Breaking News : પેટ્રોલ પંપ પર UPI પેમેન્ટ કરનારાઓ સાવધાન! ₹2,000થી વધુના બિલ પર શું બદલાશે? જાણો
15 ઓક્ટોબરથી પેટ્રોલ પંપ પર UPI ચુકવણી માટે નવા MDR નિયમો લાગુ થશે. ₹2,000થી વધુની ચુકવણી પર ફ્લેટ ₹5નો MDR લાગશે, પરંતુ આ ચાર્જ ગ્રાહક પાસેથી નહીં વસૂલાય, તે વેપારી પક્ષ માટે છે.
પેટ્રોલ પંપ પર UPIથી ચુકવણી કરતા વાહનચાલકો માટે મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. 15 ઓક્ટોબરથી UPI વેપારી ચુકવણીઓ માટે નવા MDR (Merchant Discount Rate) નિયમો લાગુ થવાના છે. જોકે, પેટ્રોલ પંપ પર ઇંધણ ભરાવનાર ગ્રાહકો માટે આ નિયમને લઈને કેટલીક ગેરસમજો જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને ₹2,000થી વધુની ચુકવણી પર ચાર્જ લાગશે કે નહીં તે અંગે સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.
નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI)ના નવા માળખા મુજબ, પેટ્રોલ પંપ અને ફ્યુઅલ સ્ટેશનો માટે ખાસ કન્સેશનલ રેટ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. સામાન્ય રીતે ₹2,000થી વધુની કેટલીક વેપારી UPI ચુકવણીઓ પર ટકાવારી આધારિત MDR લાગુ થઈ શકે છે, પરંતુ ફ્યુઅલ સ્ટેશનો માટે ₹2,000થી વધુની ચુકવણી પર ₹5નો ફ્લેટ MDR નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ ₹5નો MDR ગ્રાહક પાસેથી સીધો વસૂલવાનો ચાર્જ નથી. એટલે કે, તમે પેટ્રોલ કે ડીઝલ ભરાવ્યા બાદ UPIથી ચુકવણી કરો ત્યારે માત્ર UPI પેમેન્ટ ₹2,000થી વધુ હોવાના કારણે તમારા બિલમાં અલગથી ₹5ની સર્વિસ ફી ઉમેરવાની જોગવાઈ નથી. આ ચાર્જ વેપારી પક્ષ એટલે કે ફ્યુઅલ સ્ટેશનના વ્યવહાર સાથે સંબંધિત છે.
NPCIના માળખા મુજબ, UPI દ્વારા પેટ્રોલ સ્ટેશન પર કરવામાં આવતી ₹2,000થી વધુની ઇંધણ ખરીદી માટે ₹5નો ફ્લેટ ડિસ્કાઉન્ટેડ MDR લાગુ થશે. આ વ્યવસ્થા ખાસ કરીને ફ્યુઅલ આઉટલેટ્સને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવી છે. બીજી તરફ, ₹2,000 સુધીની ઇંધણ ચુકવણી પર MDR શૂન્ય રહેશે. એટલે કે, આ મર્યાદા સુધીની UPI ચુકવણી માટે વેપારી પક્ષે MDR ચૂકવવાનો રહેશે નહીં. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે પેટ્રોલ પંપ પર ₹1,500નું ઇંધણ ભરાવો છો અને UPIથી ચુકવણી કરો છો, તો આ વ્યવહાર પર MDR લાગુ નહીં થાય. જો ઇંધણનું બિલ ₹2,500 થાય છે, તો ફ્યુઅલ સ્ટેશન માટે લાગુ પડતો MDR ₹5નો ફ્લેટ રેટ હશે. આ ₹5 ગ્રાહકના બિલમાં અલગથી ઉમેરવાનો ચાર્જ નથી.
ફ્યુઅલ સ્ટેશનો પર દરરોજ મોટી સંખ્યામાં ડિજિટલ વ્યવહારો થાય છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલના વેપારમાં માર્જિન પણ અન્ય ઘણા વ્યવસાયોની સરખામણીએ અલગ હોય છે. આવી સ્થિતિમાં મોટા UPI વ્યવહારો પર ટકાવારી આધારિત MDR વેપારીઓ માટે ખર્ચાળ બની શકે છે. આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને ફ્યુઅલ આઉટલેટ્સ માટે ફ્લેટ MDRની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. તેનો હેતુ ડિજિટલ પેમેન્ટના વધતા ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને વેપારીઓ પર અતિરિક્ત ટ્રાન્ઝેક્શન ખર્ચનો બોજ ઘટાડવાનો છે.
