હિન્દુ ધર્મમાં કેળા અને નારિયેળને ‘પવિત્ર ફળ’ કેમ માનવામાં આવે છે? જાણો કેમ પૂજાનો ખાસ ભાગ બને છે
હિન્દુ ધર્મમાં નારિયેળ અને કેળાને પવિત્ર માનવાના પાછળ માત્ર પરંપરા નહીં, પણ ઊંડો આધ્યાત્મિક અને વૈદિક અર્થ છુપાયેલો છે. જાણો કેમ દરેક ધાર્મિક વિધિમાં આ ફળોને ખાસ સ્થાન આપવામાં આવે છે.
તમે કદાચ જોયું હશે કે નારિયેળ અને કેળાનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે કોઈપણ ધાર્મિક વિધિમાં થાય છે. પરંતુ શું તમે તેનું કારણ જાણો છો? પૂજામાં નારિયેળ અને કેળાનો ઉપયોગ સામાન્ય ઘટના નથી, તેની પાછળ એક ખાસ કારણ છે, જે અમે આજે તમને જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ.
હિંદુ ધર્મમાં નારિયેળ અને કેળાને સૌથી શુદ્ધ અને પવિત્ર ફળ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે "એંઠા" બીજમાંથી ઉગાડી શકાતા નથી. ઉદાહરણ તરીકે, જાંબુ, કેરી અને સફરજન જેવા અન્ય ફળો એવા બીજમાંથી ઉગે છે જે જો કોઈ ખાય છે અને પછી કચરામાં બીજ ફેંકી દે છે તો તે ઉગે છે.
બીજી બાજુ, કેળા અને નારિયેળ બે ફળો છે જે ખાધા પછી ફરીથી ઉગી શકતા નથી. એટલે કે, તે કોઈના કચરા બીજમાંથી ઉગી શકતા નથી. તેથી તેનો ઉપયોગ શુદ્ધતા જાળવવા માટે પૂજામાં કરવામાં આવે છે અને ભગવાનને શુદ્ધ અર્પણ માનવામાં આવે છે.
ઋગ્વેદમાં ઉલ્લેખ: નારિયેળને શ્રીફળ પણ કહેવામાં આવે છે, જેનો અર્થ "દેવી લક્ષ્મીનું ફળ" થાય છે. શ્રીફળ, અથવા નારિયેળ, ધનની દેવી સાથે સંકળાયેલું છે.
ફળની ત્રણ આંખોને ત્રિનેત્ર શિવનું પ્રતીક પણ માનવામાં આવે છે. બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણમાં પણ ભગવાન વિષ્ણુને કેળા ચઢાવવાનું વિશેષ મહત્વ જણાવાયું છે.
આ બે ફળોનો ઉલ્લેખ સૌથી પ્રાચીન ગ્રંથ ઋગ્વેદમાં પણ કરવામાં આવ્યો છે. બંને ફળોને ભારતનું વતની માનવામાં આવે છે. તેથી પૂજામાં નારિયેળ અને કેળા ચઢાવવાની પરંપરા સદીઓથી પ્રચલિત છે.
નારિયેળના કઠણ બાહ્ય પડને અહંકારના પ્રતીક તરીકે જોવામાં આવે છે. પૂજામાં આખું નારિયેળ ચઢાવ્યા પછી, તે તૂટી જાય છે.
આવી સ્થિતિમાં, પૂજા દરમિયાન નારિયેળ ચઢાવવાનો અર્થ એ થાય છે કે આપણે આપણા બાહ્ય અહંકારને ત્યાગ કરી રહ્યા છીએ અને તેને ભગવાનના ચરણોમાં અર્પણ કરી રહ્યા છીએ.
દરમિયાન, કેળાનું ઝાડ તેના જીવનકાળમાં ફક્ત એક જ વાર ફળ આપે છે. જ્યારે તે મરી જાય છે, ત્યારે તે નવા અંકુર ફૂટે છે. આમ, કેળાનું વૃક્ષ બલિદાનનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
