કાનુની સવાલ : હોટલના રૂમમાં ટીવી પર સંગીત વગાડવું મોંઘુ પડશે ? હાઈકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો
હોટલના રુમમાં કેબલ ટીવી દ્વારા સંગીત ઉપલબ્ધ કરાવવું કોપીરાઈટના કાનુન હેઠળ Communication to the public થઈ શકે છે. માત્ર કેબલ ઓપરેટરનું લાયસન્સ લેવું પુરતું નથી. હોટલને સંબંધિત કોપીરાઈટ અધિકારો માટે એક અલગ લાયસન્સ અને લાગુ રોયલ્ટી આપવી પડી શકે છે.
હોટલના રુમમાં ટીવી લાગેલું હોય અને તેના પર કોઈ પણ નવી ફિલ્મના ગીત સાંભળવા આપણે તો સારા લાગે છે. આ સાથે હોટલ માલિક સામે કોપીરાઈટ લોનો એક મહત્વનો સવાલ પણ આવે છે. કોલકાતા હાઈકોર્ટે ndian Performing Right Society Limited (IPRS) vs Hotel Appolo & Tours Private Limited મામલે મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી હતી.
4 ઓગસ્ટ 2026ના નિર્ણયમાં ડિવીઝન બેન્ચે કહ્યું કે, હોટલના રુમમાં માત્ર ટીવી દ્વારા કોપીરાઈટ વાળી સાહિત્યક અને સંગીત રચનાઓનો સંચાર વ્યાવસાયિક શોષણ અને જન સંવાદ દાયરામાં આવી શકે છે. કોર્ટે હોટલની આ દલીલ સ્વીકારી નહી કે, માત્ર કેબલ ઓપરેટર પહેલાથી લાયસન્સ ફી ચૂકવી રહ્યા છે.
કૉપિરાઇટ કાયદાની કલમ 52(1)(k) અમુક કૃત્યો સાથે વ્યવહાર કરે છે જેને ઉલ્લંઘન ગણવામાં આવતું નથી, પરંતુ એ પણ નોંધનીય છે કે તે આ સંદર્ભમાં હોટલને રહેણાંક જગ્યાથી અલગ પાડે છે. હોટલમાં રોકાતા મહેમાનોને પૂરી પાડવામાં આવતી ટેલિવિઝન સેવાઓ એ વધારાની સુવિધાઓ છે જે હોટલ વ્યવસાયમાં વ્યાપારી મૂલ્ય ઉમેરે છે.
હોટલના રુમમાં ટીવી ચલાવવા પર કોર્ટે શું કહ્યું. કોલકાતા હાઈર્ટમાં ન્યાયમૂર્તિ મોહમ્મદ શબ્બર રશીદી અને ન્યાયમૂર્તિ દેબાંગસુ બાસકની ખંડપીઠે આ મામલે સુનાવણી કરી હતી. કોર્ટનું માનવું છે કે, હોટલના રુમમાં માત્ર ટીવી સુવિધા આપવી ફક્ત ખાનગી ઉપયોગની સુવિધા તરીકે ન જોઈ શકાય. તે હોટેલ દ્વારા તેના મહેમાનોને પૂરી પાડવામાં આવતી એક વ્યાપારી સુવિધા હતી.
આ કેસમાં, IPRS એ આરોપ લગાવ્યો હતો કે તેના સભ્યોની કૉપિરાઇટ કરેલી સાહિત્યિક અને સંગીતમય કૃતિઓ હોટલના રૂમમાં સ્થાપિત ટેલિવિઝન દ્વારા લાઇસન્સ વિના ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહી હતી. હાઇકોર્ટે હોટલ દ્વારા આ પ્રવૃત્તિને વ્યાપારી શોષણના સંદર્ભમાં જોઈ.
કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે હોટલોને આવા કૉપિરાઇટ અધિકારોનો ઉપયોગ કરવા માટે જરૂરી લાઇસન્સ મેળવવાની જરૂર પડી શકે છે. આ નિર્ણય ખાસ કરીને હોટેલ માલિકો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. જેઓ રૂમમાં કેબલ અથવા અન્ય ટેલિવિઝન સેવાઓ પૂરી પાડે છે.
કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે હોટલોને આવા કૉપિરાઇટ અધિકારોનો ઉપયોગ કરવા માટે જરૂરી લાઇસન્સ મેળવવાની જરૂર પડી શકે છે. આ નિર્ણય ખાસ કરીને હોટેલ માલિકો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. જેઓ રૂમમાં કેબલ અથવા અન્ય ટેલિવિઝન સેવાઓ પૂરી પાડે છે.
હાઇકોર્ટે કૉપિરાઇટ એક્ટની કલમ 52(1)(k) નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ જોગવાઈ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં રહેણાંક પરિસરમાં રેકોર્ડ કરેલા સંગીતના ઉપયોગ માટે મુક્તિ આપે છે. કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે હોટલોને આ મુક્તિમાંથી બાકાત રાખવામાં આવી છે.કોર્ટે એમ પણ ઠરાવ્યું હતું કે ,લાઇસન્સ વિના કોપીરાઈટ કરેલા કાર્યોનો ઉપયોગ અધિકાર ધારકને ન ભરવાપાત્ર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
હાઇકોર્ટે કૉપિરાઇટ એક્ટની કલમ 52(1)(k) નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ જોગવાઈ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં રહેણાંક પરિસરમાં રેકોર્ડ કરેલા સંગીતના ઉપયોગ માટે મુક્તિ આપે છે. કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે હોટલોને આ મુક્તિમાંથી બાકાત રાખવામાં આવી છે.કોર્ટે એમ પણ ઠરાવ્યું હતું કે ,લાઇસન્સ વિના કોપીરાઈટ કરેલા કાર્યોનો ઉપયોગ અધિકાર ધારકને ન ભરવાપાત્ર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )
