યુદ્ધ સાથે દાલ-બાટીનો છે ખાસ સંબંધ ! જાણો રાજસ્થાનની આન બાન અને શાન ગણાતી વાનગીનો આવિષ્કાર કેવી રીતે થયો
દાલ બાટી ચુરમાને રાજસ્થાનની થાળીનું ગૌરવ માનવામાં આવે છે. મારવાડી ભોજન દાલ બાટી ચુરમા વિના અધૂરું છે. ગરમાગરમ લસણના વઘારવાળી દાળ, લાલ ચટણી, ઘી અને ચુરમામાં બોળેલી બાટી ભરેલી થાળી જોતાં જ મોઢામાં પાણી આવી જાય છે. રાજસ્થાનની આ વાનગી દેશ અને દુનિયાભરમાં પસંદ કરવામાં આવે છે, પરંતુ આ વાનગી બનાવવાનો વિચાર કોને આવ્યો? તેનો ઈતિહાસ જાણશું.
રાજસ્થાનની આનબાન શાન ગણાતી દાલ બાટી દુનિયાભરમાં રાજસ્થાની વાનગી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ત્યારે પરંતુ ઘણા ઓછા લોકો જાણે છે કે દાલ બાટી શાહી વ્યંજન નથી. તો કેવી રીતે દાલ-બાટીનો આવિષ્કાર થયો તે અંગે જાણીશું.
વાસ્તવમાં બાટીનો જન્મ કોઈ શાહી રસોડામાં નહીં પણ યુદ્ધના મેદાનમાં થયો હતો. જોકે,આ વાનગી રાજસ્થાની ભોજનના શાહી રસોઇયાઓની ભેટ છે. આ ઘટના રાજસ્થાનના બહુ-પેઢી સામ્રાજ્યના સ્થાપક બાપ્પા રાવલના સમયની છે.
આ સમય દરમિયાન શાહી રસોડામાં ભવ્ય રીતે જટિલ અને સ્વાદિષ્ટ ભોજન તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. બધાને દરરોજ મજા આવતી પણ બધાને ચિંતા હતી કે યુદ્ધમાં ગયેલા સૈનિકો માટે ભોજનની વ્યવસ્થા કેવી રીતે કરવી. ખરેખર, યુદ્ધમાં જતા સૈનિકોને એવા ખોરાકની જરૂર હતી જે ઘણા દિવસો સુધી બગડે નહીં.
ત્યારથી દાલ બાટી ચુરમા બનાવવાનું શરૂ થયું. દાલ-બાટી ચુર્માના ઇતિહાસ સાથે સંબંધિત હકીકતો આરબ પ્રવાસી અને લેખક ઇબ્ન બતુતાના પ્રવાસ સંસ્મરણોમાં જોવા મળે છે. આ મુજબ, મગધ સામ્રાજ્યના શરૂઆતના સમયગાળામાં, ઘઉં, જુવાર, બાજરી વગેરેમાંથી ઘણા પ્રકારના વાનગીઓ બનાવવામાં આવતા હતા. આવા ખોરાકને ફક્ત સૂર્યપ્રકાશમાં રાંધવામાં અને ખાવામાં આવતા હતા.
એવું કહેવાય છે કે ઘઉંના લોટમાંથી બનેલી ગોળ આકારની બાટી સૌપ્રથમ મેવાડ રાજ્યના સ્થાપક બાપ્પા રાવલના સમયમાં બનાવવામાં આવી હતી. આ સમય દરમિયાન યુદ્ધમાં જતા સૈનિકો આ બાટીઓમાંથી પોતાના ભોજનની વ્યવસ્થા કરતા હતા.
એકવાર સૈનિકોએ લોટના ગોળા બનાવીને તડકામાં રાખ્યા. જ્યારે તેઓ પાછા ફર્યા, ત્યારે લોટના ગોળા પહેલેથી જ રાંધાઈ ગયા હતા. ત્યારથી જ તે યુદ્ધ દરમિયાન ખાવા માટેનો ખોરાક બની ગયો. આ પછી, જ્યારે તે શાહી ટેબલ પર આવ્યું, ત્યારે તેની સાથે ઘણા પ્રકારના પ્રયોગો કરવામાં આવ્યા. તેને દાલ, ઘી અને ચટણી સાથે ખાવાનું શરૂ થયું.
દાલ બાટી સાથે થાળીમાં ગળ્યું ચુરમું પણ પીરસવામાં આવે છે. આ વિના દાલ બાટી થાળી અધૂરી છે. તે ઘઉંનો લોટ, ઘી અને વિવિધ પ્રકારના સૂકા ફળો ભેળવીને તૈયાર કરવામાં આવે છે.
મેવાડ આવેલા કેટલાક વેપારીઓએ બાટી સાથે દાલ બનાવી હતી. જ્યારે, ચુર્મુ ભૂલથી બની ગયો હતો. એક દિવસ રસોઈયાના હાથમાંથી બાટી શેરડીના રસમાં પડી ગઈ. તેનો સ્વાદ સારો હતો તેથી તેને પીસીને ચુરમા બનાવવામાં આવ્યો. ત્યારથી દાલ બાટી ચુરમાનું મિશ્રણ ચાલી રહ્યું છે. જે વર્તમાન સમયમાં રાજસ્થાની ઓળખ બની છે.
