કાનુની સવાલ : યુદ્ધના માહોલ વચ્ચે, ECA લાગુ કરવાનો નિર્ણય સરકારે કેમ લીધો? જાણો
ઇરાન,ઈઝારયલ અને અમેરિકાના યુદ્ધ વચ્ચે ભારતમાં ગેસ સપ્લાઈ ચિંતાનો વિષય બની રહી છે. કેટલાક શહેરોમાં કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરનો પુરવઠો ખોરવાઈ જવાથી, રેસ્ટોરન્ટ અને હોટેલ માલિકો મોટી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. આ દરમિયાન, ઘણી જગ્યાએ ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડર માટે લાંબી કતારો પણ લાગી છે. શું છે ECA ?
ભારત સરકારે દેશના એલપીજી (LPG) પુરવઠાને મજબૂત બનાવવા માટે સક્રિય પગલાં લીધાં છે. એક તરફ યુદ્ધના માહોલ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે દેશભરમાં આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ, 1955 (ECA) લાગુ કરવામાં આવ્યું છે.
આ દરમિયાન ભારત સરકારે ઘરેલુ (LPG)ની સપ્લાઈ પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા માટે આવશ્યક ચીજવસ્તુઓનો કાયદો લાગુ કર્યો છે. આ કાયદા હેઠળ, રિફાઇનરીઓ અને પેટ્રોકેમિકલ કંપનીઓને LPG ઉત્પાદન વધારવા અને LPG ઉત્પાદન માટે ચોક્કસ હાઇડ્રોકાર્બનનો ઉપયોગ કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે, આ ECA ખરેખર શું છે અને તેના લાગુ થયા પછી કયા ફેરફારો થશે.
Essential Commodities Act, 1955 (આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ, 1955) સરકારનો એક કાયદો છે, ભારત જે જરૂરી ઉત્પાદન ઉત્પાદન, પુરવઠો અને વિતરણ નિયંત્રિત કરે છે. જેનો ઉદ્દેશ્ય જમાખોરી અને કાળાબજારીને રોકી યોગ્ય મૂલ્ય પર આવશ્યક વસ્તુ અને ખાતરી કરવી છે. તેના હેઠળ સરકાર નક્કી કરે છે.
આ અધિનિયમ કહે છે કે, સરકારને આવશ્યક વસ્તુઓના પ્રોડક્શન ,સપ્લાઈ,વેપાર અને વાણિજ્યને નિયંત્રિત કરવા માટે આદેશ જાહેર કરવાનો અધિકાર છે. જે આર્થિક સંરક્ષણ અધિનિયમ 1955 હેઠળ આવે છે. કેન્દ્ર સરકારે 12 ફેબ્રુઆરી 2007ના રોજ આ અધિનિયમમાં અનેક વસ્તુઓને અપટેડ કરવામાં આવી છે. જેમાં દવાઓ, ખાતરો (કાર્બનિક, અકાર્બનિક), ખાદ્ય વસ્તુઓ (ખાદ્ય તેલના બીજ અને તેલ સહિત),કોટન હેન્ક યાર્ન, પેટ્રોલિયમ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો, કાચા શણ અને શણના કાપડ અને વિવિધ બીજ અને શાકભાજી વગેરેનો સમાવેશ કરવામાં આવે છે.
જો આપણે સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો કેટલીક પરિસ્થિતિમાં સરકાર આ અધિનિયમ દ્વારા કેટલીક આવશ્યક ચીજવસ્તુઓનો પુરવઠો જાળવી રાખવા માટે, તે કેટલાક નિયમોમાં ફેરફાર કરે છે અને સપ્લાય ચેઇનને અસર ન થાય તેની ખાતરી કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.
આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ, 1955 ની કલમ 3 સરકારને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ઉત્પાદન, પુરવઠા, વિતરણ વગેરેનું નિયમન કરવાની સત્તા આપે છે. આ આવશ્યક વસ્તુ અધિનિયમની કલમ 7 હેઠળ તેની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ દંડનો પણ ઉલ્લેખ કરે છે. આનો અર્થ એ છે કે સરકાર સમયાંતરે ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં આ કાયદાનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva)
