Flight Drinking Facts: ફ્લાઇટમાં દારૂ પીવાથી નશો વધારે કેમ લાગે છે? જાણો કેબિન પ્રેશર અને શરીરનું વિજ્ઞાન
ફ્લાઇટમાં દારૂ પીધા પછી જમીન કરતાં તેની અસર વધારે અનુભવાય છે એવું કેમ લાગે છે? કેબિન પ્રેશર, ઓક્સિજન અને ઊંઘ શરીર પર કેવી અસર કરે છે તે સરળ ભાષામાં જાણો.
શું તમને ક્યારેય એવું લાગ્યું છે કે જમીન પર એક ડ્રિંક લીધા પછી જેટલો નશો થાય છે, તેના કરતાં ફ્લાઇટમાં દારૂ પીધા બાદ તેની અસર વધુ ઝડપથી અનુભવાય છે? જો હા, તો તેની પાછળ માત્ર માન્યતા કે અફવા નથી. ફ્લાઇટ દરમિયાન શરીર જે પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થાય છે, તેના કારણે દારૂની અસર વધુ સ્પષ્ટ રીતે અનુભવાઈ શકે છે.
ખાસ કરીને લાંબી ફ્લાઇટમાં મુસાફરી દરમિયાન કેબિનનું હવાનું દબાણ, ઓછો ભેજ, થાક અને ઊંઘ જેવી બાબતો શરીર પર અસર કરે છે. તેમાં દારૂ ઉમેરાય ત્યારે ચક્કર, સુસ્તી અથવા થાક જેવી અસરો વધુ અનુભવાઈ શકે છે. ફ્લાઇટ જમીનથી હજારો ફૂટની ઊંચાઈએ ઉડે છે. જોકે કેબિનને સંપૂર્ણપણે બહારના વાતાવરણ પ્રમાણે રાખવામાં આવતી નથી અને તેને મુસાફરો માટે યોગ્ય દબાણ પર રાખવામાં આવે છે. તેમ છતાં, જમીન કરતાં કેબિનની સ્થિતિ અલગ હોય છે.
આ પરિસ્થિતિમાં શરીરમાં ઓક્સિજન સેચ્યુરેશન થોડું ઘટી શકે છે. સામાન્ય સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં આ ઘટાડો સામાન્ય રીતે મર્યાદિત હોય છે, પરંતુ દારૂ પીધા પછી થતી ઊંઘ અને સુસ્તી સાથે તેનો અનુભવ વધારે થઈ શકે છે. સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, દારૂ પોતે જ મગજ અને નર્વસ સિસ્ટમને ધીમું કરે છે. જ્યારે તેની સાથે ફ્લાઇટનો થાક અને કેબિનની પરિસ્થિતિ જોડાય છે ત્યારે વ્યક્તિને દારૂની અસર વધુ અનુભવાઈ શકે છે.
ફ્લાઇટ દરમિયાન શરીરમાં પાણીની કમી થવાની શક્યતા વધી શકે છે. વિમાનની કેબિનમાં ભેજનું પ્રમાણ સામાન્ય ઘરના વાતાવરણ કરતાં ઓછું હોય છે. લાંબી મુસાફરી દરમિયાન પાણી ઓછું પીવામાં આવે તો શરીર ડિહાઇડ્રેટ થઈ શકે છે.
દારૂ પણ શરીરમાંથી પ્રવાહી બહાર જવાની પ્રક્રિયાને વધારી શકે છે. તેથી દારૂ સાથે પૂરતું પાણી ન પીવામાં આવે તો માથાનો દુખાવો, મોં સુકાવું, થાક અને અસ્વસ્થતા જેવી સમસ્યાઓ વધુ અનુભવાઈ શકે છે. આ કારણે ફ્લાઇટ દરમિયાન દારૂ પીતા લોકો માટે પાણી પીવાનું ખાસ મહત્વનું બની જાય છે.
