6 મહિનામાં 10% ઘટી ગયું ‘સોનું’, હવે ચીન સહિત આ 3 કારણો લાવશે બજારમાં ‘મોટી તેજી’
છેલ્લા 6 મહિનામાં સોનાના ભાવમાં 10% નો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જો કે, એક્સપર્ટના મતે આ તો બસ એક શાંતિ છે. ચીન દ્વારા થઈ રહેલી અબજો રૂપિયાના સોનાની ખરીદી સહિત 3 એવા મોટા કારણો સામે આવ્યા છે, જે આવનારા સમયમાં સોનામાં ફરી એકવાર મોટી તેજી લાવશે. જો તમે પણ 'સોનું' ખરીદવાનું કે તેમાં રોકાણ કરવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો સોનાની આગામી ચાલ અને આ 3 મોટા કારણો વિશે જાણવું તમારા માટે ખૂબ જરૂરી છે.
મોર્ગન સ્ટેનલીની મેટલ્સ એન્ડ માઇનિંગ સ્ટ્રેટેજીના પ્રમુખ એમી ગાવરે ત્રણ એવી વાતો જણાવી છે, જે આવનારા મહિનાઓમાં 'સોના' માટે મદદરૂપ થઈ શકે છે. તેમાં મજબૂત ખરીદી, બોન્ડ યીલ્ડમાં સંભવિત ફેરફાર અને તેલ સસ્તું થવાની શક્યતા જોડાયેલી છે. તેમનો દ્રષ્ટિકોણ આગામી 12 મહિના માટે સોનાની તરફેણમાં છે.
એમી ગાવર $4,000 ને મજબૂત સપોર્ટ માને છે. આ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં સોનું લગભગ સાત અઠવાડિયા નીચલી સપાટી તરફ લપસ્યું હતું. સોમવારના 28 સપ્ટેમ્બરના રોજ કારોબારી સત્રમાં તેમાં તીવ્ર ઘટાડો આવ્યો હતો. ત્યારબાદ બુધવારે 30 સપ્ટેમ્બરના રોજ ગોલ્ડ ફ્યુચર્સ 0.77 ટકા વધીને $4,212.60 પ્રતિ ટ્રોય આઉન્સ પર પહોંચી ગયા. આ સિવાય સ્પોટ ગોલ્ડ લગભગ સપાટ રહીને $4,180.78 પ્રતિ ટ્રોય આઉન્સ પર હતું. છેલ્લા 6 મહિનામાં સોનું લગભગ 10 ટકા ઘટી ચૂક્યું છે.
ફ્યુચર્સનો અર્થ આગળની નક્કી કરેલી તારીખ માટે થતો સોદો છે. સ્પોટ ગોલ્ડનો અર્થ તત્કાલ કારોબાર વાળો ભાવ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાની કિંમત ટ્રોય આઉન્સમાં બતાવવામાં આવે છે. એક ટ્રોય આઉન્સ લગભગ 31.1 ગ્રામ હોય છે. તેથી, આ ડોલર વાળા ભાવોને ભારતમાં 10 ગ્રામ સોનાની કિંમત સમજવી યોગ્ય નથી.
ગાવરના જણાવ્યા મુજબ, ફિઝિકલ ડિમાન્ડ એટલે કે અસલી સોનાની ખરીદી મજબૂત બનેલી છે. ખાસ કરીને સેન્ટ્રલ બેંક એટલે કે દેશોની કેન્દ્રીય બેંકો 'સોનું' ખરીદી રહી છે. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના આ મહિને જાહેર કરાયેલા આંકડા મુજબ, જુલાઈમાં કેન્દ્રીય બેંકોની નેટ ખરીદી 23 મેટ્રિક ટન રહી. નેટ ખરીદીનો અર્થ કુલ ખરીદીમાંથી કુલ વેચાણ બાદ કર્યા પછી બચેલી માત્રા છે.
ગાવરે ચીન અને પોલેન્ડનો ખાસ કરીને ઉલ્લેખ કર્યો. જુલાઈમાં ચીને 20 મેટ્રિક ટન અને પોલેન્ડ 8 ટન સોનું ખરીદ્યું. અહીં એક વાત સમજવી જરૂરી છે. આ બંનેની ખરીદી જોડવા પર 28 ટન થાય છે, જ્યારે તમામ કેન્દ્રીય બેંકોની નેટ ખરીદી 23 ટન હતી. અલગ-અલગ દેશોની ખરીદી અને વેચાણ મિશ્રિત કરીને કુલ નેટ આંકડો નીકળે છે. તેથી, આ બંને આંકડા એક સરખા હોવા જરૂરી નથી.
