સોનું કે ચાંદી ખરીદતા પહેલાં આ 5 વાતો જાણી લો, નહીંતર એક જ ઝાટકે હજારો રૂપિયા પાણીમાં જશે!
સોના-ચાંદીના દાગીના ખરીદતી વખતે 90% લોકો અજાણતાં એવી મોટી ભૂલ કરી બેસે છે, જેનો ફાયદો સીધો વેપારીઓ ઉઠાવે છે. બહારથી બધું સાચું દેખાશે, પણ બિલ બનતી વખતે તમારા ખિસ્સામાંથી ચૂપચાપ હજારો રૂપિયા સરી જશે. એવી કઈ રહસ્યમય વાત છે જે જ્વેલર્સ તમને ક્યારેય સામેથી નથી કહેતા?
મોટાભાગના લોકો જ્યારે પણ જ્વેલરી શોપમાં જાય છે, ત્યારે તેમનું આખું ધ્યાન માત્ર સુંદર અને આકર્ષક ડિઝાઇનો પસંદ કરવા પર જ હોય છે. પરંતુ માત્ર લૂક જોઈને ખરીદી કરવાનો આ નિર્ણય ક્યારેક ખૂબ મોંઘો સાબિત થઈ શકે છે. દાગીનો દેખાવમાં ગમે તેટલો સુંદર હોય, પણ જો તેની શુદ્ધતા અને તેના પર લાગતા છુપા ચાર્જિસ ન તપાસવામાં આવે, તો એક જ ખરીદીમાં હજારો રૂપિયાનું પાણી થઈ શકે છે.
સોના-ચાંદીના દાગીના બનાવતી વખતે જ્વેલર્સ તેની ડિઝાઇન મુજબ 'મેકિંગ ચાર્જ' વસૂલે છે. પરંતુ ઘણા ખરીદદારો એ વાતથી અજાણ હોય છે કે જટિલ ડિઝાઇનો પર આ ચાર્જ 30% થી લઈને 50% કે તેથી પણ વધુ હોઈ શકે છે. આ વધારાનો ચાર્જ તમારી ખરીદીનું બજેટ અચાનક ખૂબ વધારી દે છે, જે ભવિષ્યમાં દાગીનો વેચતી વખતે ક્યારેય પાછો મળતો નથી.
દાગીના ખરીદતી વખતે તેના પર BIS (Bureau of Indian Standards) નો હોલમાર્ક છે કે નહીં તે ચકાસવું સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. હોલમાર્ક એ વાતની સત્તાવાર ગેરંટી આપે છે કે તમે જે સોનું ખરીદી રહ્યા છો તેની શુદ્ધતા (જેમ કે 22K કે 18K) એકદમ સાચી છે. હોલમાર્ક વગરનું સોનું ખરીદવું એટલે પોતાના જ પૈસાનું જોખમ લેવું.
દુકાન પર પગ મૂકતા પહેલાં તમારા શહેરમાં સોના અને ચાંદીનો આજનો તાજો લાઈવ રેટ શું ચાલે છે તે જાણી લેવું ખૂબ જરૂરી છે. જ્યારે તમને સાચા ભાવની ખબર હશે, ત્યારે જ્વેલર તમને ગેરમાર્ગે દોરી શકશે નહીં અને તમે યોગ્ય ભાવે ખરીદી કરી શકશો.
જ્યારે વેપારી ફાઇનલ બિલ બનાવે, ત્યારે સોનાની મૂળ કિંમત, તેના પર લાગેલો મેકિંગ ચાર્જ અને ટેક્સ (GST) અલગ-અલગ દર્શાવેલા છે કે નહીં તે ખાસ જુઓ. ઘણીવાર બધું ભેગું કરીને એવો આંકડો બતાવવામાં આવે છે જેમાં ઓવરચાર્જિંગ છુપાયેલું હોય છે.
કોઈપણ દાગીનો ફાઇનલ કરતા પહેલાં તરત જ ખરીદી લેવાને બદલે 2 થી 3 અલગ-અલગ જાણીતા જ્વેલર્સની મુલાકાત લો. દરેક દુકાને એક સરખા વજન અને ડિઝાઇન પર કેટલો મેકિંગ ચાર્જ લેવામાં આવે છે તેની સરખામણી કરવાથી તમને શ્રેષ્ઠ ડીલ મળી શકે છે.
ઘણા લોકો થોડા રૂપિયાનો GST ટેક્સ બચાવવા માટે કાચું બિલ કે સ્લિપ લઈને ખુશ થઈ જાય છે. પણ યાદ રાખો કે ભવિષ્યમાં દાગીનામાં કોઈ ખામી નીકળે, એક્સચેન્જ કરાવવું હોય કે રીસેલ કરવું હોય, ત્યારે પક્કા બિલ વગર તમારી પાસે કોઈ કાનૂની પુરાવો રહેશે નહીં.
સોનું અત્યંત મોંઘી ધાતુ હોવાથી તેના વજનમાં માત્ર થોડા મિલીગ્રામનો પણ તફાવત હોય તો કિંમતમાં હજારો રૂપિયાનો ફેર પડી જાય છે. તેથી જ્વેલર દાગીનાનું વજન કરે ત્યારે તમારી નજર સામે ડિજિટલ કાંટો હોય તે બાબત સુનિશ્ચિત કરો.
દાગીનાનું વજન કાંટા પર જોયા પછી બિલમાં પણ એ જ ચોક્કસ વજન લખાયું છે કે નહીં તે ચકાસી લો. ઘણીવાર કાંટા પર જુદો આંકડો હોય અને બિલમાં રાઉન્ડ ઓફ કરીને વધુ વજન લખી દેવામાં આવે છે, જે તમને ખબર પણ પડવા દેતું નથી.
દાગીના ખરીદવા એ માત્ર શોખ નથી પણ એક મોટી આર્થિક મૂડીરોકાણ (Investment) છે. તેથી વજન, શુદ્ધતા, વ્યાજબી ચાર્જિસ અને બિલની બાબતમાં થોડી પણ આળસ કર્યા વગર પૂરી સાવચેતી રાખવી એ જ એક સ્માર્ટ ગ્રાહકની સાચી ઓળખ છે.
