Solar Panel : નવા GST પછી 2026માં 10kW સોલાર સિસ્ટમ ઇન્સ્ટોલ કરવા કેટલો ખર્ચ થશે? કેટલી સબસિડી મળશે, જાણો
ભારતમાં સૌર ઊર્જાનો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. 2026ની શરૂઆતમાં લાગુ કરાયેલા નવા GST સુધારાઓ બાદ, સામાન્ય ગ્રાહકો માટે 10kW રૂફટોપ સોલાર સિસ્ટમ હવે વધુ સસ્તી બની ગઈ છે. વધતા વીજળીના બિલ, વારંવાર થતી વીજળી કપાત અને લાંબા ગાળાની બચતને ધ્યાનમાં લઈએ તો 10kW સોલાર સિસ્ટમ મધ્યમ વર્ગ તેમજ વ્યાવસાયિક વપરાશકર્તાઓ માટે એક સમજદારીભર્યું રોકાણ સાબિત થાય છે.
10kW ઓન-ગ્રીડ સોલાર સિસ્ટમ સરેરાશ દર વર્ષે આશરે 14,000 થી 14,500 યુનિટ વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકે છે. જોકે, આ ઉત્પાદન દરેક શહેરમાં એકસરખું નથી હોતું. તે શહેરનું સ્થાન, સૂર્યપ્રકાશની તીવ્રતા, દૈનિક સૂર્યપ્રકાશના કલાકો, હવામાન, વરસાદ, ધુમ્મસ, છત પર પડતા છાંયા, પેનલની ગુણવત્તા અને તેની ઝુકાવની દિશા જેવા અનેક પરિબળો પર આધાર રાખે છે.
શહેર મુજબ જોવામાં આવે તો લખનૌમાં 10kW સોલાર સિસ્ટમથી વાર્ષિક આશરે 13,100 યુનિટ વીજળી ઉત્પન્ન થાય છે, જ્યારે દિલ્હીમાં આ આંકડો લગભગ 13,300 યુનિટ સુધી પહોંચે છે. બેંગલુરુ અને ભોપાલમાં અંદાજે 14,300 યુનિટ, નાગપુરમાં 14,200 યુનિટ અને હૈદરાબાદ તથા ચેન્નઈમાં આશરે 14,100 યુનિટ વીજળી ઉત્પન્ન થાય છે. ઊંચા સૌર કિરણોત્સર્ગ ધરાવતા શહેરોમાં, જેમ કે અમદાવાદ, 10kW સોલાર સિસ્ટમથી વાર્ષિક 15,200 યુનિટ સુધી વીજળી ઉત્પન્ન થવી શક્ય છે.
જો તમે 10kW સોલાર સિસ્ટમ ઇન્સ્ટોલ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા હો, તો તમારી છત પર લગભગ 800 ચોરસ ફૂટ છાંયા-મુક્ત જગ્યા હોવી જરૂરી છે. છત પર પાણીની ટાંકી, એન્ટેના અથવા આસપાસના વૃક્ષો દ્વારા પડતા છાંયા સિસ્ટમની કાર્યક્ષમતાને અસર કરી શકે છે, તેથી યોગ્ય આયોજન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
પેનલની સંખ્યા પેનલના વોટેજ પર આધાર રાખે છે. આજકાલ 540 વોટ મોનો પર્ક હાફ-કટ બાયફેશિયલ સોલાર પેનલનો ઉપયોગ વધુ થાય છે. 10kW એટલે કે 10,000 વોટ ક્ષમતાની સિસ્ટમ માટે 540 વોટની પેનલ મુજબ ગણતરી કરીએ તો લગભગ 18.5 પેનલની જરૂર પડે છે. અડધી પેનલ ઇન્સ્ટોલ કરી શકાતી નથી, તેથી સામાન્ય રીતે 19 સોલાર પેનલ ઇન્સ્ટોલ કરવામાં આવે છે.
નવા GST સુધારાઓ બાદ સોલાર સિસ્ટમની કુલ કિંમતમાં સીધો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. GST પહેલા અને પછીના ભાવોની તુલના કરીએ તો ગ્રાહકોને સરેરાશ ₹24,000 થી ₹26,000 સુધીની સીધી બચત મળી રહી છે. શહેર મુજબ GST અને સબસિડી બાદ 10kW ઓન-ગ્રીડ સોલાર સિસ્ટમની અંદાજિત કિંમત નીચે મુજબ છે.
દિલ્હીમાં અંદાજે ₹4.56 લાખ, લખનૌમાં ₹4.43 લાખ, અમદાવાદમાં ₹4.64 લાખ, નાગપુરમાં ₹4.75 લાખ, ભોપાલમાં ₹4.79 લાખ, ચેન્નઈમાં ₹4.69 લાખ, હૈદરાબાદમાં ₹4.91 લાખ, જયપુરમાં ₹5.11 લાખ અને બેંગલુરુમાં સૌથી વધુ અંદાજે ₹5.35 લાખનો ખર્ચ આવી શકે છે. આ ભાવ બેઝ વેરિઅન્ટ માટે છે. પેનલ બ્રાન્ડ, ઇન્વર્ટરનો પ્રકાર, માઉન્ટિંગ સ્ટ્રક્ચર, ડિસ્કોમ ચાર્જ અને ઇન્સ્ટોલેશનની જટિલતા અનુસાર ખર્ચ થોડો વધારે કે ઓછો થઈ શકે છે.
જો તમે પીએમ સૂર્યઘર મફત વીજળી યોજના હેઠળ 10kW ઓન-ગ્રીડ સોલાર સિસ્ટમ ઇન્સ્ટોલ કરો છો, તો કેન્દ્ર સરકાર તરફથી મહત્તમ ₹78,000 સુધીની સબસિડી મેળવી શકાય છે. આ યોજના હેઠળ 3kW કે તેથી વધુ ક્ષમતાની સિસ્ટમ માટે સબસિડીની મર્યાદા ₹78,000 રાખવામાં આવી છે, એટલે કે 10kW માટે પણ તેનાથી વધુ સબસિડી મળતી નથી. કેટલાક રાજ્યો જેમ કે દિલ્હી અને ઉત્તર પ્રદેશમાં રાજ્ય સરકાર તરફથી વધારાની સબસિડી પણ ઉપલબ્ધ હોઈ શકે છે, જેના કારણે કુલ ખર્ચમાં વધુ ઘટાડો થાય છે. અહીં નોંધવું જરૂરી છે કે સબસિડી ફક્ત ઓન-ગ્રીડ અને DCR (ડોમેસ્ટિક કન્ટેન્ટ રિક્વાયરમેન્ટ) પેનલ્સ પર જ ઉપલબ્ધ છે. આયાતી પેનલ્સ અથવા ઓફ-ગ્રીડ સિસ્ટમ પર સબસિડી મળતી નથી.
લાંબા ગાળે 10kW સોલાર સિસ્ટમ ખૂબ જ મોટો નાણાકીય લાભ આપે છે. નાગપુર જેવા શહેરોમાં 25 વર્ષમાં આશરે ₹60 લાખથી વધુની વીજળી બચત શક્ય છે અને સિસ્ટમનો ખર્ચ માત્ર 2 થી 2.5 વર્ષમાં વસૂલ થઈ જાય છે. ભોપાલ, ચેન્નઈ અને અમદાવાદમાં ₹35 લાખથી ₹40 લાખ સુધીની બચત થઈ શકે છે, જ્યારે દિલ્હી અને લખનૌમાં ₹20 લાખથી ₹25 લાખ સુધીની કુલ બચત શક્ય છે.
