
ઘણીવાર એવું બને છે કે તમે ટ્રેનમાં લોઅર બર્થ બુક કરવા માંગો છો, પરંતુ ઓટોમેટિક સિસ્ટમને કારણે તમને સૌથી ઉપરની સીટ મળી જાય છે. આ સમસ્યા ખાસ કરીને ત્યારે મોટી બને છે જ્યારે ઘરના કોઈ વડીલ કે વૃદ્ધ સભ્ય મુસાફરી કરી રહ્યા હોય. જો તમે ટિકિટ બુક કરતી વખતે યોગ્ય ઓપ્શન્સ પર ક્લિક કરો, તો વડીલો માટે યોગ્ય સીટ કન્ફર્મ કરાવી શકાય છે અને કોઈની પાસે સીટ બદલવાની વિનંતી પણ કરવી પડતી નથી. IRCTC ની વેબસાઇટ પર આવા 5 શાનદાર ઓપ્શન્સ મળે છે, જે મનપસંદ સીટ મેળવવામાં મદદરૂપ સાબિત થાય છે.

માસ્ટર લિસ્ટ (Master List) સેટઅપ કરો, તમે તમારા IRCTC એકાઉન્ટમાં મુસાફરોની વિગતો અગાઉથી ભરીને 'માસ્ટર લિસ્ટ' તરીકે સેવ કરી શકો છો. આ લિસ્ટમાં તમે તેમની મનપસંદ સીટ પણ સેટ કરી શકો છો. આનાથી ટિકિટ બુકિંગ વખતે સમય બચે છે અને સીટ મળવાના ચાન્સ વધે છે.

સૌથી પહેલા તમારા IRCTC એકાઉન્ટમાં 'My Account' માં જઈને 'My Master List' પર ક્લિક કરો. હવે 'Add Passenger' પર ક્લિક કરીને મુસાફરનું નામ, ઉંમર અને તેમની બર્થ પ્રેફરન્સ (જેમ કે Lower Berth) પસંદ કરીને સેવ કરી લો. આગામી વખતે બુકિંગ કરતી વખતે માત્ર મુસાફરનું નામ સિલેક્ટ કરતા જ આ ડેટા ઓટોમેટિક સબમિટ થઈ જશે.

બર્થ પ્રેફરન્સ (Berth Preference) સેટ કરો, ટિકિટ બુક કરતી વખતે તમે રેલવે સિસ્ટમને જણાવી શકો છો કે તમને કઈ સીટ જોઈએ છે. મુસાફરની વિગતો (Passenger Details) ભરતી વખતે, નામ અને ઉંમરની બરાબર નીચે 'Berth Preference' સેટ કરવાનું મેનૂ મળે છે. તેના પર ક્લિક કરીને તમારી મનપસંદ સીટનો વિકલ્પ રેલવે સિસ્ટમમાં ચોક્કસ દર્જ કરો.

સિનિયર સિટીઝન કોટા (Senior Citizen Quota) પસંદ કરો, જો તમે ઘરના વડીલો માટે ટિકિટ બુક કરી રહ્યા હોવ, તો રેલવેના ખાસ વડીલો માટેના કોટાને પસંદ કરવાનું ભૂલશો નહીં. આનાથી સિસ્ટમ પ્રાથમિકતાના આધારે તેમને નીચેની સીટ જ ફાળવે છે. પેસેન્જર ડિટેલ્સ વાળા પેજ પર સૌથી ઉપર 'Quota' નો ઓપ્શન જોવા મળે છે. ત્યાં 'General' ની જગ્યાએ 'Lower Berth/Sr. Citizen' કોટાને ધ્યાનથી પસંદ કરી લો. યાદ રાખો કે પુરુષો માટે આ કોટા 60 વર્ષથી વધુ ઉંમર પર અને મહિલાઓ માટે 45 વર્ષથી વધુ ઉંમર હોવા પર મળે છે.

ઓછામાં ઓછી એક લોઅર બર્થ માટેનો વિકલ્પ, ટિકિટ બુક કરતી વખતે તમે 'Other Preferences' અથવા 'Reservation Choice' ના સેક્શનમાં જઈને એક ખાસ વિકલ્પ પસંદ કરી શકો છો. ત્યાં લખેલા 'Book only if at least one lower berth is allotted' પર ટિક (સાચું) માર્ક કરી દો. આ ફીચર પસંદ કરવાથી તમારી ટિકિટની બુકિંગ ત્યારે જ થશે જ્યારે તમારા ગ્રુપમાંથી ઓછામાં ઓછી કોઈ એક વ્યક્તિને લોઅર બર્થ ફાળવવામાં આવી રહી હોય.

બધા જ મુસાફરો માટે એક જ કોચમાં સીટ મેળવવી, જો તમે એકસાથે પરિવારના ઘણા સભ્યો માટે ટિકિટ બુક કરી રહ્યા હોવ અને ઈચ્છતા હોવ કે બધાની સીટ એક જ ડબ્બામાં આવે, તો આ ટ્રિક અપનાવો. 'Other Preferences' વાળા સેક્શનમાં જઈને 'Book only if berths are allotted in same coach' પર ટિક લગાવી દો. આ ઓપ્શન પસંદ કરવાથી તમારી બધી જ ટિકિટો એક જ કોચમાં મળવાની સંભાવના ખૂબ વધી જાય છે.