Heatstroke Symptoms : ગુજરાતમાં ઉનાળાની ધમધોકાર ગરમીમાં લૂ લાગે તો શરીરમાં કેવા લક્ષણો દેખાય? જાણો
ગરમ હવામાનમાં ગરમીના સ્ટ્રોકનું જોખમ ઝડપથી વધી જાય છે. તીવ્ર સૂર્યપ્રકાશ અને ઊંચું તાપમાન શરીર પર ગંભીર અસર કરી શકે છે. ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને પહેલાથી કોઈ તબીબી સમસ્યા ધરાવતા લોકો માટે આ સ્થિતિ વધુ જોખમી બની શકે છે. તેથી ગરમીના સ્ટ્રોકના લક્ષણો, તેના પ્રભાવ અને બચાવના ઉપાયો વિશે જાણવું ખૂબ જરૂરી છે.
માનવ શરીર સામાન્ય રીતે લગભગ 37 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન જાળવવાનો પ્રયત્ન કરે છે. જ્યારે બહારનું તાપમાન વધે છે, ત્યારે શરીર પરસેવો અને ત્વચામાં વધેલા રક્ત પ્રવાહ દ્વારા પોતાને ઠંડુ રાખવાનો પ્રયાસ કરે છે. હાઇપોથેલેમસ શરીરના તાપમાનને નિયંત્રિત કરે છે અને પરસેવો ગ્રંથિઓને સક્રિય કરે છે. પરસેવો બાષ્પીભવન થવાથી શરીરની ગરમી બહાર જાય છે અને ત્વચા ઠંડી રહે છે. પરંતુ જ્યારે તાપમાન અત્યંત વધી જાય છે, ત્યારે શરીરની આ વ્યવસ્થા નિષ્ફળ જઈ શકે છે.
લાંબા સમય સુધી ગરમીમાં રહેવાને કારણે ડિહાઇડ્રેશનનું જોખમ વધી જાય છે. વધારે પરસેવાથી શરીરમાંથી પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ નીકળી જાય છે, જેના કારણે થાક, ચક્કર, માથાનો દુખાવો અને પેશાબ ઓછો થવા જેવા લક્ષણો દેખાઈ શકે છે. ગંભીર સ્થિતિમાં રક્ત પરિભ્રમણ પર પણ અસર થઈ શકે છે.
ગરમીનો થાક એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં શરીર તાપમાનને નિયંત્રિત કરવામાં અસમર્થ બની જાય છે. તેમાં વધારે પરસેવો, નબળાઈ, ઉબકા, સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ અને ચક્કર જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. આ સ્થિતિમાં ત્વચા ભેજવાળી અને ઠંડી લાગતી હોય છે, પરંતુ શરીર અંદરથી ગરમ રહે છે.
ગરમીનો સૌથી ગંભીર પ્રભાવ સનસ્ટ્રોક છે. જ્યારે શરીરનું તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી ઉપર પહોંચી જાય છે અને શરીરની ઠંડક વ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ જાય છે, ત્યારે આ સ્થિતિ સર્જાય છે. તેમાં ગરમ અને સુકી ત્વચા, ઝડપી ધબકારા, મૂંઝવણ, બેભાન થવું અને ક્યારેક ઝટકા આવવા જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. આ સ્થિતિ મગજ, હૃદય અને કિડની માટે ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે.
અતિશય ગરમી હૃદય અને કિડની જેવા મુખ્ય અંગો પર પણ અસર કરે છે. ખાસ કરીને જે લોકો પહેલાથી હૃદય અથવા કિડનીની સમસ્યાઓથી પીડાતા હોય છે, તેઓ માટે આ પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે. ડિહાઇડ્રેશન અને નબળા રક્ત પરિભ્રમણને કારણે આ અંગો પર વધારાનો દબાણ પડે છે.
ગરમીના સ્ટ્રોકથી બચવા માટે કેટલીક સરળ તકેદારીઓ અપનાવવી જરૂરી છે. દિવસભર પૂરતું પાણી પીવું જોઈએ અને પાણીયુક્ત ખોરાક લેવો જોઈએ. બહાર જતાં હળવા અને ઢીલા કપડાં પહેરવા, તેમજ બપોરના વધુ ગરમ સમય દરમિયાન બહાર જવાનું ટાળવું. છાયા વાળા અથવા હવા આવતી જગ્યાએ રહેવું અને છત્રી, સનગ્લાસ જેવી વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરવો. શરીરને ઠંડુ રાખવા માટે ઠંડા પાણીથી સ્નાન કરવું અથવા ભીનું કપડું ઉપયોગમાં લેવો પણ ફાયદાકારક છે.
જો કોઈને ગરમીના સ્ટ્રોકના લક્ષણો દેખાય, તો તેને તરત જ ઠંડા સ્થળે લઈ જવું જોઈએ, પાણી આપવું જોઈએ અને જરૂર પડે તો તાત્કાલિક તબીબી મદદ લેવી જોઈએ. યોગ્ય સાવચેતી અને સમયસર પગલાં લેવાથી ગરમીના સ્ટ્રોકથી બચી શકાય છે.
Published On - 8:22 pm, Tue, 17 March 26
