકમની ચકાસણી કરવાના બે રસ્તા હોય છે અને Cheque ની પ્રોસેસિંગ દરમિયાન ભૂલ કે મૂંઝવણની શક્યતા ઘટી જાય છે. Cheque ભરતી વખતે નકામી ખાલી જગ્યા ન છોડો. પેઈ (જેના નામે ચેક છે) નું નામ, તારીખ અને રકમ સાચી છે કે નહીં, તે જરૂર ચકાસી લો. સાથે જ એ પણ જોઈ લો કે, શબ્દો અને અંકમાં લખેલી રકમ એકસરખી હોય. Cheque માં ઓવરરાઈટિંગ અથવા પરવાનગી વગર કરેલા ફેરફારોથી પણ બચો. સાચી રીતે ભરેલો Cheque સરળતાથી પ્રોસેસ થઈ જાય છે અને તેમાં છેડછાડની શક્યતા પણ ઓછી રહે છે.
