કાનુની સવાલ : શું પરિણીત પુરુષ કે સ્ત્રી લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહી શકે છે? સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓ શું કહે છે?
ભારતમાં લિવ ઈન રિલેશનશીપ ગુનો નથી. જ્યારે કોઈ પરિણીત વ્યક્તિ છૂટાછેડા લીધા વિના બીજા કોઈ સાથે રહેવાનું શરૂ કરે છે, ત્યારે કાનૂની પરિસ્થિતિ અલગ અને વધુ જટિલ બની જાય છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે અલગ અલગ નિયમોમાં વયસ્કની વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા અને સાથે રહેવાના અધિકારને માન્યતા આપી છે. પરંતુ વાત એ છે કે, દરેક લિવ-ઇન સંબંધને લગ્નના સ્વરૂપમાં અથવા તેના જેવા માનવામાં આવતો નથી.
લિવ-ઇન સંબંધો સાથે બે સંપૂર્ણપણે અલગ પ્રશ્નો ઘણીવાર મૂંઝવણમાં મુકાય છે. શું સાથે રહેવું ગુનો છે? અને શું આવા સંબંધને લગ્નનો કાનૂની દરજ્જો છે? સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓ આ બે પ્રશ્નોના અલગ અલગ જવાબો આપે છે.
કોર્ટે પુખ્ત વયના લોકોની સંમતિથી વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાને મહત્વ આપ્યું છે, પરંતુ લગ્નના અસ્તિત્વને પૂર્ણ કર્યા વિના અન્ય વ્યક્તિ સાથે સંબંધ બાંધવાના કાનૂની પરિણામો વિશે પણ સાવધાન રહ્યા છે.
પહેલા પણ સુપ્રીમ કોર્ટે અનેક નિર્ણયોમાં માન્યું કે, 2 પુખ્ત વયના લોકોનો પોતાની પસંદગી પ્રમાણે સાથે રહેવાનો અધિકાર વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો એક ભાગ છે. બે પુખ્ત વયના લોકો સામે ફક્ત એટલા માટે ફોજદારી કેસ દાખલ કરી શકાતો નથી કે તેઓ લગ્ન વિના સાથે રહી રહ્યા છે. જો કે, આનો અર્થ એ નથી કે કાયદાની નજરમાં દરેક લિવ-ઇન રિલેશનશિપને લગ્ન સમાન ગણવામાં આવશે, ખાસ કરીને જો બંનેમાંથી એક પહેલાથી જ પરિણીત હોય.
જો સ્ત્રીને પહેલાથી જ ખબર હોય કે પુરુષ બીજી સ્ત્રી સાથે વિવાહિત છે અને તેનું પહેલું લગ્ન ટકી રહ્યું છે, તો આવા સંબંધને લગ્નના સ્વરૂપ તરીકે ગણવામાં નોંધપાત્ર કાનૂની અવરોધો હોઈ શકે છે.
છૂટાછેડા લીધા વિના બીજા વખત લિવ-ઇન પાર્ટનર સાથે લગ્ન કરવાને કાયદેસર રીતે 'Bigamy' તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે, જે એક ગુનો છે.
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )
