Kidney Health : લાંબા સમય સુધી બેસી રહેવાથી કિડનીને નુકસાન થઈ શકે છે? ડોક્ટરે સમજાવ્યું ક્યારે વધે છે જોખમ
આજકાલની બેઠાડુ જીવનશૈલી કિડનીના સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી બની શકે છે. લાંબા સમય સુધી બેસી રહેવાથી સીધી કિડની ફેલ નથી થતી, પરંતુ તે વજન વધવું, બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ જેવી પરિસ્થિતિઓને નોતરે છે, જે ક્રોનિક કિડની ડિસીઝના મુખ્ય જોખમી પરિબળો છે.
આજકાલની જીવનશૈલીમાં લાંબા સમય સુધી બેસીને કામ કરવું સામાન્ય બની ગયું છે. ખાસ કરીને ડેસ્ક જોબ કરતા લોકો દિવસના ઘણા કલાકો ખુરશી પર બેસીને પસાર કરે છે. મોટાભાગના લોકો લાંબા સમય સુધી બેસી રહેવાની આદતને ગંભીરતાથી લેતા નથી, પરંતુ નિષ્ણાતોના મતે સતત શારીરિક નિષ્ક્રિયતા શરીરના મેટાબોલિક અને હૃદયના સ્વાસ્થ્યને અસર કરી શકે છે અને તેના કારણે કિડનીના રોગનું જોખમ પણ વધી શકે છે.જોકે, માત્ર લાંબા સમય સુધી બેસી રહેવાથી સીધી રીતે કિડની ફેલ થઈ જાય એવું નથી. પરંતુ સતત બેઠાડુ જીવનશૈલીને કારણે શરીરમાં એવી કેટલીક પરિસ્થિતિઓ ઊભી થઈ શકે છે, જે સમય જતાં કિડનીના સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી બની શકે છે. શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ વજન વધવા, બ્લડ શુગરનું નિયંત્રણ બગડવા અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર જેવી સમસ્યાઓનું જોખમ વધારી શકે છે.
ડાયાબિટીસ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશરને ક્રોનિક કિડની ડિસીઝ એટલે કે લાંબા સમય સુધી ચાલતી કિડનીની બીમારીના મહત્વપૂર્ણ જોખમી પરિબળો માનવામાં આવે છે. લાંબા સમય સુધી બ્લડ શુગર અને બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણમાં ન રહે તો કિડનીની નાની રક્તવાહિનીઓ અને લોહીને ફિલ્ટર કરતી રચનાઓ પર અસર પડી શકે છે. પરિણામે સમય જતાં કિડનીની કાર્યક્ષમતા ધીમે ધીમે ઘટી શકે છે.
ડો. અનુપમ રોય, એડિશનલ ડિરેક્ટર, નેફ્રોલોજી અને કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ, આકાશ હેલ્થકેર મલ્ટી-સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલ, જણાવે છે કે લાંબા સમય સુધી બેસી રહેવાના કારણે શારીરિક હિલચાલમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે. જ્યારે શરીરના સ્નાયુઓ લાંબા સમય સુધી સક્રિય રહેતા નથી, ત્યારે સમગ્ર શારીરિક પ્રવૃત્તિનું સ્તર ઘટી જાય છે.
જો બેઠાડુ જીવનશૈલી સાથે અયોગ્ય ખોરાક, કસરતનો અભાવ અને પૂરતી ઊંઘ ન લેવાની આદત પણ જોડાય, તો શરીરના મેટાબોલિક સ્વાસ્થ્ય પર નકારાત્મક અસર થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં વજન વધવા, બ્લડ પ્રેશર અને બ્લડ શુગર વધવા જેવી સમસ્યાઓનું જોખમ વધી શકે છે, જે આગળ જઈને કિડની પર વધારાનું દબાણ લાવી શકે છે.
લાંબા સમય સુધી બેસીને કામ કરવું પડે તો વચ્ચે-વચ્ચે થોડો સમય ઊભા થવું અને ચાલવું ફાયદાકારક બની શકે છે. ડેસ્ક પર સતત બેસી રહેવાને બદલે દર થોડા સમયાંતરે ટૂંકું વૉકિંગ બ્રેક લેવું, ફોન પર વાત કરતી વખતે શક્ય હોય તો ચાલવું અને રોજિંદા જીવનમાં સીડીઓનો ઉપયોગ કરવો જેવી નાની આદતો શારીરિક પ્રવૃત્તિ વધારવામાં મદદ કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, નિયમિત રીતે ઝડપી અથવા મધ્યમ ગતિએ ચાલવું અને પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે કસરત કરવી પણ હૃદય, મેટાબોલિક સ્વાસ્થ્ય અને સમગ્ર શરીર માટે ફાયદાકારક બની શકે છે. જીવનશૈલીમાં કરવામાં આવેલા આવા નાના ફેરફારો લાંબા ગાળે સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
કિડનીની બીમારી અંગેની સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે શરૂઆતના તબક્કામાં ઘણી વખત તેના સ્પષ્ટ લક્ષણો જોવા મળતા નથી. વ્યક્તિને કોઈ ખાસ તકલીફ ન હોવા છતાં કિડનીની કાર્યક્ષમતામાં ધીમે ધીમે ઘટાડો થઈ શકે છે. તેથી માત્ર લક્ષણો દેખાય ત્યારે જ તપાસ કરાવવાને બદલે જોખમી પરિબળો ધરાવતા લોકોએ ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
જે લોકોનું વજન વધારે હોય, ડાયાબિટીસ અથવા હાઈ બ્લડ પ્રેશર હોય, પરિવારમાં કિડનીની બીમારીનો ઇતિહાસ હોય અથવા અન્ય જોખમી પરિબળો હોય, તેમણે કિડનીની તપાસ ક્યારે અને કેટલી વાર કરાવવી તે અંગે પોતાના ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.
કિડનીનું સ્વાસ્થ્ય શરીરના અન્ય અંગોના સ્વાસ્થ્ય સાથે પણ જોડાયેલું છે. હૃદય, રક્તવાહિનીઓ અને મેટાબોલિક સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક જીવનશૈલી સામાન્ય રીતે કિડની માટે પણ સારી સાબિત થાય છે. તેથી જો તમારું કામ લાંબા સમય સુધી બેસીને કરવાનું હોય, તો વચ્ચે-વચ્ચે ઊભા થવું, થોડું ચાલવું અને નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ માટે સમય કાઢવો એક સરળ પરંતુ ઉપયોગી ટેવ બની શકે છે.
