UPI યુઝર્સ માટે સારા સમાચાર: તમારું એકાઉન્ટ આ બેંકમાં હશે, તો UPI દ્વારા મળશે તાત્કાલિક નાની લોન!
ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટની દુનિયા એક નવા વળાંક પર પહોંચવાની છે. UPI હવે ફક્ત પૈસા મોકલવા અથવા બિલનું પેમેન્ટ સુધી મર્યાદિત રહેશે નહીં. બેંકો આનાથી આગળ વધી રહી છે અને એક એવી સુવિધા અપડેટ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે જે રોજિંદા ખર્ચને વધુ સરળ બનાવી શકે છે.
ભારતમાં આજે ડિજિટલ પેમેન્ટ એટલું સામાન્ય બની ગયું છે કે ચાની દુકાનોથી લઈને ભાડા, વીજળીના બિલ અને મોબાઇલ ફોન સુધીની દરેક વસ્તુ UPI નો ઉપયોગ કરવા માટે ચૂકવણી કરવામાં આવી રહી છે. QR કોડ હવે સુવિધાનું નહીં, પણ સ્વતંત્રતાનું પ્રતીક બની ગયા છે. પરંતુ બજેટ 2026 પહેલા, UPI વિશે એક વાસ્તવિકતા ઉભરી આવી છે જે આ મફત ડિજિટલ પેમેન્ટ મોડેલના ભવિષ્ય વિશે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) એ 2023 માં આ સુવિધા શરૂ કરી હતી, પરંતુ બે વર્ષ સુધી, કોઈ મોટી બેંકે તેને અપનાવી ન હતી. શરૂઆતમાં, ફક્ત કર્ણાટક બેંક અને સૂર્યોદય સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકે નવી અને પેટીએમ સાથે મળીને આ ક્રેડિટ લાઇન શરૂ કરી હતી.
હવે, પહેલીવાર, ખાનગી બેંકો HDFC અને Axis પણ આ પ્રોડક્ટ લોન્ચ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. ET ના એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે આ બેંકો નવી, સુપર.મની અને સેલેરીસે જેવા ફિનટેક સ્ટાર્ટઅપ્સ સાથે સહયોગ કરી રહી છે જેથી ગ્રાહકોને સરળતાથી ઓનબોર્ડિંગ કરી શકાય અને એપ્લિકેશન દ્વારા પ્રારંભિક ચકાસણી કરી શકાય.
બેંકોની સૌથી મોટી ચિંતા એ હતી કે ક્રેડિટ લાઇન પર વ્યાજ કેવી રીતે લેવામાં આવશે, વ્યાજમુક્ત સમયગાળો હશે કે નહીં અને નિયમો શું હશે. નિયમોની અસ્પષ્ટતાને કારણે મુખ્ય બેંકોએ વિલંબ કર્યો હતો. જો કે, હવે એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે NPCI અને રિઝર્વ બેંક બંને તરફથી બધી જરૂરી સ્પષ્ટતા પ્રાપ્ત થઈ ગઈ છે. તેથી, બેંકો પણ આ સુવિધા શરૂ કરવા માટે આગળ વધી રહી છે.
એક અંદાજ મુજબ, આશરે 3,00,000 થી 4,00,000 ગ્રાહકો પહેલાથી જ આવી UPI-આધારિત ક્રેડિટ લાઇન લઈ ચૂક્યા છે. નિયમિત UPI ચુકવણીઓની તુલનામાં હાલમાં વ્યવહારોની સંખ્યા ઓછી છે, પરંતુ ગતિ ઝડપથી વધી રહી છે કારણ કે આ સુવિધા લોકોને નાના ખર્ચ માટે તાત્કાલિક ક્રેડિટ પૂરી પાડે છે.
મીડિયા રિપોર્ટ મુજબ, UPI ની સૌથી મોટી સમસ્યા એ છે કે તે શૂન્ય MDR ઓફર કરે છે, એટલે કે વેપારીઓ પાસેથી કોઈ ફી લેવામાં આવતી નથી. સરકારે નાના વ્યવહારોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આ સિસ્ટમ લાગુ કરી હતી, જેનાથી ગ્રાહકો અને નાના વેપારીઓ બંનેને ફાયદો થયો. જો કે, વાસ્તવિકતા એ છે કે દરેક UPI વ્યવહારનો ખર્ચ આશરે ₹2 થાય છે, જે બેંકો અને ફિનટેક કંપનીઓ હાલમાં પોતાના ખિસ્સામાંથી ચૂકવે છે.
કેટલીક બેંકો આટલી મોટી સંખ્યામાં નાની લોન ઓફર કરવાથી ડરે છે. તેઓ કહે છે કે જો ગ્રાહકો સમયસર પૈસા ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જાય, તો વસૂલાત અત્યંત મુશ્કેલ બનશે કારણ કે આ લોન ખૂબ જ ઓછી રકમ માટે છે. તેથી, દરેક બેંક આ ઉત્પાદનમાં સંપૂર્ણપણે પ્રવેશતા પહેલા જોખમોનું મૂલ્યાંકન કરી રહી છે.
