રાતોરાત 62,000 કિલો ‘સોનું’ વેચાયું ! છેલ્લા 10 મહિનાથી ધડાધડ ખાલી થઈ રહ્યું છે ‘ગોલ્ડ રિઝર્વ’, ઊડી ગયા બધાના હોશ
દુનિયાભરમાં આર્થિક ઉથલપાથલ વચ્ચે એક શક્તિશાળી દેશે પોતાનો ખજાનો ખાલી કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. યુદ્ધ અને વધતા ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે આ દેશે પોતાના સોનાના ભંડારને મોટા પ્રમાણમાં વેચવાનો વારો આવ્યો છે, જેણે વૈશ્વિક સ્તરે સૌનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
જો તમે સોનાને એક સુરક્ષિત રોકાણ માનતા હોવ તો તમે ખોટા નથી. વાત એમ છે કે, આ સમયે આ જ 'સોનું' રશિયા જેવા શક્તિશાળી દેશને મોટા આર્થિક સંકટમાંથી બહાર લાવી રહ્યું છે. બેંક ઓફ રશિયાના તાજેતરના આંકડા મુજબ, રશિયાએ માત્ર સપ્ટેમ્બર મહિનામાં જ 6.2 ટન (અંદાજે 62,000 કિલોગ્રામ) 'સોનું' વેચી દીધું છે. ગ્લોબલ માર્કેટમાં ગોલ્ડના રેટના હિસાબે આ કિંમત 77.46 લાખ કરોડ રૂપિયાથી પણ વધુ થાય છે.
સતત થઈ રહેલા આ વેચાણ પછી રશિયાનો સોનાનો ભંડાર (ગોલ્ડ રિઝર્વ) ઘટીને 2,264 ટન (72.8 મિલિયન ટ્રૉય ઔંસ) રહી ગયો છે. આ વર્ષ 2019ના અંત પછીનું તેનું સૌથી નીચલું સ્તર છે. વર્ષ 1998ની નાણાકીય કટોકટી પછી આ પહેલો મોકો છે, જ્યારે રશિયા આટલી ઝડપથી પોતાના સોનાના ભંડારને ખાલી કરી રહ્યું છે. આંકડા બતાવે છે કે, ડિસેમ્બર 2025થી અત્યાર સુધી રશિયા અંદાજે 62 ટન સોનું વેચી ચૂક્યું છે.
વાસ્તવમાં, આની પાછળનું સૌથી મોટું કારણ રશિયાની વધતી ફેડરલ બજેટ ખાઈ (ખાધ) અને યુક્રેન યુદ્ધનો ખર્ચ છે. અનુમાન છે કે, વર્ષ 2026ના કુલ બજેટનો 38% હિસ્સો માત્ર સેના અને સુરક્ષા પાછળ જ ખર્ચ થશે. આ જ ભારે-ભરખમ ખર્ચની પૂર્તિ માટે સરકારને પોતાનું 'સોનું' વેચવું પડી રહ્યું છે.
સતત 10 મહિનાથી સોનાનો ભંડાર ઘટી રહ્યો છે, જે વર્ષ 2022 પહેલાની રશિયાની 'સોનું જમા કરવાની રણનીતિ' થી બિલકુલ વિપરીત છે. સપ્ટેમ્બરના અંત સુધી રશિયા પાસે 301.6 બિલિયન ડૉલરનું 'સોનું' બચ્યું છે, જે બરાબર એક મહિના પહેલા 333.5 બિલિયન ડૉલર હતું.
હવે રશિયા જ્યાં મજબૂરીમાં 'સોનું' વેચી રહ્યું છે, ત્યાં 'ચીન' તેને જામીને ખરીદી રહ્યું છે. અહેવાલ મુજબ, રશિયાની ચીનમાં કિંમતી ધાતુઓ (સોનું અને ચાંદી) ની નિકાસ વર્ષ 2025 ના પહેલા 6 મહિનામાં 80% વધીને $1 બિલિયન થવાની ધારણા છે.
જિયો-પોલિટિકલ ટેન્શન અને સેન્ટ્રલ બેંકોની ખરીદીના કારણે છેલ્લા 12 મહિનામાં સોનાના ભાવમાં અંદાજે 43%નો બમ્પર ઉછાળો પણ આવ્યો છે, જેથી નિકાસનું મૂલ્ય વધુ વધી ગયું છે.
'ચીન' પછી રશિયા દુનિયાનો બીજો સૌથી મોટો સોનું ઉત્પાદક દેશ છે, જે દર વર્ષે 300 ટનથી વધારે સોનું કાઢે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, માત્ર સરકાર જ નહીં પરંતુ સામાન્ય રશિયન નાગરિકો પણ પોતાની આખી જિંદગીની બચતને સુરક્ષિત રાખવા માટે જામીને 'સોનું' ખરીદી રહ્યા છે. વર્ષ 2024માં રશિયનોએ 75.6 ટન 'સોનું' ખરીદ્યું હતું, જે દેશના કુલ વાર્ષિક ઉત્પાદનનો લગભગ 25% હિસ્સો હતો.
