History of city name : વિસનગરના નામ પાછળનો શું છે ઈતિહાસ ? જાણો આખી વાર્તા
વિસનગર ગુજરાતના મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વપૂર્ણ શહેર છે, જે નગરપાલિકા તરીકે કાર્યરત છે અને તાલુકા મથક તરીકે ઓળખાય છે. તેના નામનો ઉદ્ભવ, પ્રાચીન સ્થાપના, રાજકીય ઉથલપાથલ અને ઐતિહાસિક ઘટનાઓ મળીને આ શહેરનો સમૃદ્ધ ઇતિહાસ રચે છે.
ઈ.સ. 1020 થી 1050 વચ્ચેના સમયગાળામાં, વાઘેલા વંશના સ્થાપક તરીકે ઓળખાતા વિસલદેવ વાઘેલાએ સોલંકી વંશના અંતિમ શાસક ત્રિભુવન પાળને પરાજિત કર્યા બાદ વિસનગર વસાવ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ કારણે નગરનું નામ વિસલદેવના નામ પરથી પડ્યું હોવાનું કહેવાય છે.
માન્યતા મુજબ, વિસનગરનું નામ તેના સ્થાપક અજમેર વંશના રાજા વિસલદેવ પરથી પ્રેરિત છે. શહેરની સ્થાપના ઈ.સ. 953માં ‘અખાત્રીજ’ના શુભ દિવસે કરવામાં આવી હોવાનું કહેવામાં આવે છે.
આજના “ડેલિયા તળાવ” આસપાસનો વિસ્તાર ક્યારેક રાજા વિસલદેવની રાજ્યચોકી તરીકે ઓળખાતો હતો. તે સમયમાં અહીં લગભગ બે લાખ ચોરસ મીટર વિસ્તાર ધરાવતું વિશાળ જળાશય બનાવાયું હતું, જે વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વનું સ્થાન હતું. આ કારણે વિસનગર પર વિસલદેવ, બાબી, ઈડર રાજવી અને ગાયકવાડ વચ્ચે અનેક યુદ્ધો થયા, સમય સાથે શાસન બદલાતું ગયું અને નગરનો વિકાસ થયો. આ જ સમયગાળામાં વિસનગરને છ દરવાજાવાળી કિલ્લેબંધી આપવામાં આવી હતી. હાલ દરવાજા અસ્તિત્વમાં નથી, પરંતુ કેટલીક જગ્યાએ તેમના અવશેષો આજે પણ જોવા મળે છે. ( Credits: AI Generated )
વિસનગરમાં અનેક પ્રાચીન અવશેષો, પુરાતત્ત્વીય સ્થળો અને મંદિરો જોવા મળે છે. અહીં મળેલા બૌદ્ધ સ્તૂપો, શિલાલેખો અને પાતાળ મંગળા શહેરના સમૃદ્ધ અને ઊંડા ઐતિહાસિક પરંપરાનો પુરાવો આપે છે. વિસનગરની જૂની જળસંચય વ્યવસ્થા જેમાં તળાવો, વાવો અને નાળાઓનો સમાવેશ થાય છે. તે સમયના ઉત્તમ આયોજન અને સ્થાપત્ય કળાનું પ્રતિબિંબ છે. ( Credits: AI Generated )
ગાયકવાડ શાસન દરમિયાન વિસનગર ઉત્તર ગુજરાતનું એવું પ્રથમ નગર બન્યું, જ્યાં ભૂગર્ભ પાણીની લાઇન અને ગટર વ્યવસ્થા શરૂ કરવામાં આવી. શહેરના વીજ પુરવઠા માટે રેલ્વે વિભાગે પણ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું. બ્રિટિશ શાસનકાળમાં અહીંથી અનેક સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ ઊભા થયા. વિસનગરના વિકાસમાં પ્રખ્યાત શિક્ષકો, ચિત્રકારો, નાટ્યકારો અને સાહિત્યકારોએ પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. (Credits: - Wikipedia)
વિસનગરમાં સબમર્સિબલ પંપ, થ્રેશર્સ, હીરા તેમજ તાંબાના વાસણોના ઉત્પાદન જેવી ઉદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓએ સમગ્ર દેશમાં પોતાનું સ્થાન બનાવ્યું છે. શહેરનો ઔદ્યોગિક વિકાસ, સાથે રિયલ એસ્ટેટનો વિસ્તાર, ગુણવત્તાપૂર્ણ શિક્ષણ અને આરોગ્યસંબંધિત સુવિધાઓ મળીને આસપાસના ગામોના લોકોને અહીં વસવાટ કરવા પ્રોત્સાહિત કરે છે. ( Credits: AI Generated )
વિસનગરમાં આવેલું પારેખ વલ્લભ હેમચંદ જનરલ લાઇબ્રેરી ગુજરાતની પ્રાચીન લાઇબ્રેરીઓમાંની એક ગણાય છે. આ પુસ્તકાલયની સ્થાપના 3 માર્ચ 1878ના રોજ કરવામાં આવી હતી. ( આ માહિતી વિવિધ ઐતિહાસિક તથ્યો અને સંશોધનો પર આધારિત છે. વિગતવાર માહિતી માટે, ઇતિહાસના પ્રમાણભૂત ગ્રંથો અને સંશોધનોનો અભ્યાસ કરવો ઉચિત રહેશે.)
Published On - 6:28 pm, Thu, 18 September 25
