‘સ્ટાફ છું…’ તો શું થયું? રેલવે કર્મચારી પણ નથી કરી શકતા ફ્રી મુસાફરી, જાણો શું કહે છે નિયમો
શું રેલવે કર્મચારીઓ હંમેશા ટ્રેનમાં ફ્રીમાં મુસાફરી કરી શકે છે? જો તમે પણ એવું વિચારતા હોવ તો આ માહિતી તમારા માટે છે. જાણો રેલવે પાસ અને પીટીઓ સંબંધિત ભારતીય રેલવેના ખાસ નિયમો.
ભારતીય રેલવેમાં કામ કરતા કર્મચારીઓને શું હંમેશા ટ્રેનમાં મફત મુસાફરીની સુવિધા મળે છે? જો તમે આ સવાલનો જવાબ નથી જાણતા, તો તમને જણાવી દઈએ કે ભારતીય રેલવેએ પોતાના કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓના ટ્રાવેલ પાસ (Travel Pass) ને લઈને ઘણા નિયમો નક્કી કર્યા છે. આ નિયમો અનુસાર, તેઓ હંમેશા મફતમાં મુસાફરી કરવા માટે હકદાર નથી હોતા અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં તેમણે પણ ટિકિટ ખરીદવી પડે છે.
રેલવે પાસની પણ હોય છે મર્યાદા: જો તમને લાગતું હોય કે દરેક રેલવે કર્મચારી Railway Pass બતાવીને કોઈ પણ ટ્રેનમાં ફ્રીમાં મુસાફરી કરી શકે છે, તો એવું બિલકુલ નથી. રેલવેના નિયમોમાં પાસની સ્પષ્ટ મર્યાદાઓ છે કે કર્મચારી ક્યાં, કેટલી વાર અને ટ્રેનની કઈ શ્રેણીમાં મુસાફરી કરી શકે છે. એટલે કે તેમને અસંખ્ય (Unlimited) મફત મુસાફરીનો લાભ મળે છે તે માત્ર એક ભ્રમ છે.
મોટાભાગની ટ્રેનોમાં ચાલે છે પાસ, પણ શરતો સાથે: રેલવે દ્વારા પોતાના કર્મચારીઓને આપવામાં આવતો પાસ માત્ર સાધારણ ટ્રેનો પૂરતો સીમિત નથી. પાત્ર સેવાકીય અને નિવૃત્ત રેલવે કર્મચારીઓ રાજધાની, શતાબ્દી, વંદે ભારત, દુરંતો, ગતિમાન અને હમસફર જેવી પ્રીમિયમ ટ્રેન સેવાઓમાં તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે. જોકે, આ માટે ઘણી જરૂરી શરતો પણ લાગુ પડે છે.
પોતાની મરજીથી કોચ પસંદ નથી કરી શકતા: Indian Railway Rules અનુસાર, જે રેલવે કર્મચારીઓ પાસે પાસ છે, તેઓ પોતાની મરજીથી ટ્રેનના સૌથી વૈભવી કોચમાં બેસીને મુસાફરી નથી કરી શકતા. વંદે ભારત અને ગતિમાન જેવી ટ્રેનોમાં તેઓ જે શ્રેણીમાં મુસાફરી કરવા માટે હકદાર છે, તે તેમના હોદ્દા અને સેલેરી સ્ટ્રક્ચર પર આધારિત હોય છે. એટલે કે સ્પેશિયલ પાસ પણ ભારતીય રેલ નેટવર્કમાં અસંખ્ય અને મનગમતી ફ્રી મુસાફરીની ગેરંટી આપતો નથી.
અહીં આપવી પડે છે 1/3 (એક તૃતીયાંશ) ભાડાની રકમ: રેલવે મુસાફરીના તમામ લાભોનો અર્થ ફ્રી મુસાફરી નથી હોતો. રેલવે કર્મચારીને PTO (Privilege Ticket Order) સુવિધા હેઠળ લાગુ ભાડાનો ત્રીજો ભાગ (1/3) જાતે ચૂકવવો પડે છે. હકીકતમાં, આ રેલવે કર્મચારીઓને મળતી એક મુસાફરી સુવિધા છે, જેના દ્વારા પાત્ર કર્મચારી અથવા તેમના પરિવારના સભ્યોને ટિકિટમાં છૂટ મળે છે. જોકે, તેમને નિયમો અનુસાર PTO ઈશ્યૂ થાય છે અને તેના આધારે જ ટિકિટ બુક કરાવવાની હોય છે. આ સુવિધા Privilege Pass થી અલગ હોય છે.
ટૂરિસ્ટ ટ્રેનોમાં નથી ચાલતો પાસ: રેલવે કર્મચારીઓને જે પાસ મળે છે તેમાં ઘણી છૂટછાટો સામેલ હોય છે, પરંતુ કેટલીક ટ્રેનોમાં તેમનો આ વિશેષાધિકાર પાસ કામ આવતો નથી. IRCTC અને રાજ્ય પ્રવાસન નિગમો (State Tourism Corporations) દ્વારા સંચાલિત વિશેષ પ્રવાસી ટ્રેનો (Special Tourist Trains) પર રેલવે પાસ માન્ય હોતા નથી. મતલબ કે જો રેલવે કર્મચારી કે અધિકારી મહારાજા એક્સપ્રેસ કે પેલેસ ઓન વ્હીલ્સ જેવી વૈભવી ટ્રેનોની મજા લેવા માંગતા હોય, તો તેમણે સામાન્ય મુસાફરોની જેમ જ ટિકિટ ખરીદીને મુસાફરી કરવી પડશે.
