
આજે ભારતીય ઘરની સવાર ચાના કપ વિના અધૂરું માનવામાં આવે છે. સવારમાં ઉઠતાંની સાથે જ ગરમ ચાનો કપ એક ધાર્મિક વિધિ બની ગયો છે. સદીઓથી આયુર્વેદ અને કુદરતી પીણાં પર આધાર રાખતા ભારતીયોએ ચાનો સ્વાદ કોણે અને કેવી રીતે વિકસાવ્યો? આ વાર્તા ફક્ત પીણા વિશે નથી, પરંતુ એક સારી રીતે વિચારેલી વ્યવસાયિક વ્યૂહરચના વિશે છે જેણે આપણી સવારનો આરામ કાયમ માટે બદલી નાખ્યો. (ફોટો Google)

ભારતમાં ચાનો ઇતિહાસ બહુ જૂનો નથી. 19 મી સદીના અંતમાં અને 20 મી સદીની શરૂઆતમાં અંગ્રેજોએ ભારતમાં મોટા પાયે ચાના બગીચા સ્થાપ્યા. તેમનો મુખ્ય ધ્યેય વિદેશમાં ચાની નિકાસ કરવાનો હતો. પરંતુ જ્યારે વૈશ્વિક માંગમાં ઘટાડો થયો ત્યારે તેમણે ભારતને એક મુખ્ય બજાર તરીકે વિકસાવવાનું નક્કી કર્યું. (ફોટો Google)

1920 થી 1950 ની વચ્ચે અંગ્રેજોએ આક્રમક રીતે ચાનો પ્રચાર કર્યો. લોકોને ચા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા રેલ્વે સ્ટેશનો અને ફેક્ટરીઓ પર મફત ચા આપતા સ્ટોલ લગાવવામાં આવ્યા. અંગ્રેજોએ ચાને તાજગી આપનારા પીણા તરીકે રજૂ કરી. તે સમયગાળા દરમિયાન અખબારો અને પોસ્ટરોએ ચા પીવાના ફાયદાઓનો પ્રચાર કર્યો. 40 થી 50 વર્ષના સતત પ્રયાસો પછી ચા ભારતીયોમાં લોકપ્રિય બની ગઈ. (ફોટો Google)

1950 સુધીમાં ચા ભારતીય રસોઈનો એક આવશ્યક ભાગ બની ગઈ હતી. આ ઉપરાંત ભારતીયોએ ચામાં દૂધ અને મસાલા ઉમેરી પોતાનું સ્વદેશી 'મસાલા ચા'બનાવવા લાગ્યા. જે હવે વિશ્વભરમાં લોકપ્રિય બની છે. ચાના આગમન પહેલાં ભારતની સવારની દિનચર્યા આજ કરતાં ઘણી જુદી હતી. લોકો મોસમ અને તેમના કામના પ્રકારને આધારે તેમના પીણાં પસંદ કરતા હતા. સવારમાં શરીરને ઉર્જા આપે અને પેટ સાફ કરે તેવા પીણાં લેવામાં આવ્યા હતા. (ફોટો Google)

આજે આપણે જે કેફીનનું વ્યસન કરીએ છીએ તેના બદલે તે સમયે લોકો શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારતા પ્રવાહીનું સેવન કરતા હતા. ગ્રામીણ ભારતમાં વહેલી સવારે હર્બલ ઉકાળો પીવાની લાંબા સમયથી પરંપરા હતી. તુલસીના પાન, આદુ, કાળા મરી અને ગોળને પાણીમાં ઉકાળીને તૈયાર કરાયેલ આ મિશ્રણ ઔષધીય વનસ્પતિ તરીકે કામ કરતું હતું. (ફોટો Google)

આ ઉપરાંત બિહાર, ઝારખંડ અને પૂર્વી ઉત્તર પ્રદેશમાં સત્તુનું શરબત પીવાની પરંપરા હતી. શેકેલા ચણામાંથી બનેલું સત્તુ માત્ર પ્રોટીનથી ભરપૂર નથી પણ લાંબા સમય સુધી ટકી રહેતી ઉર્જા પણ પૂરી પાડે છે. મહેનતુ ખેડૂતો અને મજૂરો માટે તે સવારનું સંપૂર્ણ ભોજન માનવામાં આવતું હતું. (ફોટો Google)
Published On - 2:21 pm, Fri, 27 March 26