Breaking News : ગુજરાતી બિઝનેસમેન મુકેશ અંબાણીનો ₹2.73 લાખ કરોડનો મેગા પ્લાન, ભારતની આ મોટી સમસ્યા થઈ શકે છે દૂર
રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ આંધ્ર પ્રદેશમાં ₹2.73 લાખ કરોડના અંડરગ્રાઉન્ડ કોલ ગેસિફિકેશન (UCG) પ્રોજેક્ટની તૈયારીમાં છે. આ પ્રોજેક્ટ જમીનમાંથી કોલસો કાઢ્યા વિના સિન્ગેસ બનાવશે, જે હાઇડ્રોજન, એમોનિયા જેવા મહત્વના ઉત્પાદનો માટે ઉપયોગી થશે.
રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના ચેરમેન મુકેશ અંબાણી ભારતના એનર્જી અને ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેક્ટરમાં વધુ એક મોટો પ્રોજેક્ટ લાવવાની તૈયારીમાં છે. રિપોર્ટ અનુસાર, રિલાયન્સે આંધ્ર પ્રદેશમાં અંડરગ્રાઉન્ડ કોલ ગેસિફિકેશન (UCG) કોમ્પ્લેક્સ વિકસાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટમાં આગામી 30 વર્ષ દરમિયાન અંદાજે ₹2.73 લાખ કરોડનું રોકાણ થઈ શકે છે. જોકે, આટલું મોટું રોકાણ પ્રોજેક્ટની ટેક્નિકલ અને બિઝનેસ શક્યતા સાબિત થયા બાદ જ આગળ વધશે.
રિલાયન્સે આંધ્ર પ્રદેશના ચિંતલાપુડી અને રેચર્લા કોલ બ્લોક્સ મેળવ્યા છે. કંપની એલુરુ જિલ્લામાં ઇન્ટિગ્રેટેડ અંડરગ્રાઉન્ડ કોલ ગેસિફિકેશન કોમ્પ્લેક્સ વિકસાવવાનું વિચારી રહી છે. પ્રોજેક્ટના પ્રથમ તબક્કામાં 2026ની ત્રીજી ત્રિમાસિકથી 2027ના ચોથા ત્રિમાસિક સુધી એક્સપ્લોરેશન અને પાઇલટ વર્ક માટે લગભગ ₹3,000 કરોડ ખર્ચવાની યોજના છે. સફળતા મળ્યા બાદ 2028થી 2030 દરમિયાન ડેવલપમેન્ટ માટે ₹1.2 લાખ કરોડ અને ત્યારબાદ પ્રોડક્શન તબક્કામાં ₹1.5 લાખ કરોડ સુધીનું રોકાણ થઈ શકે છે.
આ પ્રોજેક્ટની ખાસિયત એ છે કે અહીં પરંપરાગત રીતે કોલસો જમીનમાંથી બહાર કાઢીને ગેસમાં રૂપાંતરિત કરવામાં નહીં આવે. અંડરગ્રાઉન્ડ કોલ ગેસિફિકેશનમાં જમીનની અંદર રહેલી કોલસાની સપાટીને જ ગેસિફિકેશન રિએક્ટર તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. કૂવા મારફતે હવા, ઓક્સિજન અથવા વરાળ જેવા તત્વો જમીનની અંદર પહોંચાડવામાં આવે છે અને રાસાયણિક પ્રક્રિયા દ્વારા સિન્થેસિસ ગેસ એટલે કે સિન્ગેસ તૈયાર થાય છે.
આ સિન્ગેસનો ઉપયોગ માત્ર ઇંધણ તરીકે જ નહીં, પરંતુ હાઇડ્રોજન, મેથેનોલ, એમોનિયા અને સિન્થેટિક નેચરલ ગેસ જેવા અનેક મહત્વપૂર્ણ ઉત્પાદનો બનાવવા માટે થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ખાતર ઉદ્યોગ માટે જરૂરી એમોનિયા અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં ઉપયોગી ગેસનું સ્થાનિક ઉત્પાદન વધારવામાં આ ટેક્નોલોજી મદદરૂપ બની શકે છે.
ભારત માટે આ પ્રોજેક્ટનું મહત્વ આયાત પરની નિર્ભરતા સાથે જોડાયેલું છે. દેશમાં LNG, એમોનિયા, મેથેનોલ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ એનર્જી તથા કેમિકલ પ્રોડક્ટ્સની આયાત કરવામાં આવે છે. જો સ્થાનિક સ્તરે કોલસામાંથી ઉપયોગી ગેસ અને કેમિકલ ફીડસ્ટોક તૈયાર કરી શકાય, તો લાંબા ગાળે આયાતનું ભારણ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
પરંતુ આ પ્રોજેક્ટ સામે ટેક્નિકલ પડકારો પણ ઓછા નથી. કોલસાની ઊંડાઈ, જમીનની રચના, ભૂગર્ભજળ, ગેસ લીકેજ અને જમીન ધસવાની શક્યતા જેવા મુદ્દાઓનું ધ્યાન રાખવું પડશે. તેથી રિલાયન્સ માટે શરૂઆતના ₹3,000 કરોડનું એક્સપ્લોરેશન અને પાઇલટ રોકાણ સૌથી મહત્વપૂર્ણ તબક્કો બની શકે છે. જો આ તબક્કામાં ટેક્નોલોજી સફળ સાબિત થાય, તો ભારતના એનર્જી સેક્ટરમાં આ પ્રોજેક્ટ લાંબા ગાળે મોટો ફેરફાર લાવી શકે છે.