નવા UPI MDR માળખામાં માત્ર ફ્યુઅલ સ્ટેશનોને જ નહીં, પરંતુ વીમા ક્ષેત્રને પણ ખાસ રાહત આપવામાં આવી છે. ₹2,000થી વધુની કેટલીક UPI આધારિત વીમા પ્રીમિયમ ચુકવણીઓ માટે ટકાવારી આધારિત ચાર્જની જગ્યાએ ₹5નો ફ્લેટ MDR લાગુ થશે. આ વ્યવસ્થા ખાસ કરીને મોટા વાર્ષિક અથવા અર્ધવાર્ષિક વીમા પ્રીમિયમની ચુકવણી કરતા ગ્રાહકો અને વીમા કંપનીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. ફ્લેટ ચાર્જના કારણે મોટા વ્યવહારો પર ટકાવારી પ્રમાણે વધતો ખર્ચ નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળી શકે છે.
નવા MDR નિયમોને કારણે તમામ UPI પેમેન્ટ મોંઘા થઈ જશે તેવી વાત સાચી નથી. નાણા મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે વ્યક્તિથી વ્યક્તિ એટલે કે P2P UPI વ્યવહારો પર આ ફેરફાર લાગુ થતો નથી. રકમ ગમે તેટલી હોય, P2P UPI ટ્રાન્સફર માટે ચાર્જ નહીં લાગે. આ ઉપરાંત, ₹2,000 સુધીના ઘણા વેપારી UPI વ્યવહારો પણ શૂન્ય MDR વ્યવસ્થા હેઠળ રહેશે. નાણા મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, લગભગ 96 ટકા વ્યક્તિથી વેપારી એટલે કે P2M UPI વ્યવહારો આ ફેરફારથી અપ્રભાવિત રહેશે.
પેટ્રોલ પંપ પર UPIથી ચુકવણી કરતી વખતે ગ્રાહકોએ સૌથી વધુ ધ્યાન રાખવાની બાબત એ છે કે MDR અને ગ્રાહક પાસેથી વસૂલવામાં આવતી સર્વિસ ફી એક જ વસ્તુ નથી. ફ્યુઅલ સ્ટેશન માટે લાગુ પડતો ₹5નો MDR વેપારી પક્ષનો ચાર્જ છે. તેથી માત્ર MDRના નામે ગ્રાહક પાસેથી અલગથી ₹5 વસૂલવાનો અર્થ નથી. જો કોઈ પેટ્રોલ પંપ ગ્રાહક પાસેથી UPI ચુકવણી માટે અલગ ચાર્જ વસૂલે, તો ગ્રાહકે બિલની વિગતો અને લાગુ નિયમો તપાસવા જોઈએ.
UPI દ્વારા ડિજિટલ ચુકવણીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જાન્યુઆરી 2020થી શૂન્ય-MDR માળખું અમલમાં હતું. આ વ્યવસ્થા હેઠળ અનેક પ્રકારની UPI વેપારી ચુકવણીઓ પર MDR વસૂલવામાં આવતો નહોતો. હવે નવા માળખા હેઠળ તમામ વેપારી વ્યવહારો માટે એકસરખી વ્યવસ્થા રાખવાને બદલે વ્યવહારના પ્રકાર અને રકમ પ્રમાણે અલગ દર નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. જોકે, વ્યક્તિથી વ્યક્તિ વચ્ચેના UPI ટ્રાન્સફર મફત જ રહેશે. આથી સામાન્ય ગ્રાહકો માટે સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે પેટ્રોલ પંપ પર ₹2,000થી વધુનું UPI બિલ થાય ત્યારે ₹5નો MDR ગ્રાહક પાસેથી સીધો વસૂલવાનો ચાર્જ નથી. આ વેપારી પક્ષ માટે નક્કી કરવામાં આવેલ ફ્લેટ MDR છે. ₹2,000 સુધીની ફ્યુઅલ UPI ચુકવણી માટે MDR શૂન્ય રહેશે.
Published On - 8:23 am, Wed, 16 September 26