લાંબી ફ્લાઇટમાં સતત ઘણા કલાકો સુધી બેસી રહેવું, ઊંઘનો સમય બદલાઈ જવો અને સમયના ફેરફારને કારણે શરીરમાં થાક આવી શકે છે. ખાસ કરીને ઇન્ટરનેશનલ ફ્લાઇટમાં જેટ લેગની સમસ્યા પણ થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં જો વ્યક્તિ દારૂ પીવે તો તેને ઊંઘ અને સુસ્તી વધારે અનુભવાઈ શકે છે. એટલે ઘણી વખત એવું લાગે છે કે ફ્લાઇટમાં દારૂ જમીન કરતાં વધારે ઝડપથી નશો કરાવે છે.
પરંતુ અહીં એક મહત્વની વાત સમજવી જરૂરી છે. ફ્લાઇટમાં દારૂ પીવાથી લોહીમાં આલ્કોહોલનું પ્રમાણ આપમેળે વધી જતું નથી. એટલે એવું કહેવું યોગ્ય નથી કે પ્લેનમાં પીધેલો એક પેગ જમીન પર પીધેલા બે પેગ જેટલો બની જાય છે. વાસ્તવમાં કેબિનનું વાતાવરણ, ઊંઘનો અભાવ, થાક, ડિહાઇડ્રેશન અને દારૂની અસર એકસાથે મળીને વ્યક્તિને નશો વધારે અનુભવાડી શકે છે.
વિમાન જેવી કેબિનની સ્થિતિ અને દારૂની અસર અંગે થયેલા સંશોધનમાં પણ આ મુદ્દા પર ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. એક અભ્યાસમાં જોવા મળ્યું હતું કે ઓછી કેબિન પ્રેશરની સ્થિતિ અને આલ્કોહોલને સાથે લેવામાં આવે ત્યારે ઊંઘ દરમિયાન ઓક્સિજન સેચ્યુરેશનમાં ઘટાડો અને હાર્ટ રેટમાં વધારો જોવા મળી શકે છે. આનો અર્થ એ નથી કે દરેક વ્યક્તિને ફ્લાઇટમાં દારૂ પીવાથી ગંભીર સમસ્યા થશે. વ્યક્તિની ઉંમર, આરોગ્ય, દારૂની માત્રા અને અન્ય પરિબળો પ્રમાણે અસર અલગ હોઈ શકે છે.
લાંબી ફ્લાઇટમાં દારૂ લેતા હોવ તો તેની માત્રા મર્યાદિત રાખવી અને સાથે પૂરતું પાણી પીવું મહત્વનું છે. સતત દારૂ પીવાને બદલે શરીરને હાઇડ્રેટ રાખવું વધુ જરૂરી છે. જે લોકોને પહેલેથી હૃદય અથવા શ્વાસ સંબંધિત સમસ્યા હોય, તેમણે ફ્લાઇટ દરમિયાન દારૂ લેતા ખાસ સાવચેતી રાખવી જોઈએ. આવી સ્થિતિમાં વ્યક્તિગત સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને ડૉક્ટરની સલાહ લેવી યોગ્ય છે.
ટૂંકમાં કહીએ તો, પ્લેનમાં દારૂ પીવાથી લોહીમાં આલ્કોહોલની માત્રા અચાનક વધી જાય છે એવું નથી. પરંતુ ફ્લાઇટ દરમિયાન કેબિનનું વાતાવરણ, ઓછો ભેજ, થાક, ઊંઘની કમી અને શરીરમાં ઓક્સિજનના સ્તરમાં થતો સામાન્ય ફેરફાર દારૂની અસરને વધુ અનુભવાય તેવી બનાવી શકે છે.
એટલે જ લાંબી ફ્લાઇટ દરમિયાન દારૂનું સેવન મર્યાદિત રાખવું અને પૂરતું પાણી પીવું સમજદારીભર્યું છે. ખાસ કરીને લાંબી આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરીમાં શરીરને હાઇડ્રેટ રાખવું અને પૂરતો આરામ લેવો જરૂરી છે. (All Image Credit Source: Social Media)
