શું તમને વારંવાર પાણી પીવાની ટેવ છે? જાણો તે સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે કે નુકસાનકારક
Overhydration Risks: તાજેતરના કેટલાક સંશોધનો અને ડોકટરોના મંતવ્યો અનુસાર "ઓવરહાઇડ્રેશન" એટલે કે શરીરમાં જરૂર કરતાં વધુ પાણીનો સંચય પણ એક ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમ છે, જેને હળવાશથી ન લેવું જોઈએ.
પાણી પીવું આપણા જીવન માટે જરૂરી છે તેમાં કોઈ શંકા નથી. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જરૂર કરતાં વધુ પાણી પીવું સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક પણ હોઈ શકે છે? સામાન્ય રીતે આપણે સાંભળ્યું છે કે દિવસમાં 8 થી 10 ગ્લાસ પાણી પીવું જોઈએ, પરંતુ દરેક વ્યક્તિની જરૂરિયાત સમાન નથી. તાજેતરના કેટલાક સંશોધનો અને ડોકટરોના મંતવ્યો અનુસાર, "ઓવરહાઇડ્રેશન" એટલે કે શરીરમાં જરૂર કરતાં વધુ પાણીનો સંચય પણ એક ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમ છે, જેને હળવાશથી ન લેવું જોઈએ.
જ્યારે વ્યક્તિ જરૂર કરતાં વધુ પાણી પીવે છે અને શરીરનું ઇલેક્ટ્રોલાઇટ સંતુલન ખલેલ પહોંચે છે ત્યારે ઓવરહાઇડ્રેશન થાય છે. સૌથી વધુ અસર સોડિયમ લેવલ પર થાય છે જેને તબીબી ભાષામાં "હાયપોનેટ્રેમિયા" કહેવામાં આવે છે. જ્યારે લોહીમાં સોડિયમનું સ્તર ખૂબ ઓછું થઈ જાય છે, ત્યારે શરીરના કોષો પાણીથી ભરવા લાગે છે જેના કારણે સોજો, ચક્કર, ઉલટી, માથાનો દુખાવો અને મગજમાં સોજો અને કોમા પણ થઈ શકે છે.
આવું કેમ થાય છે?: દિલ્હીની આરએમએલ હોસ્પિટલના મેડિસિન વિભાગના ડૉ. પુલીન કુમાર સમજાવે છે કે કેટલાક લોકો વજન ઘટાડવા અથવા "ડિટોક્સ" ના નામે દિવસભર પાણી પીતા રહે છે. સોશિયલ મીડિયા અને આરોગ્ય વલણો પણ આ આદતને પ્રોત્સાહન આપે છે જેમ કે "gallon water challenge" અથવા "દરરોજ 3 લિટર પાણી". પરંતુ જ્યારે આપણે તરસ્યા ન હોવા છતાં પણ બળજબરીથી પાણી પીએ છીએ, ત્યારે કિડની તેને એટલું ફિલ્ટર કરી શકતી નથી અને શરીરમાં પાણી એકઠું થવા લાગે છે.
કોને વધારે જોખમ છે?: ખાસ કરીને એથ્લેટ્સ, દોડવીરો અથવા જીમમાં જનારાઓ જે વર્કઆઉટ દરમિયાન ઘણું પાણી પીવે છે તેમને ઓવરહાઇડ્રેશનનું જોખમ વધારે હોય છે. આ ઉપરાંત જો કોઈની કિડની પહેલાથી જ નબળી હોય અથવા હોર્મોનલ અસંતુલન હોય, તો તેમનું શરીર વધારાના પાણીને યોગ્ય રીતે પ્રક્રિયા કરવામાં અસમર્થ હોય છે.
કેવી રીતે સમજવું કે તમે ખૂબ પાણી પી રહ્યા છો?: જો તમે વારંવાર પેશાબ કરી રહ્યા છો, ખૂબ થાકી રહ્યા છો, ચક્કર આવી રહ્યા છો અથવા તમારા હોઠ સોજેલા રહે, તો આ એક સંકેત હોઈ શકે છે કે તમે ઓવરહાઇડ્રેટેડ થઈ રહ્યા છો. શરીરની જરૂરિયાતો અનુસાર પાણી પીવું એ શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે. જ્યારે તમને તરસ લાગે ત્યારે જ પીવો અને જો પેશાબ ખૂબ હળવો અથવા લગભગ પારદર્શક હોય, તો સમજો કે શરીરમાં પાણીનું સ્તર બરાબર છે.
બેલેન્સ જરુરી છે: આપણા શરીરને જેટલું પાણી વાપરી શકાય તેટલું જરૂરી છે. પાણીની જરૂરિયાત દરેક ઋતુ, દરેક શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને દરેક વ્યક્તિ માટે અલગ અલગ હોય છે. બળજબરીથી પાણી પીવું સારું નથી. શ્રેષ્ઠ ઉપાય એ છે કે શરીરના સંકેતો સાંભળો. જો તમને તરસ લાગી રહી હોય તો પાણી પીવો પરંતુ જરૂરિયાત વિના વધુ પાણી પીવું પણ ઓછું પાણી પીવા જેટલું નુકસાનકારક હોઈ શકે છે.
(Disclaimer: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી ફક્ત જાણકારી માટે જ છે. કોઈ પણ વસ્તુઓ અનુસરતા પહેલા તમારે તમારા ડોક્ટરની સલાહ અવશ્ય લેવી.)
