Kitchen Knife Sharpening: ચપ્પુની ધાર કેમ થાય છે ઓછી? ઘરે શાર્પ કરવા માટે જાણો આ સરળ ઉપાયો
રસોડામાં સતત ઉપયોગને કારણે ચપ્પુની ધાર ધીમે ધીમે ઓછી થઈ જાય છે. જો ચપ્પુ ધાર વગરનું થઈ ગયો હોય તો તરત નવો ખરીદવાની જરૂર નથી. યોગ્ય સાધનો અને સાવચેતી સાથે ઘરે જ તેની ધાર સુધારી શકાય છે. જાણો વ્હેટસ્ટોન, હોનિંગ રૉડ અને અન્ય વિકલ્પો વિશે.
રસોડામાં ચપ્પુ સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતી વસ્તુઓમાંથી એક છે. શાકભાજી, ફળ, બ્રેડ અથવા અન્ય ખાદ્ય સામગ્રી કાપવા માટે રોજ તેનો ઉપયોગ થાય છે. સતત ઉપયોગના કારણે સમય જતાં બ્લેડની ધાર ઓછી થવી સ્વાભાવિક છે. શરૂઆતમાં તેનો ખાસ અહેસાસ થતો નથી, પરંતુ ચાકુથી ટામેટું, ડુંગળી કે નરમ શાક કાપવામાં પણ વધુ મહેનત લાગવા લાગે ત્યારે સમજવું કે ચાકુની ધારને ધ્યાન આપવાની જરૂર છે.
ધાર વગરના ચપ્પુને ઘણા લોકો વધુ સલામત માને છે, પરંતુ વાસ્તવમાં ધાર ઓછી થઈ ગયા બાદ શાક કાપવા માટે વધારે દબાણ કરવું પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ચપ્પુ અચાનક સરકી જાય તો હાથ કે આંગળીને ઈજા થવાની શક્યતા વધી શકે છે. તેથી ચાકુની યોગ્ય જાળવણી કરવી રસોઈને સરળ બનાવવાની સાથે સુરક્ષા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
ચપ્પુની ધાર ઓછી થવા પછાળ એક મુખ્ય કારણ તેનો સતત ઉપયોગ છે. જોકે, ચપ્પુનો ઉપયોગ કઈ રીતે કરવામાં આવે છે તે પણ એટલું જ મહત્વનું છે. કાચ, પથ્થર, ગ્રેનાઈટ કે મારબલ જેવી સખત સપાટી પર સીધું કાપવાથી બ્લેડની ધાર ઝડપથી નુકસાન પામી શકે છે. ચપ્પુને અન્ય ચમચા-કાંટા અથવા વાસણો સાથે ખુલ્લી ડ્રોઅરમાં રાખવાથી પણ તેની ધાર પર ઘસારો થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, ડિશવોશરમાં ચપ્પુ ધોવાની ટેવ પણ લાંબા ગાળે તેની ધાર અને બ્લેડની સ્થિતિને અસર કરી શકે છે.
જો ચપ્પુ ધાર વગરનો થઈ ગયો હોય તો વ્હેટસ્ટોન ઉપયોગી વિકલ્પ બની શકે છે. તેનો ઉપયોગ કરતા પહેલાં સંબંધિત સ્ટોનના ઉત્પાદકની સૂચનાઓ તપાસવી જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે પથ્થરને યોગ્ય રીતે તૈયાર કર્યા પછી ચપ્પુના બ્લેડને સ્થિર એંગલ પર રાખીને ધીમે ધીમે શાર્પ કરવામાં આવે છે. ચપ્પુની ધારને ખૂબ વધારે દબાણથી ઘસવાને બદલે નિયંત્રિત અને સમાન ગતિ રાખવી વધુ યોગ્ય છે. બ્લેડની બંને બાજુ પ્રક્રિયા કરવાની જરૂર પડે છે. શરૂઆતમાં આ કામ માટે થોડી પ્રેક્ટિસ જરૂરી બની શકે છે, તેથી ઉતાવળ કરવી નહીં.
