રિટાયરમેન્ટ પછી પણ જોઈએ છે ‘PF’ પર વ્યાજ ? આ ‘3 વર્ષ’ વાળો નિયમ જાણી લેજો, નહીંતર થશે ‘મોટું નુકસાન’
નિવૃત્તિ પછી અવારનવાર લોકો પીએફ (PF) ના પૈસા ખાતામાં જ રહેવા દે છે. મોટાભાગના લોકો એમ વિચારે છે કે, તેના પર સુરક્ષિત વ્યાજ મળતું રહેશે પરંતુ ઈપીએફઓ (EPFO) નો એક એવો નિયમ છે કે, જેના વિશે બહુ ઓછા લોકો જાણે છે.
કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) ના કરોડો સભ્યો માટે નિવૃત્તિ (Retirement) પછીનો સમય નાણાકીય આયોજનની દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. અવારનવાર નિવૃત્તિ પછી લોકો એવું વિચારીને પોતાના પીએફ (PF) ના પૈસા તરત ઉપાડતા નથી કે, આ ફંડ સુરક્ષિત છે અને તેના પર સરકારી વ્યાજ મળતું રહેશે.
એવામાં શું તમે જાણો છો કે, નિવૃત્તિ પછી પણ પીએફ ખાતા પર વ્યાજ મળવાની એક સમય મર્યાદા (Deadline) હોય છે? EPFO ના નિયમો અનુસાર, નિવૃત્તિ પછી એક નિશ્ચિત સમયગાળો વીતી ગયા બાદ તમારું ખાતું 'ઇન-ઓપરેટિવ' (Inoperative) એટલે કે નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે, ત્યારબાદ વ્યાજ મળવાનું બંધ થઈ શકે છે.
EPFO ના નિયમો અનુસાર, જ્યારે કોઈ કર્મચારી 55 વર્ષની વયે નિવૃત્ત થાય છે, ત્યારે તેના પીએફ (PF) ખાતા પર આગામી 36 મહિના એટલે કે 3 વર્ષ સુધી વ્યાજ મળવાનું ચાલુ રહે છે. આનો અર્થ એ છે કે, જો તમે નિવૃત્તિ પછી તરત જ પૈસા નથી ઉપાડતા, તો પણ આગામી 3 વર્ષ સુધી તમારા પૈસા સરકારી વ્યાજ દર મુજબ વધતા રહેશે.
જો આ 36 મહિના દરમિયાન તમે પૈસા ઉપાડવા માટે અરજી ન કરો અથવા તમારા ખાતામાં કોઈ નવું યોગદાન (Contribution) ન આપો, તો 3 વર્ષ પછી તમારા ખાતાને 'ઇન-ઓપરેટિવ' (નિષ્ક્રિય) જાહેર કરી દેવામાં આવે છે. એકવાર ખાતું નિષ્ક્રિય થઈ ગયા પછી તેના પર વ્યાજ મળવાનું બંધ થઈ જાય છે.
EPFO ની વર્તમાન જોગવાઈ હેઠળ, કોઈ ખાતાને ત્યારે 'ઇન-ઓપરેટિવ' માનવામાં આવે છે, જ્યારે કર્મચારી નિવૃત્ત થયો હોય, કાયમી ધોરણે વિદેશ જતો રહ્યો હોય અથવા તો તેનું મૃત્યુ થયું હોય અને 36 મહિના સુધી ક્લેમ માટે કોઈ અરજી કરવામાં ન આવી હોય. જો તમે 55 વર્ષની વય પહેલાં નોકરી છોડી દો છો અને કોઈ નવી જગ્યાએ જોડાતા નથી, તો પણ તમારું ખાતું 3 વર્ષ પછી નિષ્ક્રિય શ્રેણીમાં આવી શકે છે.
જો કે, સુપ્રીમ કોર્ટના કેટલાક નિર્ણયો અને EPFO ના પછીના સુધારા મુજબ ચાલુ ખાતા (Active accounts) પર વ્યાજની ગણતરી અલગ રીતે થાય છે પરંતુ નિવૃત્તિના કિસ્સામાં જોખમથી બચવા માટે 3 વર્ષની મર્યાદાને સમજવી ખૂબ જરૂરી છે.
નિવૃત્તિ પછી પીએફ પર વ્યાજ મેળવનારાઓ માટે બીજી એક મહત્વની બાબત ટેક્સ (કર) છે. નોકરી દરમિયાન પીએફ પર મળતું વ્યાજ એક મર્યાદા સુધી ટેક્સ-ફ્રી હોય છે પરંતુ નિવૃત્તિ પછી મળતું વ્યાજ સંપૂર્ણપણે ટેક્સને પાત્ર (Taxable) હોય છે.
નિવૃત્તિની તારીખથી લઈને પૈસા ઉપાડવાની તારીખ સુધી, જે પણ વ્યાજ તમારા ખાતામાં જમા થશે, તેને તમારી 'અન્ય સ્ત્રોતમાંથી આવક' (Income from Other Sources) માનવામાં આવશે અને તમારે તેના પર ટેક્સ સ્લેબ મુજબ ઇન્કમ ટેક્સ ભરવો પડશે. આથી, લાંબા સમય સુધી ખાતામાં પૈસા છોડી રાખવા હંમેશા માટે ફાયદાકારક હોતા નથી.
જો તમે 3 વર્ષનો સમયગાળો વીતી ગયા પછી પણ પૈસા નથી ઉપાડતા, તો પહેલું નુકસાન તો વ્યાજ મળતું બંધ થવાનું છે. બીજું, નિષ્ક્રિય ખાતાઓમાંથી પૈસા ઉપાડવા ભવિષ્યમાં થોડા જટિલ બની શકે છે, કારણ કે તેના માટે તમારે વેરિફિકેશનની લાંબી પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડી શકે છે.
જો કોઈ ખાતું ઘણા વર્ષો સુધી નિષ્ક્રિય પડ્યું રહે અને તેનો કોઈ દાવેદાર ન મળે, તો તે પૈસા સરકારના 'સીનિયર સિટિઝન વેલ્ફેર ફંડ' (SCWF) માં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી શકે છે. જો કે, તમે ત્યાંથી પણ તમારા પૈસા ક્લેમ કરી શકો છો પરંતુ તે પ્રક્રિયા વધુ અઘરી બની જાય છે.
