કોપર કે એલ્યુમિનિયમ, નવા ઘર માટે કયું વાયરિંગ છે બેસ્ટ? જાણો તમારા ઘરને ફ્યુચર-પ્રૂફ અને સુરક્ષિત બનાવવાની સંપૂર્ણ રીત
નવું ઘર બનાવતી વખતે મોંઘા સ્માર્ટ ગેજેટ્સ અને એપ્લાયન્સીસની સુરક્ષા માટે યોગ્ય વાયરિંગ પસંદ કરવું જરૂરી છે. એલ્યુમિનિયમ કરતાં કોપર વાયરની ઇલેક્ટ્રિકલ કન્ડક્ટિવિટી 60% વધુ હોવાથી તે શોર્ટ-સર્કિટ અને હીટિંગના જોખમ વગર ભારે લોડ સંભાળી શકે છે. જાણો ઘર માટે બેસ્ટ વાયરિંગ ગાઇડ.
આજના સમયમાં લોકો માત્ર સાદું ઘર નહીં પરંતુ સ્માર્ટ હોમ બનાવવા માંગે છે. આ માટે મજબૂત ઈંટો, શ્રેષ્ઠ સ્ટીલ કે સુંદર કલર અને ઇન્ટિરિયરનું પૂરતું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. જોકે, બહુ ઓછા લોકો દિવાલો પાછળ છુપાયેલા ઇલેક્ટ્રિકલ વાયરિંગ પર આટલું ધ્યાન આપે છે. વાસ્તવમાં જો ઘરમાં વાયરિંગ માટે ખોટા વાયરોનો ઉપયોગ થયો હોય, તો તેનાથી માત્ર મોંઘા સ્માર્ટ ગેજેટ્સને નુકસાન પહોંચવાનું જોખમ નથી રહેતું, પરંતુ ઘર લાંબા ગાળા માટે સુરક્ષિત (ફ્યુચર-પ્રૂફ) પણ બની શકતું નથી.
આ જ કારણ છે કે ઘરના અન્ય મટીરિયલની જેમ ઇલેક્ટ્રિકલ વાયરિંગ પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. એવામાં સૌથી મોટો સવાલ એ થાય છે કે વાયરિંગ માટે કોપર વાયર સારો કે એલ્યુમિનિયમ? ટેકનિકલ રીતે જોતાં, કોપર વાયરની ઇલેક્ટ્રિકલ કન્ડક્ટિવિટી (વીજ વાહકતા) એલ્યુમિનિયમની સરખામણીએ લગભગ 60% વધારે હોય છે, જેના લીધે તે વધુ ગરમ થયા વિના ભારે વીજળીનો લોડ સરળતાથી સંભાળી શકે છે.
બીજી તરફ, એલ્યુમિનિયમ ભલે સસ્તો અને વજનમાં હલકો વિકલ્પ હોય, પરંતુ તેમાં 'થર્મલ એક્સપાન્શન' એટલે કે ગરમીના કારણે વાયર ફેલાવા અને સંકોચાવાના લીધે કનેક્શન ઢીલા પડવા કે શોર્ટ-સર્કિટ થવાનું જોખમ હંમેશા રહે છે. ચાલો સમજીએ કે ફ્યુચર-પ્રૂફ ઘર માટે વાયરિંગ કરાવતી વખતે કઈ બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ:
ઇલેક્ટ્રિકલ વાયર શું છે? વીજળીનો વાયર શું છે તે દરેક વ્યક્તિ જાણે છે, પરંતુ બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે વાયરના મુખ્ય બે ભાગ હોય છે: મેટલ કોર: ધાતુનો તે અંદરનો ભાગ જેમાંથી કરંટ એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ વહે છે. ઇન્સ્યુલેટિંગ પડ: ધાતુના ભાગની ઉપર ચઢાવવામાં આવેલું રક્ષણાત્મક પડ, જે કરંટના આંચકાથી બચાવે છે.
ઇલેક્ટ્રિકલ વાયરની જાડાઈને ગેજ (Gauge) માં માપવામાં આવે છે. ઓછા ગેજવાળો જાડો વાયર વધુ વીજળીનો લોડ સંભાળી શકે છે, જ્યારે વધુ ગેજવાળો પાતળો વાયર ઓછા લોડવાળા ઉપકરણો માટે વપરાય છે.
