
કાનની અંદર જમા થતો મેલ “સેરેમિન (Cerumen)” તરીકે ઓળખાય છે. આ મેલ સ્વાભાવિક રીતે કાનને સુરક્ષિત રાખવામાં મદદ કરે છે, પરંતુ જ્યારે તે વધુ માત્રામાં જમા થાય ત્યારે અસ્વસ્થતા, સાંભળવામાં તકલીફ અથવા કાનમાં ભાર લાગે તેવી સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે. તેથી સમયાંતરે કાનની યોગ્ય રીતે સફાઈ કરવી જરૂરી છે.

ઘરે કાન સાફ કરવાની સૌથી સરળ રીતોમાંથી એક છે તેલનો ઉપયોગ. તમે નારિયેળનું તેલ, બેબી ઓઈલ અથવા ઑલિવ ઓઈલ લઈ શકો છો. 2-3 બૂંદ તેલને થોડું ગરમ કરીને કાનમાં નાખો. ત્યારબાદ માથું એક બાજુ ઝુકાવીને 1-2 મિનિટ રાખો. પછી માથું સીધું કરીને નરમ કપડાથી બહાર નીકળેલો મેલ સાફ કરો. આ રીતથી મેલ નરમ થઈને સરળતાથી બહાર આવી જાય છે.

બીજો ઉપાય છે હાઈડ્રોજન પેરોક્સાઇડનો ઉપયોગ. તેના માટે હાઈડ્રોજન પેરોક્સાઇડ અને પાણી સમાન પ્રમાણમાં (1:1) મિક્સ કરો. આ મિશ્રણને ડ્રૉપરથી કાનમાં થોડા ટીપાં નાખો. 5-10 મિનિટ સુધી માથું ઝુકાવી રાખો અને પછી સીધું કરો. બાદમાં કાનને નરમ કપડાથી સાફ કરો. આ રીત મેલને ઢીલો કરી બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે.

તમે ગરમ પાણીનો પણ ઉપયોગ કરી શકો છો. એક નાની બોટલમાં હળવું ગરમ પાણી ભરી લો અને ધીમે ધીમે કાનમાં નાખો, જેથી પાણી બહાર નીકળતી વખતે મેલ પણ બહાર આવી જાય. આ પ્રક્રિયા 2-3 વખત કરવાથી સારું પરિણામ મળે છે.

પરંતુ એક મહત્વની વાત ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ, ક્યારેય કોટન બડ્સ, પિન અથવા કોઈ કઠોર વસ્તુ કાનમાં ન નાખવી. આથી મેલ અંદર ધકેલાઈ શકે છે અથવા કાનને ઈજા પહોંચી શકે છે.

જો તમને વારંવાર કાનમાં મેલ ભરાવાની સમસ્યા થાય છે, દુખાવો રહે છે અથવા સાંભળવામાં તકલીફ થાય છે, તો તરત જ ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.