ભારત-બ્રિટેન ટ્રેડ ડીલથી શું થશે સસ્તું? જાણો આ ઐતિહાસિક કરારની 5 મોટી વાતો
ભારત અને બ્રિટેન વચ્ચે ફ્રી ટ્રેડ એગ્રિમેન્ટ (FTA) આખરે ત્રણ વર્ષની લાંબી ચર્ચા બાદ ગુરુવારે હકીકત બની ગયું છે. મહત્વનું છે કે અહીં એ વાત વિશે ચર્ચા કરવામાં આવી છે કે આ ટ્રેડ ડીલ ને કારણે ભારતને કેવા કેવા ફાયદા થશે.
વર્તમાનમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી બ્રિટેનના પ્રવાસે છે, અને આ તેમનો બ્રિટેનનો ચોથો પ્રવાસ છે. તેમણે કહ્યું કે, "આ માત્ર આર્થિક કરાર નથી, પરંતુ બંને દેશોની સામૂહિક સમૃદ્ધિ માટેની યોજના છે." મોદીએ વધુમાં ઉમેર્યું કે આ કરારથી ભારતીય ટેક્સટાઇલ, ફૂટવેર, રત્ન અને દાગીના, સી-ફૂડ અને એન્જિનિયરિંગ ઉત્પાદનોને બ્રિટેનના બજારમાં વધુ પ્રવેશ મળશે. ભારતીય કૃષિ અને ફૂડ પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગ માટે પણ બ્રિટિશ માર્કેટ નવી તકો લાવશે.
આ કરાર ભારતીય ખેડુતો, માછીમારો અને એમએસએમઈ માટે ખાસ લાભદાયક રહેશે. બીજી તરફ, બ્રિટેનમાં બનેલા મેડિકલ ઇક્વિપમેન્ટ્સ અને એયરોસ્પેસ પાર્ટ્સ જેવા ઉત્પાદનો ભારતના લોકો અને ઉદ્યોગ માટે વધુ સરળતાથી ઉપલબ્ધ અને કિફાયતી બની જશે. યાદ રહે કે બ્રિટેનના કેટલાક વિપક્ષી નેતાઓએ ચેતવણી આપી છે કે આ કરારથી બ્રિટિશ શ્રમિકો પર અસર થઈ શકે છે કારણ કે ભારતીય કામદારોને ‘નૅશનલ ઇન્શ્યોરન્સ’ના યોગદાનમાં છૂટછાટ ત્રણ વર્ષ સુધી વધારવામાં આવી છે. જોકે બ્રિટેનના વેપાર મંત્રીએ આ દાવાને નકારી કાઢ્યો છે.
કેટલો મોટો છે આ કરાર? : બ્રિટિશ સરકારે જણાવ્યું છે કે આ વેપાર કરારથી બ્રિટનની અર્થવ્યવસ્થામાં દર વર્ષે £4.8 બિલિયન (અંદાજે 6.5 અબજ ડોલર)નું યોગદાન થશે. હાલમાં બ્રિટેન ભારત તરફ તેના કુલ નિકાસમાં માત્ર 1.9% નિકાસ કરે છે અને કુલ આયાતમાંથી 1.8% આયાત કરે છે. જોકે આ કરારથી આ આંકડા વધવાની ધારણા છે. વડાપ્રધાન મોદીએ 2030 સુધી નિકાસને $1 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે, અને તે માટે બ્રિટેન સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર બની રહ્યું છે. આ કરારની ચર્ચા 2022માં બ્રિટેનના પૂર્વ વડાપ્રધાન બોરિસ જોન્સનના કાર્યકાળમાં શરૂ થઈ હતી.
ટેરિફમાં કેટલો ઘટાડો? : બ્રિટેનના નિકાસ ઉત્પાદનો પર લાગતા સરેરાશ ટેરિફ 15%થી ઘટીને 3% થઈ જશે, જેના કારણે બ્રિટિશ કંપનીઓ માટે ભારતમાં વેચાણ સરળ બની જશે. ભારત તરફથી બ્રિટનથી આયાત થતી વિસ્કી પરનો ટેરિફ 150% થી ઘટાડીને 75% કરવામાં આવ્યો છે. વર્ષ 2035 સુધીમાં આ ટેરિફ 40% સુધી ઉતારવાનો પણ અભિપ્રાય છે. આના કારણે બ્રિટનના મેડિકલ ઇક્વિપમેન્ટ, એયરોસ્પેસ, ઇલેક્ટ્રિકલ્સ, વિસ્કી, માઝ, બિસ્કિટ, ચોકલેટ જેવા ખાદ્યપદાર્થો ભારતમાં સસ્તા થશે. બીજી બાજુ બ્રિટનમાં ભારતીય કપડાં અને દાગીના વધુ સસ્તા થશે.
ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ માટે શું બદલાશે? : બ્રિટિશ વડાપ્રધાન સ્ટાર્મરે દાવો કર્યો છે કે આ કરારથી બ્રિટનમાં 2,200થી વધુ નવી નોકરીઓ ઊભી થશે. સમજૌતા મુજબ જે ભારતીય કર્મચારી સમયસર બ્રિટન જશે અથવા જે બ્રિટિશ કર્મચારી ભારતમાં કામ કરશે, તેઓને માત્ર તેમના પોતાના દેશમાં જ સોશિયલ સિક્યુરિટી યોગદાન ચૂકવવું પડશે. આ પ્રકારની વ્યવસ્થાઓ અગાઉથી યુરોપિયન યુનિયન, અમેરિકા અને દક્ષિણ કોરિયા સહિત 17 દેશો સાથે બ્રિટન કરી ચૂક્યું છે. બ્રિટિશ વેપાર મંત્રી રેનોલ્ડ્સે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે કોઈ ભારતીય કર્મચારીને રાખવાથી કોઈ ટેક્સ લાભ ન મળશે, જે તેને બ્રિટિશ કર્મચારીની સામે સસ્તો બનાવે. વાસ્તવમાં, વિઝા અને એનએચએસ સરચાર્જના કારણે ભારતીય કર્મચારી પર વધુ ખર્ચ થશે.
હજી કયા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા ચાલુ છે? : આ કરારમાં બ્રિટનને ભારતની નાણાકીય અને કાનૂની સેવાઓમાં તેવી પ્રવેશ નહીં મળી, જેની તેને અપેક્ષા હતી. અત્યારે બંને દેશો વચ્ચે એક દ્વિપક્ષીય રોકાણ કરાર (BIT) માટે ચર્ચા ચાલુ છે, જેનો હેતુ એકબીજાના રોકાણોને સુરક્ષિત બનાવવાનો છે. સાથે જ, બ્રિટન દ્વારા ઉંચી કાર્બન ઉત્સર્જનવાળી ઉદ્યોગો પર કર લગાવાની યોજનાને લઈને પણ ચર્ચા ચાલુ છે. ભારત માને છે કે આના કારણે તેના નિકાસ પર અસર પડી શકે છે. જાન્યુઆરીથી બ્રિટન "કાર્બન બોર્ડર એડજસ્ટમેન્ટ" લાગુ કરશે, જેના કારણે ભારતના ઉત્પાદનો પર વધારાનો ટેક્સ લાગી શકે છે.
સુરક્ષા અને ગુપ્તચર સહકાર : ભારત-બ્રિટેન વચ્ચે રક્ષા, શિક્ષણ, હવામાન, ટેક્નોલોજી અને નવીનતા જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા પર બંને વડાપ્રધાનો એકમત થયા છે. ગુપ્તચર માહિતીના વહેચાણ અને ઓપરેશનલ સહકારથી ભ્રષ્ટાચાર, ગંભીર છેતરપિંડી, સંગઠિત ગુના અને ગેરકાયદેસર વલણ સામે લડવામાં સહાય મળશે. અપરાધી રેકોર્ડના વહેવાર માટે પણ નવા કરારને અંતિમ રૂપ આપવામાં આવશે, જેનાથી કાયદાકીય કાર્યવાહી સરળ બનશે અને ટ્રાવેલ બેન લાગુ કરી શકાશે. આ કરારને ભારતના કેબિનેટ દ્વારા મંજૂરી મળી ગઈ છે, પરંતુ હજુ તેને સંસદની મંજૂરી મેળવવી બાકી છે. કરારને અમલમાં આવવામાં ઓછામાં ઓછો એક વર્ષ લાગશે. (All Image - Getty Image)
Published On - 5:10 pm, Sun, 27 July 25
