‘સોનું’ અસલી છે કે નકલી? ઘરે બેઠા આ રીતે કરો શુદ્ધતાની તપાસ, ક્યારેય નહીં છેતરાવ
દિવાળી અને ધનતેરસના સમયે સોનાની ખરીદી વધી જાય છે. આવા સમયમાં ઘણા લોકોને ડર રહે છે કે, ક્યાંક તેઓ નકલી સોનું તો નથી ખરીદી રહ્યા? સોના જેવા રંગવાળી બીજી ધાતુઓને જોઈને ઘણીવાર અસલી અને નકલી વચ્ચે ફરક કરવો મુશ્કેલ બની જાય છે. આવા સંજોગોમાં કેટલાક સરળ ઉપાયથી સોનાની પ્રારંભિક તપાસ કરી શકાય છે.
'સોનું' ખરીદતી વખતે તેની શુદ્ધતાની ચકાસણી કરવી જરૂરી છે. ઘણીવાર ઘરમાં રાખેલા જૂના ઘરેણાંને લઈને પણ મનમાં પ્રશ્ન રહે છે કે, તે અસલી સોનાના છે કે નહીં? આવા સમયે કેટલીક બાબતો પર ધ્યાન આપીને સોના વિશે પ્રારંભિક માહિતી મળી શકે છે.
સોનાની શુદ્ધતા જાણવા માટે ઘરેણાં પર બનેલું હોલમાર્ક જોવું જરૂરી છે. BIS હોલમાર્કમાં BISનું નિશાન, સોનાની શુદ્ધતાનો નંબર અને જ્વેલરી સાથે જોડાયેલું નિશાન હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, 22K916 નો અર્થ છે કે, ઘરેણાંમાં 91.6 ટકા સોનું છે. 18K750 નો અર્થ છે કે, ઘરેણું 18 કેરેટ સોનાનું છે. ઘરેણાં પર માત્ર 22K લખેલું જોઈને તેની શુદ્ધતા નક્કી ન કરો.
'સોનું' ચુંબક તરફ ખેંચાતું નથી. તેના માટે ચુંબકને ઘરેણાંની પાસે લાવીને જુઓ. જો ઘરેણું ચુંબક તરફ ખેંચાય, તો તેમાં બીજી ધાતુ હોવાની આશંકા હોઈ શકે છે. જો કે, આ રીતથી સોનાના અસલી કે નકલી હોવાની પૂરી પુષ્ટિ થતી નથી. એક ગ્લાસ પાણીમાં ઘરેણું નાખીને પણ તેની ચકાસણી કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. 'સોનું' એ ઘન ધાતુ છે. તેથી, તે પાણીમાં ડૂબી જાય છે. જો કે, માત્ર પાણીમાં ડૂબી જવાથી તે સાબિત થતું નથી કે ઘરેણું અસલી સોનાનું છે.
સોના અને પીતળના રંગમાં થોડો તફાવત જોવા મળી શકે છે. સોનાનો રંગ સામાન્ય રીતે પીળો અને ચમકદાર હોય છે, જ્યારે પીતળનો રંગ અલગ દેખાઈ શકે છે. જૂનું થવા પર પીતળના રંગમાં ફેરફાર આવી શકે છે. બંને ધાતુઓનું વજન અને કઠિનતા પણ અલગ હોઈ શકે છે. જો કે, માત્ર રંગ, વજન અથવા કઠિનતા જોઈને અસલી સોનાની ઓળખ કરવી યોગ્ય નથી.
રોજ પહેરવાથી સોનાના ઘરેણાં પર પરસેવો, તેલ અને ધૂળ જમા થઈ શકે છે. તેનાથી તેની ચમક ઓછી દેખાવા લાગે છે. આવા સમયમાં ઘરેણાંને સાફ કરવા માટે તમે કેટલીક સરળ રીતો અપનાવી શકો છો. એક વાટકી ગરમ પાણીમાં બે ટીપાં શૅમ્પૂ મિક્સ કરો અને ઘરેણાંને 15 મિનિટ સુધી પલાળી રાખો.
નરમ ટૂથબ્રશથી ઘરેણાંને હળવેથી સાફ કરો. ત્યારબાદ સાફ પાણીથી ધોઈને સુતરાઉ કપડાથી લૂછી લો. ઘરેણાંને સાફ કરવા માટે ટૂથપેસ્ટ, મીઠું અથવા હાર્પિકનો ઉપયોગ ન કરો. તેનાથી ઘરેણાં પર સ્ક્રેચ આવી શકે છે અથવા તેને નુકસાન થઈ શકે છે.
ધ્યાન રાખો કે, ઘરમાં કરવામાં આવતી આ રીતો સોનાની શુદ્ધતાની પાકી પુષ્ટિ કરતી નથી. 'સોનું' ખરીદતી વખતે હોલમાર્ક, શુદ્ધતાની માહિતી અને પાકું બિલ ચોક્કસ તપાસો. જો તમારી પાસે જૂનું સોનું છે અને તેની શુદ્ધતાને લઈને શંકા છે, તો જ્વેલરી પાસેથી મશીન દ્વારા તેની ચકાસણી કરાવી શકો છો.
