Changes in Indian Currency : શું ચલણી નોટો પરથી મહાત્મા ગાંધીનો ફોટો હટાવી શકાય! Legal Provisions વિશે તમે નહીં જાણતા હોવ
ભારતીય ચલણી નોટો પરથી મહાત્મા ગાંધીની છબી હટાવવા કે બદલવા અંગે લોકોમાં ઘણી જિજ્ઞાસા છે. કાનૂની દ્રષ્ટિએ, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) પાસે નોટો અંગેની વિવિધ સતાઓ છે.
હાલમાં ભારતની તમામ માન્ય ચલણી નોટોમાં મહાત્મા ગાંધીની છબી છપાયેલી છે. જે નોટો પર મહાત્મા ગાંધીની છબી નથી, તે ભારતમાં કાયદેસર ચલણ તરીકે માન્ય ગણાતી નથી. પરંતુ શું આ છબી હંમેશા માટે અચળ છે, કે પછી તેને બદલી શકાય?
કાનૂની રીતે જોવામાં આવે તો, ચલણી નોટોમાંથી મહાત્મા ગાંધીની છબી દૂર કરવી અથવા બદલવી શક્ય છે. જોકે, આજ સુધી ભારત સરકાર કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા આવી કોઈ દરખાસ્ત કરવામાં આવી નથી. હાલમાં એવી કોઈ યોજના કે વિચાર પણ નથી કે નોટોમાંથી મહાત્મા ગાંધીની છબી દૂર કરવામાં આવે.
ભારતીય ચલણી નોટો સંબંધિત તમામ નિયમો ભારતીય રિઝર્વ બેંક અધિનિયમ, 1934 હેઠળ આવે છે. આ કાયદાની કલમ 22 મુજબ, દેશમાં ચલણી નોટો જારી કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર ફક્ત RBI પાસે જ છે.
આનો સ્પષ્ટ અર્થ એ થાય છે કે ચલણી નોટો પર શું છપાવવું, તેમાં કયા ચિહ્નો અથવા છબીઓ હશે, તે નક્કી કરવાનો અધિકાર કોઈ બીજી સંસ્થાને નથી. ચલણમાં કોઈપણ પ્રકારનો ફેરફાર કરવો હોય, તો તે માત્ર RBI ની દેખરેખ અને પ્રક્રિયા હેઠળ જ થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત, જો RBI ચલણી નોટોની ડિઝાઇનમાં ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય લે છે, તો તેને અધિનિયમની કલમ 25 હેઠળ કેન્દ્ર સરકારની મંજૂરી લેવી ફરજિયાત છે. કેન્દ્ર સરકારની સંમતિ બાદ જ ચલણમાં કોઈપણ પ્રકારનો ફેરફાર અમલમાં મૂકી શકાય છે.
Published On - 3:00 pm, Tue, 10 February 26
