Skin Disease Treatment : સ્કીન પર ખંજવાળ – લાલ ફોલ્લીઓ.. શું તે સોરાયસિસ છે કે એલર્જી? અહીં જાણો તફાવત
ત્વચા પર ખંજવાળ, લાલાશ અને બળતરા એ સામાન્ય સમસ્યા છે. પરંતુ જો તે લાંબા સમય સુધી રહે, તો તે સોરાયસિસ હોઈ શકે છે. સોરાયસિસ એ લાંબા સમય સુધી ચાલતો ત્વચા રોગ છે, જે સામાન્ય એલર્જીથી અલગ છે.
ત્વચા પર ખંજવાળ, લાલાશ અને બળતરા થવી સામાન્ય સમસ્યા છે. મોટાભાગના લોકો શરૂઆતમાં તેને સામાન્ય એલર્જી સમજીને અવગણતા હોય છે. જોકે, જો આ લક્ષણો લાંબા સમય સુધી રહે અથવા ધીમે ધીમે વધવા લાગે, તો તેને માત્ર એલર્જી માની લેવી યોગ્ય નથી. કેટલીકવાર આ લક્ષણો સોરાયસિસ જેવી લાંબા સમય સુધી રહેતી ત્વચાની બીમારીનો સંકેત પણ હોઈ શકે છે.
સોરાયસિસ એક ક્રોનિક ત્વચા રોગ છે, જેમાં શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિની અસામાન્ય પ્રતિક્રિયાને કારણે ત્વચાના કોષો ઝડપથી બનવા લાગે છે. પરિણામે ત્વચા પર જાડા, લાલ અને સફેદ ભીંગડાંવાળા ચકામાં જોવા મળે છે. બીજી તરફ, ત્વચાની એલર્જી સામાન્ય રીતે ધૂળ, કેમિકલ, કોસ્મેટિક પ્રોડક્ટ્સ, અમુક ખાદ્ય પદાર્થો અથવા અન્ય બાહ્ય તત્ત્વોના સંપર્કમાં આવવાથી થઈ શકે છે. તેના કારણે ખંજવાળ, લાલાશ, સોજો અને નાના ફોલ્લીઓ થવાની શક્યતા રહે છે. આ બંનેની લાક્ષણિકતાઓ ઘણીવાર મળતી આવતી હોવાથી લોકો વચ્ચે તફાવત ઓળખવામાં મૂંઝવણ અનુભવે છે.
કન્સલ્ટન્ટ ડર્મેટોલોજિસ્ટ ડૉ. જાસ્મિન (કૈલાશ દીપક હોસ્પિટલ)ના જણાવ્યા અનુસાર, સોરાયસિસમાં ત્વચા પર લાલાશ અને જાડા ચકામાં જોવા મળે છે. આ સમસ્યા માત્ર ત્વચા પૂરતી મર્યાદિત રહેતી નથી, પરંતુ માથાની ચામડી, નખ અને સાંધાઓને પણ અસર કરી શકે છે. જ્યારે સામાન્ય ત્વચાની એલર્જીમાં આ પ્રકારનાં લક્ષણો સામાન્ય રીતે જોવા મળતાં નથી.
સોરાયસિસમાં ત્વચા પર ઊપસેલા લાલ ચકામાં બને છે, જેની ઉપર ચાંદી જેવા સફેદ રંગનાં ભીંગડાં જોવા મળે છે. તેની સરખામણીમાં ખરજવું અથવા એક્ઝિમા જેવી ત્વચાની સમસ્યાઓમાં ત્વચા વધુ પડતી સૂકી થઈ શકે છે અને ખંજવાળ સાથે લાલાશ જોવા મળે છે. જોકે, માત્ર લક્ષણોના આધારે બંને વચ્ચે ચોક્કસ તફાવત કરવો મુશ્કેલ છે. યોગ્ય નિદાન માટે ત્વચારોગ નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
સોરાયસિસને માત્ર ત્વચાની બીમારી સમજવી યોગ્ય નથી. કેટલાક દર્દીઓમાં તેની સાથે સાંધાનો દુખાવો અને સોજો જેવી સમસ્યાઓ પણ જોવા મળી શકે છે. લાંબા સમય સુધી ગંભીર સોરાયસિસ રહેવાના કિસ્સામાં હૃદય સંબંધિત બીમારીઓ સહિત અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનું જોખમ પણ વધી શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં ચેપ, માનસિક તણાવ અથવા અન્ય કારણોને લીધે સોરાયસિસની સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે. જો ત્વચા પર અચાનક વ્યાપક લાલાશ, શરીર પર મોટા પ્રમાણમાં ફોલ્લીઓ, તાવ અથવા અસ્વસ્થતા અનુભવાય, તો તાત્કાલિક તબીબી સારવાર લેવી જોઈએ. ખાસ કરીને આખા શરીરમાં લાલાશ અને ચામડી ઉતરવા જેવી સ્થિતિને ગંભીરતાથી લેવી જરૂરી છે.
સોરાયસિસના લક્ષણોને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે ત્વચાની યોગ્ય કાળજી લેવી ખૂબ જરૂરી છે. સૌપ્રથમ ત્વચાને વધુ પડતી સૂકી થતી અટકાવવી જોઈએ. સ્નાન કર્યા બાદ સારી ગુણવત્તાનું મોઇશ્ચરાઇઝર લગાવવાથી ત્વચામાં ભેજ જળવાઈ રહે છે અને ખંજવાળ તથા શુષ્કતામાં રાહત મળી શકે છે.
આ ઉપરાંત, માનસિક તણાવ ઘટાડવો પણ જરૂરી છે. સતત તણાવ સોરાયસિસના લક્ષણોને વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે. યોગ, ધ્યાન અને પૂરતી ઊંઘ જેવી આદતો અપનાવવાથી તણાવ નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદ મળી શકે છે. ખોરાકની બાબતમાં પણ સાવચેતી રાખવી જોઈએ. રોજિંદા આહારમાં લીલાં શાકભાજી, તાજાં ફળો, આખા અનાજ અને સ્વસ્થ ચરબી ધરાવતા ખોરાકનો સમાવેશ કરવો જોઈએ. સાથે જ શરીરનું વજન નિયંત્રણમાં રાખવું પણ ફાયદાકારક બની શકે છે.
ત્વચાની સફાઈ કરતી વખતે ખૂબ ગરમ પાણીનો ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ. ગરમ પાણીથી સ્નાન કરવાથી ત્વચાની શુષ્કતા વધી શકે છે. તેવી જ રીતે, ત્વચાને જોરશોરથી ઘસવી કે સ્ક્રબ કરવું પણ ટાળવું જોઈએ. તેના બદલે હૂંફાળા પાણી અને હળવા ક્લીન્ઝરનો ઉપયોગ કરવો વધુ યોગ્ય છે.(નોંધ : અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી ફક્ત આપની જાણકારી માટે છે. કોઈ પણ ઈલાજ માટે નિષ્ણાંતોની સલાહ લેવી જરૂરી છે.)