ચીનની માંગ માત્ર તેની કેન્દ્રીય બેંક સુધી સીમિત નથી. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના જણાવ્યા મુજબ, વર્ષના પહેલા 8 મહિનામાં ચીનની કુલ ગોલ્ડ ઈમ્પોર્ટ 1,000 મેટ્રિક ટનથી વધુ રહી. તેમાં ખાનગી અને સંસ્થાકીય માંગ પણ જોડાયેલી છે. ગાવરે મંગળવારે 29 સપ્ટેમ્બરના રોજ CNBCના 'સ્ક્વોક બોક્સ યુરોપ'માં કહ્યું કે, ચીનની ગોલ્ડ ઈમ્પોર્ટ વર્ષ 2017 પછી સૌથી વધુ રહેવાની રાહ પર છે.
અત્યારે સોના સામે મોટો પડકાર વધતી બોન્ડ યીલ્ડ છે. સરળ ભાષામાં, યીલ્ડ બોન્ડની બજાર કિંમતના હિસાબે મળતા રિટર્નનું માપ છે. સરકારી બોન્ડ પર રિટર્ન વધે, તો કેટલાક રોકાણકારોને સોનાની સરખામણીએ બોન્ડ વધુ આકર્ષક લાગી શકે છે. આનું કારણ એ છે કે, 'સોનું' પોતાની જાતે કોઈ નિયમિત વ્યાજ આપતું નથી. આનાથી સોનાની ખરીદીમાં રસ ઘટી શકે છે.
તાજેતરના ઘટાડા પાછળ પણ આ જ ચિંતા હતી. રોકાણકારોને લાગી રહ્યું હતું કે, ઊંચી બોન્ડ યીલ્ડ સોના જેવી વિના નિયમિત વ્યાજ વાળી સંપત્તિઓની માંગ નબળી કરી શકે છે. સાથે જ, દુનિયાભરમાં સરકારી કરજ અને સરકારોની નાણાકીય સ્થિતિને લઈને ચિંતા બનેલી છે. હવે સવાલ એ છે કે, સરકાર લાંબા સમય સુધી પોતાના દેવા અને ખર્ચને કેટલી સરળતાથી સંભાળી શકશે?
ગાવર માને છે કે, ઊંચી યીલ્ડ સોના માટે પડકાર છે. તેમણે એ શક્યતા પણ રાખી કે, લાંબી અવધિ વાળા બોન્ડ બજારમાં નીતિગત હસ્તક્ષેપ થાય અને યીલ્ડ પાછી નીચે આવે. હવે આવું થવા પર સોનાને ટેકો મળી શકે છે. આ સંભવિત સ્થિતિ છે, કોઈ જાહેર કરાયેલા પગલાંની જાણકારી નથી. મોંઘવારીને લઈને બજારની અપેક્ષાઓમાં ફેરફાર પણ સોનાની તરફેણમાં જઈ શકે છે.
મિડલ ઈસ્ટમાં સાત મહિનાથી ચાલી આવતો સંઘર્ષ સોનાના આગળના રસ્તામાં પણ મહત્વપૂર્ણ છે. રિપોર્ટ મુજબ, અમેરિકા અને ઈરાનના અધિકારીઓ ઉકેલ શોધવા માટે મધ્યસ્થો સાથે અલગ-અલગ વાતચીત કરી રહ્યા છે. જો તણાવ ઝડપથી ઘટે છે, તો તેલની કિંમતો નીચે આવી શકે છે. જો કે, વાતચીત થવાનો અર્થ ઉકેલ નક્કી થઈ જવો નથી.
કેપ્લરના આંકડા મુજબ, આ મહિને મિડલ ઈસ્ટથી ક્રૂડ ઓઈલનું એક્સપોર્ટ યુદ્ધ શરૂ થયા પછીના સૌથી ઊંચા સ્તરે પહોંચી રહ્યું છે. તેલની કિંમતો ઘટવા પર મોંઘવારી વધવાની આશંકા ઘટી શકે છે. આનાથી વ્યાજદરો અને બોન્ડ યીલ્ડ ઉપર જવા દબાણ ઘટી શકે છે. ગાવરના જણાવ્યા મુજબ, આ સ્થિતિ સોના માટે મદદરૂપ થઈ શકે છે.
વર્ષ 2026 ના છેલ્લા ત્રિમાસિક ગાળામાં પ્રવેશ કરતી વખતે ગાવર આગામી 12 મહિનાના દ્રષ્ટિકોણથી સોનાને પસંદ કરી રહ્યા છે. બીજું કે, ફેડરલ રિઝર્વની આવનારી બેઠકો અને આર્થિક આંકડાઓ વચ્ચે ઉતાર-ચઢાવ શક્ય છે. $4,000 ને મજબૂત ફ્લોર કહેવાનો અર્થ એ છે કે, તેમના મતે ત્યાં કિંમતને સપોર્ટ મળી શકે છે. આનો અર્થ એ ગેરંટી નથી કે, 'સોનું' તે સ્તરથી નીચે નહીં જાય.