કોપર કે એલ્યુમિનિયમ: ઘર માટે કયું યોગ્ય છે? કોપર વાયર: તેની કન્ડક્ટિવિટી ઘણી વધારે હોય છે, જેના કારણે તે વીજપ્રવાહમાં અવરોધ પેદા કરતો નથી. આથી કોપર વાયરમાં વધુ ગરમી પેદા થતી નથી. એલ્યુમિનિયમ કરતાં મોંઘો હોવા છતાં ઘરોના આંતરિક વાયરિંગ માટે તેને સર્વશ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
એલ્યુમિનિયમ વાયર: તે વજનમાં હલકો અને કોપર કરતાં સસ્તો હોય છે. તેનો ઉપયોગ મોટાભાગે મોટા કોમર્શિયલ પ્રોજેક્ટ્સ કે મુખ્ય સપ્લાય પાવર લાઇનોમાં થાય છે. જોકે, ગરમીના કારણે તેના ફેલાવા અને સંકોચાવાથી કનેક્શન લૂઝ થવા અને શોર્ટ-સર્કિટ થવાનું જોખમ રહે છે. નોંધનીય છે કે 1960 ના દાયકાના અંતમાં કોપરના ભાવ વધતા એલ્યુમિનિયમ વાયરિંગનો ઉપયોગ વધ્યો હતો, પરંતુ સલામતીની દ્રષ્ટિએ આજે પણ કોપર વાયર જ શ્રેષ્ઠ છે.
વિવિધ પ્રકારના કેબલ્સ અને તેનો યોગ્ય ઉપયોગ: NM કેબલ (Non-Metallic Cable): ઘરોમાં સૌથી વધુ આ કેબલ વપરાય છે, જેમાં પ્લાસ્ટિકના કોટિંગની અંદર એક કરતાં વધુ વાયર અને સલામતી માટે એક અર્થિંગ (ગ્રાઉન્ડ) વાયર હોય છે. UF કેબલ (Underground Feeder Cable): આનો ઉપયોગ બહારના કે ભેજવાળા વિસ્તારોમાં થાય છે. તેના ખાસ ઇન્સ્યુલેશનને કારણે તે પાણી કે ભેજથી ખરાબ થતો નથી. મેટલ ક્લેડ (Metal Clad Cable): આ કેબલનો ઉપયોગ કોમર્શિયલ બિલ્ડિંગો અને મુશ્કેલ/જોખમી વાતાવરણવાળી જગ્યાઓ પર થાય છે.
વાયરિંગનો ખર્ચ કેવી રીતે નક્કી થાય છે અને કઈ સાવચેતી રાખવી?: વાયરિંગ પસંદ કરતી વખતે ધ્યાનમાં રાખો કે તેની કિંમત આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કોપર અને એલ્યુમિનિયમના ભાવ પર નિર્ભર કરે છે. સારી ગુણવત્તા અને સલામતીના નિયમોનું પાલન કરતા કેબલ્સ થોડા મોંઘા હોય છે. સાદા ઓપન વાયરિંગની સરખામણીએ પાઇપ કે કન્સીલ્ડ (કન્ડ્યુટ) વાયરિંગમાં મજૂરી અને મટીરિયલ બંનેનો ખર્ચ વધે છે. ઘરમાં વાયરિંગ કરાવતી વખતે હંમેશા સરકાર અને ઇલેક્ટ્રિસિટી બોર્ડ દ્વારા નિર્ધારિત સુરક્ષા ધોરણો (Safety Standards) નું પાલન કરો.
એસી (AC) અને ગીઝર જેવા ભારે ઇલેક્ટ્રિક એપ્લાયન્સીસ માટે હંમેશા યોગ્ય જાડાઈ (ગેજ) વાળા વાયર પસંદ કરો જેથી ઓવરહીટિંગની સમસ્યા ન થાય. વાયરિંગ કરનાર ઇલેક્ટ્રિશિયન પાસે મેઇન સ્વીચબોર્ડ અને MCB પર સ્પષ્ટ લેબલિંગ કરાવો અને ઘરનો ઇલેક્ટ્રિકલ મેપ (Wiring Blueprint) તૈયાર કરાવીને સાચવી રાખો. સમય-સમય પર કનેક્શનોની તપાસ કરાવતા રહો જેથી કાટ લાગેલા કે ઢીલા વાયરોને સમયસર રિપેર કરી શકાય.
