ITR Filing 2026: પેન્શન મેળવો છો? ITR-1 હંમેશા યોગ્ય નથી, જાણો તમારા માટે કયું ફોર્મ છે બેસ્ટ
જો Senior Citizenછો અને આકારણી વર્ષ 2026-27 (AY 2026-27) માટે તમારું આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છો, તો તમે કદાચ વિચારી રહ્યા હશો: તમારા માટે કયું ફોર્મ યોગ્ય છે—ITR-1, ITR-2, ITR-3, અથવા ITR-4?
જો તમે એક વરિષ્ઠ નાગરિક (Senior Citizen) છો અને આકારણી વર્ષ 2026-27 (AY 2026-27) માટે તમારું આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છો, તો તમે કદાચ વિચારી રહ્યા હશો: તમારા માટે કયું ફોર્મ યોગ્ય છે—ITR-1, ITR-2, ITR-3, અથવા ITR-4?
આ લાભ ₹75,000 ના પ્રમાણભૂત કપાત ઉપરાંત ઉપલબ્ધ છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ કર્મચારીનો મૂળ પગાર અને DA સંયુક્ત રીતે ₹12 લાખ હોય અને નોકરીદાતા NPSમાં 14% (એટલે કે, ₹1.68 લાખ) ફાળો આપે છે, તો તે સંપૂર્ણ રકમ કર મુક્તિના દાયરામાં આવે છે. જો કે, કર્મચારી દ્વારા NPSમાં કરવામાં આવેલ સ્વૈચ્છિક યોગદાન નવા કર શાસન હેઠળ કોઈપણ કપાત માટે લાયક નથી.
ITR-1 : આ ફોર્મ એવા નિવાસી વ્યક્તિઓ માટે છે જેમની કુલ આવક ₹50 લાખ સુધીની છે, જે પગાર, પેન્શન, બે ઘર સુધીની માલિકી અને વ્યાજ જેવી અન્ય આવકમાંથી પ્રાપ્ત થાય છે. વધુમાં, તેમાં ₹5,000 સુધીની કૃષિ આવક અને લિસ્ટેડ શેર અથવા ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાંથી ₹1.25 લાખ સુધીના લાંબા ગાળાના મૂડી લાભ (LTCG)નો સમાવેશ થઈ શકે છે.
ITR-2 : જો કોઈ વરિષ્ઠ નાગરિકની આવકમાં મૂડી લાભ, બે કરતાં વધુ ઘરોની માલિકી, વિદેશી સંપત્તિ, વિદેશી આવક, ₹5,000 થી વધુની કૃષિ આવક, અનલિસ્ટેડ શેર અથવા કંપની ડિરેક્ટર તરીકેનો હોદ્દો શામેલ હોય, તો તેમણે ITR-2 ફાઇલ કરવી આવશ્યક છે.
ITR-3 : જો કોઈ વ્યક્તિ નિવૃત્તિ પછી પણ કન્સલ્ટન્સી, ફ્રીલાન્સિંગ, વ્યાવસાયિક પ્રેક્ટિસ અથવા વ્યવસાયમાંથી આવક મેળવે છે, તો તેમણે ITR-3 ફાઇલ કરવાની જરૂર પડી શકે છે.
ITR-4 : આ ફોર્મ એવા કરદાતાઓ માટે છે જેઓ પ્રિઝમ્પ્ટીવ ટેક્સેશન સ્કીમ પસંદ કરે છે અને તેમની કુલ આવક ₹50 લાખ સુધીની છે.
વરિષ્ઠ નાગરિકો દ્વારા કરવામાં આવતી સામાન્ય ભૂલો શું છે? : કરનિષ્ણાતોના મતે, ઘણા વરિષ્ઠ નાગરિકો માને છે કે પેન્શન મેળવવાનો અર્થ એ છે કે ITR-1 હંમેશા તેમના પર લાગુ પડશે. જો કે, જો તેમણે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, શેર અથવા મિલકતના વેચાણથી મૂડી લાભ મેળવ્યો હોય, તો ITR-1 લાગુ ન પણ પડે.વધુમાં, ઘણા નિવૃત્ત લોકો કન્સલ્ટન્સી અથવા વ્યાવસાયિક સેવાઓમાંથી આવક મેળવે છે પરંતુ તેમ છતાં ITR-1 અથવા ITR-2 ફાઇલ કરે છે. આવા કિસ્સાઓમાં, ITR-3 અથવા ITR-4 યોગ્ય ફોર્મ હોઈ શકે છે.
વિદેશી આવક અને સંપત્તિઓને અવગણશો નહીં : જો કોઈ વરિષ્ઠ નાગરિક વિદેશથી પેન્શન મેળવે છે, વિદેશી બેંક ખાતું ધરાવે છે, અથવા વિદેશી સંપત્તિ ધરાવે છે, તો તેમને ITR-2 અથવા ITR-3 ફાઇલ કરવાની જરૂર પડી શકે છે. આવા કિસ્સાઓમાં, વધારાની માહિતી આપવી પણ ફરજિયાત છે.