હોનિંગ રૉડનો ઉપયોગ ક્યારે કરવો? હોનિંગ રૉડ અને શાર્પનિંગ સ્ટોનનું કામ એકસરખું નથી. હોનિંગ રૉડ સામાન્ય રીતે ચપ્પુની હાલની ધારને યોગ્ય સ્થિતિમાં લાવવામાં મદદ કરે છે. એટલે કે, ચપ્પુ સંપૂર્ણપણે ધાર વગરનું થઈ ગયું હોય ત્યારે ધાર તેજ બનાવવાને બદલે તેની ધાર થોડીઘણી ખસી ગઈ હોય તો હોનિંગ રૉડ ઉપયોગી થઈ શકે છે. તેનો ઉપયોગ કરતી વખતે ચપ્પુ અને રૉડને નિયંત્રિત રીતે રાખવા અને હળવા દબાણનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. ખાસ કરીને શરૂઆત કરનાર વ્યક્તિએ ઝડપ કરતાં યોગ્ય નિયંત્રણને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.
સિરામિક કપનો વિકલ્પ પણ જાણો: ઘરમાં શાર્પનિંગ ટૂલ ઉપલબ્ધ ન હોય ત્યારે કેટલાક લોકો સિરામિક કપના નીચેના ખરબચડા ભાગનો ઉપયોગ કરે છે. કપને ઊંધો રાખીને તેના નીચેના અનગ્લેઝ્ડ ભાગ પર ચપ્પુની ધારને હળવેથી ચલાવી શકાય છે. જોકે, આને પ્રોફેશનલ શાર્પનિંગ સાધનનો કાયમી વિકલ્પ માનવો યોગ્ય નથી. ચપ્પુના પ્રકાર અને તેની સ્થિતિ પ્રમાણે આ પદ્ધતિનું પરિણામ અલગ હોઈ શકે છે. તેથી શક્ય હોય ત્યારે યોગ્ય શાર્પનિંગ ટૂલનો ઉપયોગ કરવો વધુ સારું છે.
સૅન્ડપેપરથી પણ થઈ શકે છે કામ: કેટલાક કિસ્સામાં યોગ્ય ગ્રિટવાળું બારીક સૅન્ડપેપર પણ કામચલાઉ વિકલ્પ બની શકે છે. તેને સપાટ જગ્યાએ સ્થિર રાખીને ચપ્પુની ધારને નિયંત્રિત રીતે ચલાવવામાં આવે છે. પરંતુ અહીં પણ વધુ દબાણ અથવા ખોટો કોણ બ્લેડને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આ પદ્ધતિને નિયમિત શાર્પનિંગના બદલે જરૂરિયાત સમયે ઉપયોગમાં લેવાતા વિકલ્પ તરીકે જોવી વધુ યોગ્ય છે.
ચપ્પુને શાર્પ કર્યા પછી તેની યોગ્ય કાળજી રાખશો તો તેની ધાર લાંબા સમય સુધી સારી રહી શકે છે. શાકભાજી કાપવા માટે કાચ અથવા પથ્થરની સપાટીના બદલે લાકડાનું અથવા યોગ્ય ગુણવત્તાવાળું પ્લાસ્ટિકનું કટિંગ બોર્ડ પસંદ કરો. ચપ્પુને ડ્રોઅરમાં અન્ય વાસણો સાથે ફેંકીને રાખવાને બદલે નાઇફ બ્લોક, શીથ અથવા યોગ્ય ચાકુ-સ્ટોરેજ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરો. ઉપયોગ બાદ ચપ્પુને સારી રીતે ધોઈને તરત સૂકવી દેવું પણ તેની જાળવણી માટે ઉપયોગી છે.
સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે ચપ્પુને શાર્પ કરતી વખતે હાથની સ્થિતિ, બ્લેડની દિશા અને સાધન પરનું નિયંત્રણ જાળવો. જો ચપ્પુમાં ગંભીર નુકસાન હોય, બ્લેડ વાંકું હોય અથવા શાર્પનિંગનો અનુભવ ન હોય, તો નિષ્ણાત પાસે શાર્પ કરાવવાનો વિકલ્પ વધુ સુરક્ષિત બની શકે છે. આ રીતે થોડી કાળજી અને યોગ્ય ટેકનિક સાથે રોજિંદા રસોડાના ચપ્પુને વધુ કાર્યક્ષમ રાખી શકાય છે અને અનાવશ્યક રીતે વારંવાર નવો ચપ્પુ ખરીદવાની જરૂરિયાત પણ ઘટાડી શકાય છે. (All Image Credit Source: Social Media)
