History of city name : ગાંધીધામના નામ પાછળનો શું છે ઈતિહાસ ? જાણો આખી વાર્તા

ગાંધીધામનું નામકરણ અને તેનો ઇતિહાસ ખૂબ જ રસપ્રદ છે. આ શહેરનું નિર્માણ ખાસ કરીને ભારતના વિભાજન પછી પુનર્વસન માટે કરવામાં આવ્યું હતું અને તેને સંપૂર્ણ આયોજન સાથે વિકસાવવામાં આવ્યું હતું, જે તેને અનોખું બનાવે છે. અહીં તેના વિકાસ અને પૃષ્ઠભૂમિ અંગે વિગતવાર માહિતી આપવામાં આવી છે.

| Updated on: Sep 24, 2025 | 7:02 PM
1 / 6
ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલું ગાંધીધામ શહેર તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે અને કચ્છના મહત્વપૂર્ણ નગરોમાંનું એક છે. અહીં ભારતના અગ્રણી બંદરો માંથી  કંડલા બંદર નજીક હોવાથી આ વિસ્તાર હંમેશા વ્યસ્ત રહે છે. ગાંધીધામ દેશના વિવિધ ભાગો સાથે રાષ્ટ્રીય હાઈવે અને બ્રોડગેજ રેલવે લાઈનો દ્વારા સારી રીતે જોડાયેલું છે. (Credits: - Wikipedia)

ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલું ગાંધીધામ શહેર તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે અને કચ્છના મહત્વપૂર્ણ નગરોમાંનું એક છે. અહીં ભારતના અગ્રણી બંદરો માંથી કંડલા બંદર નજીક હોવાથી આ વિસ્તાર હંમેશા વ્યસ્ત રહે છે. ગાંધીધામ દેશના વિવિધ ભાગો સાથે રાષ્ટ્રીય હાઈવે અને બ્રોડગેજ રેલવે લાઈનો દ્વારા સારી રીતે જોડાયેલું છે. (Credits: - Wikipedia)

2 / 6
કચ્છના મહારાજા વિજયરાજીએ ભાઈ પ્રતાપને વિભાજન પછી આવેલા શરણાર્થીઓના પુનર્વસન માટે વિશાળ જમીન અર્પણ કરી હતી. આ હેતુસર અંદાજે 15,000 એકર જમીન ફાળવાઈ અને અહીં એક સુવ્યવસ્થિત તથા આયોજનબદ્ધ નગર તરીકે ગાંધીધામની સ્થાપના કરવામાં આવી. શરૂઆતમાં આ નગરનું નામ "સરદારગંજ" રાખવામાં આવ્યું હતું.  (Credits: - Wikipedia)

કચ્છના મહારાજા વિજયરાજીએ ભાઈ પ્રતાપને વિભાજન પછી આવેલા શરણાર્થીઓના પુનર્વસન માટે વિશાળ જમીન અર્પણ કરી હતી. આ હેતુસર અંદાજે 15,000 એકર જમીન ફાળવાઈ અને અહીં એક સુવ્યવસ્થિત તથા આયોજનબદ્ધ નગર તરીકે ગાંધીધામની સ્થાપના કરવામાં આવી. શરૂઆતમાં આ નગરનું નામ "સરદારગંજ" રાખવામાં આવ્યું હતું. (Credits: - Wikipedia)

3 / 6
આ શહેરનું નામકરણ મહાત્મા ગાંધીના સન્માનમાં કરવામાં આવ્યું હતું. 1947ના ભારતના વિભાજન પછી સિંધ પ્રદેશમાંથી આવેલા હિન્દુ શરણાર્થીઓને વસવાટ માટે સ્થળની જરૂર હતી, તેથી એક નવું આયોજનબદ્ધ નગર ઉભું કરવામાં આવ્યું. તેને "ગાંધીધામ" નામ અપાયું જેથી તે મહાત્મા ગાંધીના સિદ્ધાંતો, શાંતિ અને સહઅસ્તિત્વના વિચારને પ્રતિબિંબિત કરે અને પુનર્વસનનું પ્રતિક બને.

આ શહેરનું નામકરણ મહાત્મા ગાંધીના સન્માનમાં કરવામાં આવ્યું હતું. 1947ના ભારતના વિભાજન પછી સિંધ પ્રદેશમાંથી આવેલા હિન્દુ શરણાર્થીઓને વસવાટ માટે સ્થળની જરૂર હતી, તેથી એક નવું આયોજનબદ્ધ નગર ઉભું કરવામાં આવ્યું. તેને "ગાંધીધામ" નામ અપાયું જેથી તે મહાત્મા ગાંધીના સિદ્ધાંતો, શાંતિ અને સહઅસ્તિત્વના વિચારને પ્રતિબિંબિત કરે અને પુનર્વસનનું પ્રતિક બને.

4 / 6
કચ્છની આર્થિક રાજધાની તરીકે ઓળખાતું ગાંધીધામ પરિવારો તથા નિવૃત્ત લોકો માટે ઝડપથી વિકસતું કેન્દ્ર છે. 2011ની જનગણના મુજબ, તે ગુજરાતના સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા શહેરોમાં આઠમા ક્રમે આવે છે. વધુમાં આ શહેર વિવિધ સંમેલનો, વેપારિક ઇવેન્ટ્સ અને સભાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ સ્થળ તરીકે પણ જાણીતું છે. (Credits: - Wikipedia)

કચ્છની આર્થિક રાજધાની તરીકે ઓળખાતું ગાંધીધામ પરિવારો તથા નિવૃત્ત લોકો માટે ઝડપથી વિકસતું કેન્દ્ર છે. 2011ની જનગણના મુજબ, તે ગુજરાતના સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા શહેરોમાં આઠમા ક્રમે આવે છે. વધુમાં આ શહેર વિવિધ સંમેલનો, વેપારિક ઇવેન્ટ્સ અને સભાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ સ્થળ તરીકે પણ જાણીતું છે. (Credits: - Wikipedia)

5 / 6
ગાંધીધામ કંડલા બંદરથી નજીક હોવાથી વેપાર અને ઉદ્યોગ માટે અનુકૂળ સ્થાન બન્યું. સમય જતાં અહીં ઘણા ઉદ્યોગો, ખાસ કરીને મીઠું, કાપડ, પ્લાસ્ટિક અને લોજિસ્ટિક્સ સંબંધિત એકમો ઊભા થયા. (Credits: - Wikipedia)

ગાંધીધામ કંડલા બંદરથી નજીક હોવાથી વેપાર અને ઉદ્યોગ માટે અનુકૂળ સ્થાન બન્યું. સમય જતાં અહીં ઘણા ઉદ્યોગો, ખાસ કરીને મીઠું, કાપડ, પ્લાસ્ટિક અને લોજિસ્ટિક્સ સંબંધિત એકમો ઊભા થયા. (Credits: - Wikipedia)

6 / 6
આજના સમયમાં ગાંધીધામ પરિવહન, લાકડાના વેપાર, સમુદ્રી ઉદ્યોગ અને શિપિંગ જેવી અનેક પ્રવૃત્તિઓના કારણે રોજગારીનું મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર બની ગયું છે. વર્ષ 2015માં ભારત સરકાર દ્વારા શરૂ કરાયેલ 100 સ્માર્ટ સિટીની યોજનામાં ગાંધીધામને પ્રાથમિકતા આપીને તેને સ્માર્ટ સિટી તરીકે વિકસાવવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો. ( આ માહિતી વિવિધ ઐતિહાસિક તથ્યો અને સંશોધનો પર આધારિત છે.  વિગતવાર માહિતી માટે, ઇતિહાસના પ્રમાણભૂત ગ્રંથો અને સંશોધનોનો અભ્યાસ કરવો ઉચિત રહેશે.)  (Credits: - Wikipedia)

આજના સમયમાં ગાંધીધામ પરિવહન, લાકડાના વેપાર, સમુદ્રી ઉદ્યોગ અને શિપિંગ જેવી અનેક પ્રવૃત્તિઓના કારણે રોજગારીનું મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર બની ગયું છે. વર્ષ 2015માં ભારત સરકાર દ્વારા શરૂ કરાયેલ 100 સ્માર્ટ સિટીની યોજનામાં ગાંધીધામને પ્રાથમિકતા આપીને તેને સ્માર્ટ સિટી તરીકે વિકસાવવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો. ( આ માહિતી વિવિધ ઐતિહાસિક તથ્યો અને સંશોધનો પર આધારિત છે. વિગતવાર માહિતી માટે, ઇતિહાસના પ્રમાણભૂત ગ્રંથો અને સંશોધનોનો અભ્યાસ કરવો ઉચિત રહેશે.) (Credits: - Wikipedia)