તમે ડ્રોન ખરીદવા કે ઉડાડવા માંગતા હોવ તો આટલી વિગતો જાણી લેજો, નહીં તો કારકિર્દીમાં લાગશે કેસની કાળી ટીલી
ડ્રોન અથવા માનવરહિત હવાઈ વાહનો (UAVs) - નો ઉપયોગ લશ્કરી અથવા સુરક્ષા એજન્સીઓ સુધી જ મર્યાદિત નથી રહ્યો. આજે, ફોટોગ્રાફી, ફિલ્મ નિર્માણ, કૃષિ, જમીન સર્વેક્ષણ, દેખરેખ અને લોજિસ્ટિક્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં ડ્રોનનો ઉપયોગ વધુને વધુ થઈ રહ્યો છે. જો કે, ભારતમાં ડ્રોન ઉડાડવા માટે કેટલાક ચોક્કસ નિયમો અને શરતો છે. તેથી, જો તમે ડ્રોન ખરીદવા અથવા ઉડાડવાની યોજના બનાવી રહ્યા હોવ તો, ડ્રોનના વજન, રજીસ્ટ્રેશન, ફ્લાઇટ ઝોન અને જરૂરી પરવાનગીઓ સંબંધિત નિયમોને સમજવા મહત્વપૂર્ણ છે.
ભારતમાં ડ્રોન નિયમોનું સંચાલન ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) દ્વારા થાય છે. સરકારે ડ્રોનના ઉપયોગને નિયંત્રિત કરવા માટે 'ડ્રોન નિયમો, 2021' લાગુ કર્યો છે. આ નિયમો હેઠળ, ડ્રોનને તેમના વજનના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે, અને નિયમો તે મુજબ લાગુ થાય છે.
250 ગ્રામ સુધીના વજનવાળા ડ્રોન 'નેનો' શ્રેણીમાં આવે છે. સામાન્ય રીતે, આવા ડ્રોન માટે નોંધણી અને રિમોટ પાઇલટ પ્રમાણપત્ર સંબંધિત નિયમો મોટા ડ્રોનની તુલનામાં ઓછા કડક હોય છે. જો કે, તેમને ઉડાવતી વખતે એરસ્પેસ નિયમો અને 'નો-ફ્લાય ઝોન' નિયમોનું પાલન ફરજિયાત છે.
250 ગ્રામથી 2 કિલોગ્રામ વજનવાળા ડ્રોન 'માઈક્રો' શ્રેણીમાં આવે છે, જ્યારે 2 થી 25 કિલોગ્રામ વજનવાળા ડ્રોનને 'નાના' ડ્રોન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. આ ડ્રોન માટે નોંધણી, પાઇલટ તાલીમ અને સંચાલન સંબંધિત નિયમોનું પાલન ફરજિયાત છે. 25 કિલોગ્રામથી વધુ વજનવાળા ડ્રોન 'મોટા' શ્રેણીમાં આવે છે, અને તેમનો ઉપયોગ કડક નિયમનકારી ધોરણો અને ચોક્કસ પરવાનગીઓને આધીન હોઈ શકે છે.
DGCA ના 'ડિજિટલસ્કાય' પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ ડ્રોન સંબંધિત સેવાઓ માટે થાય છે. ડ્રોનની શ્રેણી અને હેતુસર ઉપયોગના આધારે, તમારે નોંધણી અથવા અન્ય ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ કરવાની જરૂર પડી શકે છે. જ્યાં લાગુ પડે ત્યાં, ડ્રોનને તેના યુનિક આઇડેન્ટિફિકેશન નંબર (UIN) સાથે લિંક કરવું આવશ્યક છે. ડ્રોન ખરીદતા પહેલા, ચોક્કસ મોડેલ ભારતમાં કાયદેસર નોંધણી અને સંચાલન માટે લાયક છે કે નહીં તે ચકાસવું જરૂરી છે. વધુમાં, તમારે સીરીયલ નંબર અને બધા જરૂરી દસ્તાવેજો સુરક્ષિત રાખવા જોઈએ.
ભારતમાં એરસ્પેસને ડ્રોન કામગીરી માટે અલગ અલગ ઝોનમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે. 'ગ્રીન ઝોન'માં ડ્રોન ઉડાવવાની પરવાનગી ચોક્કસ ઊંચાઈ મર્યાદા અને અન્ય નિયમોને આધીન હોઈ શકે છે. 'યલો ઝોન'ને વધારાની પરવાનગીઓની જરૂર પડી શકે છે, જ્યારે 'રેડ ઝોન'માં ડ્રોન ઉડાવવા પર પ્રતિબંધ છે. તેથી, કોઈપણ ઉડાન પહેલાં 'ડિજિટલસ્કાય' પ્લેટફોર્મ પર હંમેશા તમારા વિસ્તાર માટે એરસ્પેસ ઝોન તપાસો. એરપોર્ટ, લશ્કરી સ્થાપનો, સંવેદનશીલ સરકારી વિસ્તારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો નજીક ડ્રોન ઉડાવવા પર ખાસ પ્રતિબંધો લાગુ થઈ શકે છે.
ડ્રોનની શ્રેણી અને ઉપયોગના આધારે, રિમોટ પાઇલટ તાલીમ અથવા રિમોટ પાઇલટ પ્રમાણપત્ર (RPC) ની જરૂર પડી શકે છે. જ્યાં પ્રમાણપત્ર ફરજિયાત હોય, ત્યાં DGCA દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત સંસ્થામાંથી તાલીમ મેળવવી આવશ્યક છે. નેનો ડ્રોન અને અમુક બિન-વાણિજ્યિક માઇક્રો ડ્રોન માટે નિયમો અલગ અલગ હોઈ શકે છે; તેથી, ડ્રોન ખરીદતા પહેલા, ડ્રોનની શ્રેણી અને તમારા હેતુ મુજબ પાઇલટ પ્રમાણપત્ર જરૂરી છે કે નહીં તે ચકાસો.
જો તમે નવું ડ્રોન ખરીદવાનું આયોજન કરી રહ્યા છો, તો ફક્ત કિંમત અથવા કેમેરાની ગુણવત્તા પર નિર્ણય ન લો. પ્રથમ, ચકાસો કે મોડેલ ભારતમાં કાયદેસર રીતે ચલાવી શકાય છે કે નહીં. વધુમાં, GPS, ઊંચાઈ નિયંત્રણ અને અથડામણ ટાળવા જેવી સલામતી સુવિધાઓથી સજ્જ મોડેલોને પ્રાથમિકતા આપવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. ડ્રોનની બેટરી ક્ષમતા અને ફ્લાઇટ સમય તપાસવાનું ભૂલશો નહીં. ઉપરાંત, પ્રોપેલર્સ, મોટર્સ અને કેમેરા જેવા મહત્વપૂર્ણ ઘટકો માટે રિપ્લેસમેન્ટ ભાગોની ઉપલબ્ધતા ચકાસો. ડ્રોનનો સીરીયલ નંબર અને યુનિક આઈડી ધરાવતા દસ્તાવેજો સુરક્ષિત રાખો.
