Gold: શું તમારી પાસે ઘરે 100 ગ્રામથી વધુ સોનું છે? સાવધાન રહો, તમે આવકવેરા વિભાગના નજર હેઠળ આવી શકો છો
ભારતમાં સોનું રાખવાની કોઈ મર્યાદા નથી, પરંતુ જો તમારી પાસે 100 ગ્રામથી વધુ સોનું હોય અને તમારી પાસે દસ્તાવેજો ન હોય, તો આવકવેરા વિભાગની તપાસ દરમિયાન પ્રશ્નો ઉભા થઈ શકે છે. CBDT માર્ગદર્શિકા અનુસાર, ચોક્કસ મર્યાદા જેટલું સોનું જપ્ત કરવામાં આવતું નથી.
જો તમારી પાસે 100 ગ્રામથી વધુ સોનું હોય અને તમારી પાસે યોગ્ય દસ્તાવેજો ન હોય તો આવકવેરા ઓડિટ દરમિયાન પ્રશ્નો ઉભા થઈ શકે છે. ભારતમાં સોનાને માત્ર રોકાણ જ નહીં, પરંતુ એક મૂલ્યવાન સંપત્તિ માનવામાં આવે છે જે પેઢી દર પેઢી પસાર થાય છે, લગ્નોમાં ભેટમાં આપવામાં આવે છે અને સમય જતાં ધીમે ધીમે એકઠા થાય છે.
જોકે, જ્યારે સોના સંબંધિત આવકવેરા નિયમોની વાત આવે છે, ત્યારે ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્નો હોય છે. શું સોનાના હોલ્ડિંગ પર કોઈ મર્યાદા છે અને જો તમે મર્યાદા ઓળંગો છો તો શું થશે?
એ નોંધવું યોગ્ય છે કે ભારતમાં સોનું રાખવા પર કોઈ કાનૂની મર્યાદા નથી, જો તે તમારી જાહેર કરેલી અને કાયદેસર આવકમાંથી ખરીદેલું હોય. જોકે CBDT (સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ) એ સોના રાખવાની મર્યાદા નક્કી કરી છે. આ મુજબ, એક પરિણીત મહિલા 500 ગ્રામ સુધી, એક અપરિણીત મહિલા 250 ગ્રામ સુધી અને એક પુરુષ પરિવારના સભ્ય 100 ગ્રામ સુધી સોનું રાખી શકે છે.
આટલી માત્રામાં મળેલું સોનું જપ્ત કરવામાં આવતું નથી, ભલે દસ્તાવેજો સરળતાથી ઉપલબ્ધ ન હોય. આ માર્ગદર્શિકા સ્પષ્ટ કરે છે કે સામાન્ય રીતે કેટલું સોનું જપ્ત કરવામાં આવશે નહીં. આવકવેરા અધિકારીઓ શોધ અને જપ્તી દરમિયાન આ માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરે છે.
જો તમારી પાસે મર્યાદા કરતાં વધુ સોનું હોય તો શું થાય?: જો કોઈ પરિવાર પાસે તેમની આવકની સરખામણીમાં ઘણું સોનું હોય તેવું લાગે તો અધિકારીઓ તેમને પૂછી શકે છે. ભલે તે નિર્ધારિત મર્યાદામાં હોય. ભારતમાં ઘણા પરિવારો પાસે આ 'સુરક્ષિત મર્યાદા' કરતાં વધુ સોનું છે, ખાસ કરીને જ્યારે તેમાં જૂના દાગીના અને લગ્નની ભેટોનો સમાવેશ થાય છે.
સદનસીબે, આ મર્યાદા કરતાં વધુ સોનું રાખવાથી આપમેળે શંકા થતી નથી. જો કે, જો તમારી પાસે વધુ સોનું હોય, તો તમારી પાસે તેના સ્ત્રોતનો પુરાવો માંગવામાં આવી શકે છે, જેમ કે ખરીદી બિલ, વારસો અથવા આવકના રેકોર્ડ. જો તમે સોનાનો સ્ત્રોત સચોટ રીતે જાહેર કરો છો, તો કોઈ સમસ્યા નથી.
આ જ કારણ છે કે, સોના સાથે વ્યવહાર કરતી વખતે, સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે તેનો જથ્થો નહીં, પરંતુ તેનો સ્ત્રોત સાબિત કરવો. ખરીદીના બિલ અને બેંક અથવા ડિજિટલ ચુકવણી રેકોર્ડ હોવાને સૌથી મજબૂત પુરાવો માનવામાં આવે છે. જો બિલ ઉપલબ્ધ ન હોય તો પણ, તમે તમારી ભૂતકાળની આવક, કૌટુંબિક રેકોર્ડ અથવા રજિસ્ટર્ડ વેલ્યુઅરના રિપોર્ટ દ્વારા સોનાનો સ્ત્રોત સાબિત કરી શકો છો. ઘણા કિસ્સાઓમાં લેખિત નિવેદન અથવા સોગંદનામું પણ સ્વીકારવામાં આવે છે.
સોનું ખરીદતી વખતે આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો: આવકવેરા કાયદા મુજબ ₹2 લાખ કે તેથી વધુની ખરીદી સંપૂર્ણપણે રોકડમાં કરી શકાતી નથી અને PAN જરૂરી છે. ઝવેરીઓએ પણ KYC નિયમોનું પાલન કરવું પડે છે અને સચોટ રેકોર્ડ રાખવા પડે છે. એકંદરે, તમે કેટલું સોનું રાખી શકો તેની કોઈ મર્યાદા નથી, પરંતુ તેનો હિસાબ રાખવા સક્ષમ હોવું જરૂરી છે. મોટાભાગના લોકોને ઘણા દસ્તાવેજોની જરૂર નથી, પરંતુ કેટલાક મહત્વપૂર્ણ રેકોર્ડ રાખવા મહત્વપૂર્ણ છે, ખાસ કરીને જ્યારે સોનાના ભાવ સતત વધી રહ્યા છે.
