કાનુની સવાલ: કલમ 75 BNS ક્યારે લાગુ પડે છે? સ્ત્રી પર જાતીય હુમલાના આ ચાર કેસોમાં સંપૂર્ણ કાયદો સમજો.
ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) ની કલમ 75 જાતીય સતામણીના ગુના સાથે સંબંધિત છે. જોકે, દરેક અભદ્ર અથવા અસહજ વર્તન આપમેળે કલમ 75 નો ગુનો બનતું નથી. તો ચાલો આ વિશે વિસ્તારથી જાણીએ.
ભારતીય દંડ સંહિતા (BNS), 2023 ની કલમો મહિલાઓને ગૌરવ અને આદર સાથે જીવન જીવવાનો અધિકાર આપે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, BNS, 2023 ની કલમ 75, મહિલાઓના જાતીય સતામણીના ગુના સાથે વ્યવહાર કરે છે. આ જોગવાઈ ત્યારે લાગુ પડે છે જ્યારે કોઈ પુરુષ કોઈ સ્ત્રી સાથે અનિચ્છનીય અને ખુલ્લેઆમ જાતીય સંબંધો બનાવે છે
અથવા શારીરિક સંપર્ક કરે છે, જાતીય તરફેણની માંગ કરે છે, અથવા તેણીની ઇચ્છા વિરુદ્ધ તેણીની જાતીય છબીઓ અથવા વીડિયો બતાવે છે. જો કે, દરેક અભદ્ર અથવા અસ્વસ્થતાપૂર્ણ વર્તન આપમેળે કલમ 75 નો ગુનો બનતું નથી. ઘટનાના તથ્યો અને કલમમાં વર્ણવેલ ચોક્કસ કૃત્ય મહત્વપૂર્ણ છે.
ભારતીય ન્યાય સંહિતાની કલમ 75, મહિલાની મરજી વિરુદ્ધ તેને સ્પર્શ કરવો અથવા ખોટી રીતે મહિલાની નજીક જવું. કોઈ પણ પ્રકારના જાતીય લાભો અથવા અણગમતી માંગ કરવી. મહિલાની ઈચ્છા વિરુદ્ધ તેને અશ્લીલ વીડિયો, ફોટો અથવા સાહિત્ય દેખાડવું. મહિલા પર યૌન શૌષણ, અથવા શરીરને લઈ આપત્તિજનક ટિપ્પણી કરવી.
જાતીય સંભોગ માટે સ્ત્રીની સંમતિ માંગવી અથવા વિનંતી કરવી મોંઘી સાબિત થઈ શકે છે. આમ કરવું ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 75(1)(ii) ના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે. માંગ સીધી રીતે કરી શકાય છે, અને કેસના તથ્યો નક્કી કરશે કે કથિત આચરણ ગુનો છે કે નહીં. કલમ 75(2) આ શ્રેણી હેઠળ આવતા ગુનાઓ માટે ત્રણ વર્ષ સુધીની સખત કેદ, દંડ અથવા બંનેની જોગવાઈ કરે છે.
ભારતીય ન્યાય સંહિતાની કલમ 75માં માત્ર શારીરિક હેરેસમેન્ટને નહી પરંતુ મહિલાની ઈચ્છા વિરુદ્ધ ખરાબ ફોટો વીડિયો દેખાડવો પણ યૌન શોષણ માનવામાં આવે છે. આ માટે કોઈ પણ મહિલાને તેની ઈચ્છા વિરુદ્ધ યૌન સામગ્રી દેખાડવી કલમ 75(1)(iii) હેઠળ આવી શકે છે. જેમાં દંડ અને સજા બંને થઈ શકે છે.
કલમ 75(1)(iv) માં અશ્લીલ અથવા જાતીય રીતે ઉત્તેજક ટિપ્પણીઓ કરવી એ પણ જાતીય સતામણી તરીકે સામેલ છે. કલમ 75(3) હેઠળ, જો કોર્ટમાં સાબિત થાય, તો આવી ટિપ્પણીઓ અથવા નિવેદનો વધુમાં વધુ એક વર્ષની જેલ, અથવા દંડ, અથવા બંને થઈ શકે છે. તેથી, ફક્ત શારીરિક સંપર્કની ગેરહાજરીનો અર્થ એ નથી કે જાતીય સતામણીનો કેસ બની શકતો નથી.
મનુષ્યો તેમના વર્તન દ્વારા સામાજિક બને છે. અને આજના વિશ્વમાં, પુરુષો અને સ્ત્રીઓ વચ્ચેના સામાન્ય સંબંધોને હંમેશા શંકાની નજરે જોઈ શકાતા નથી. ફક્ત વાતચીત અથવા ચર્ચા, આકસ્મિક મૌખિક દુર્વ્યવહાર, અથવા જાતીય હેતુ અથવા પ્રકૃતિના જરૂરી તત્વનો અભાવ ધરાવતું વર્તન કલમ 75 હેઠળ આપમેળે ગુનો બની શકે નહીં.
તાજેતરમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે એક કેસમાં પણ ભાર મૂક્યો હતો કે આવા કિસ્સાઓમાં, જાતીય હેતુની ગેરહાજરીમાં પણ, ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 75 હેઠળના કેસને સમર્થન આપવા માટે જરૂરી તત્વોની તપાસ કરવી આવશ્યક છે.
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )
