Flight Emergency Codes : 7500 અને 7700… વિમાન હાઈજેક કે ઈમરજન્સી દરમિયાન આ નંબર કેમ દબાવવામાં આવે છે? જાણી લો
તેલ અવીવથી ઉડાન ભર્યા બાદ ફ્લાયદુબઈ (Flydubai)ની એક ફ્લાઇટના કોકપિટમાંથી એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC)ને 7500 અને 7700 કોડ મોકલવામાં આવ્યા હતા. આ બંને કોડ ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં ખાસ મહત્વ ધરાવે છે.
દુબઈથી ઈઝરાયેલના તેલ અવીવ જવા રવાના થયેલી ફ્લાયદુબઈની ફ્લાઇટે ટેકઓફ કર્યા બાદ થોડા સમયની અંદર જ આ કોડ્સ મોકલ્યા હતા. ઘટનાને પગલે ચિંતા વધી હતી. જોકે, ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન કાર્યાલયે બાદમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે વિમાનનું હાઈજેક થયું નહોતું. આ ઘટનાએ એક મહત્વનો સવાલ ઊભો કર્યો કે જો વિમાનનું અપહરણ થયું નહોતું, તો કોકપિટમાંથી 7500 હાઈજેક કોડ શા માટે મોકલવામાં આવ્યો?
પ્રારંભિક અહેવાલો અનુસાર, કોકપિટમાં બંને પાઇલટ્સ વચ્ચે થયેલા ઝઘડાને કારણે વિમાનને સાઉદી અરેબિયામાં ઈમરજન્સી લેન્ડિંગ કરવું પડ્યું હતું. આ ફ્લાઇટમાં 170થી વધુ મુસાફરો સવાર હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
વિમાન જ્યારે હવામાં હોય ત્યારે કોકપિટમાંથી કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માહિતી એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ સુધી પહોંચાડવા માટે ટ્રાન્સપોન્ડરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તેમાં ચાર અંકનો કોડ સેટ કરવામાં આવે છે, જેને સામાન્ય રીતે ‘સ્ક્વોક કોડ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ કોડ દ્વારા ATCને વિમાનની ઓળખ અને તેની સ્થિતિ અંગે મહત્વપૂર્ણ માહિતી મળી શકે છે. આ સિસ્ટમમાં હજારો અલગ-અલગ કોડ ઉપલબ્ધ છે. તેમાંથી કેટલાક કોડ ખાસ પરિસ્થિતિઓ માટે નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. તેમાં 7500, 7600 અને 7700 સૌથી વધુ જાણીતા ઈમરજન્સી કોડ્સ છે.
જો વિમાન કોઈ ગંભીર કટોકટીમાં ફસાઈ જાય, તો પાઇલટ ટ્રાન્સપોન્ડર પર 7700 કોડ સેટ કરી શકે છે. આ કોડ મળ્યા બાદ એર ટ્રાફિક કંટ્રોલને સમજાય છે કે વિમાન ઈમરજન્સી સ્થિતિમાં છે અને તેને પ્રાથમિકતા અથવા જરૂરી મદદની જરૂર પડી શકે છે. ઈમરજન્સીની સ્થિતિ અલગ-અલગ પ્રકારની હોઈ શકે છે, જેમ કે ટેકનિકલ ખામી, આગ, મેડિકલ ઈમરજન્સી અથવા અન્ય ગંભીર પરિસ્થિતિ.
7500 કોડ ખાસ કરીને વિમાનના હાઈજેક અથવા અન્ય પ્રકારની ગેરકાયદેસર દખલગીરીની સ્થિતિ સાથે જોડાયેલો છે. પાઇલટ આ કોડ સેટ કરે ત્યારે એર ટ્રાફિક કંટ્રોલને સંકેત મળે છે કે વિમાનમાં સુરક્ષા સંબંધિત ગંભીર પરિસ્થિતિ હોઈ શકે છે. આ કોડની ખાસિયત એ છે કે પાઇલટને ATC સાથે ખુલ્લેઆમ હાઈજેક વિશે વાત કરવાની જરૂર પડતી નથી. કોકપિટમાંથી ટ્રાન્સપોન્ડર પર કોડ સેટ કરીને પણ સ્થિતિ અંગે સંકેત આપી શકાય છે.
7600 કોડનો ઉપયોગ રેડિયો કમ્યુનિકેશનમાં સમસ્યા હોય ત્યારે થાય છે. એટલે કે પાઇલટ અને એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ વચ્ચેનો સામાન્ય રેડિયો સંપર્ક ઉપલબ્ધ ન હોય અથવા તેમાં ગંભીર ખામી સર્જાઈ હોય, ત્યારે આ કોડનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. આ ત્રણેય કોડ — 7500, 7600 અને 7700 — ઉડ્ડયન સુરક્ષા અને ઈમરજન્સી પ્રોટોકોલમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં ઈમરજન્સી દરમિયાન સમય ખૂબ જ મહત્વનો હોય છે. આવી સ્થિતિમાં પાઇલટે ઝડપથી અને ચોક્કસ રીતે ATC સુધી સંદેશ પહોંચાડવો જરૂરી હોય છે. તેથી ખાસ પરિસ્થિતિઓ માટે અલગ અને સરળતાથી ઓળખી શકાય તેવા કોડ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. જોકે, વિવિધ દેશો અને લશ્કરી એજન્સીઓ પોતાની જરૂરિયાત મુજબ કેટલાક વિશેષ કોડ્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે. આવા તમામ કોડ્સ અથવા તેમની વિગતો જાહેરમાં ઉપલબ્ધ હોય તે જરૂરી નથી.
ફ્લાયદુબઈની ફ્લાઇટમાંથી 7500 અને 7700ના સંકેતો મળ્યા બાદ ઘટનાને ગંભીરતાથી લેવામાં આવી હતી. અહેવાલો અનુસાર, ઈઝરાયેલે સાઉદી અરેબિયા તરફ ફાઇટર જેટ્સ પણ રવાના કર્યા હતા અને સેનાને એલર્ટ પર રાખવામાં આવી હતી. આ દરમિયાન ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ પણ ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજી હતી. જોકે, બાદમાં વડાપ્રધાન કાર્યાલયે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ફ્લાઇટનું હાઈજેક થયું નહોતું.
હાલમાં સામે આવેલી પ્રાથમિક માહિતી પ્રમાણે, કોકપિટમાં પાઇલટ્સ વચ્ચે થયેલા વિવાદ બાદ પરિસ્થિતિ ગંભીર બની હતી અને વિમાનને સાઉદી અરેબિયામાં ઈમરજન્સી લેન્ડિંગ કરવું પડ્યું હતું. 7500 અને 7700 જેવા કોડ્સનો ઉપયોગ કઈ ચોક્કસ પરિસ્થિતિમાં અને શા માટે થયો હતો, તે અંગેની સંપૂર્ણ વિગતો સત્તાવાર તપાસ બાદ વધુ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
