કાનુની સવાલ: પાડોશી ખેડૂત સાથે જમીન માપણીનો વિવાદ ? જાણો અરજી કરવાની સરળ અને કાનૂની પ્રક્રિયા
ગામડાં વિસ્તારોમાં ઘણી વખત પડોશી ખેડૂત સાથે જમીનની હદ, માપણી અથવા સીમા અંગે વિવાદ ઊભો થાય છે. ખાસ કરીને વાવણી કે પાક કાપણીના સમયમાં જમીનની સીમા અંગે ગેરસમજ વધી જાય છે. જો તમારી જમીનની હદ અંગે શંકા હોય અથવા પડોશી ખેડૂત દ્વારા ગેરકાયદેસર રીતે કબજો કરવામાં આવ્યો હોવાનો સંદેહ હોય, તો કાનૂની રીતે જમીન માપણી માટે અરજી કરી શકાય છે.
સૌપ્રથમ, જમીનના તમામ દસ્તાવેજો તૈયાર રાખવા જરૂરી છે. તેમાં 7/12 ઉતારા, 8-અ, હકપત્રક, જૂના નકશા (નજર નકશો) અને અગાઉની માપણીનો રેકોર્ડ સામેલ હોય છે. આ દસ્તાવેજો તમારી માલિકી અને સીમા સાબિત કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
જમીન માપણી માટે તમારે તાલુકા કચેરી અથવા જિલ્લા જમીન રેકોર્ડ કચેરીમાં અરજી કરવી પડે છે. ઘણા રાજ્યોમાં હવે ઓનલાઈન પણ અરજી કરવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. ઉદાહરણ તરીકે, Bhulekh અથવા રાજ્ય સરકારના રેવન્યુ વિભાગની સત્તાવાર વેબસાઈટ પર જઈને જમીનનો સર્વે નંબર દાખલ કરીને માહિતી મેળવી શકાય છે. અરજીમાં તમારે સ્પષ્ટ રીતે લખવું પડે છે કે કઈ જમીન માટે અને કયા કારણસર માપણી માંગવામાં આવે છે.
અરજી કર્યા પછી સરકારી સર્વેયર દ્વારા સ્થળ પર આવીને સીમા ચકાસણી કરવામાં આવે છે. બંને પક્ષોને હાજર રહેવા માટે નોટિસ આપવામાં આવે છે જેથી પારદર્શક રીતે માપણી થઈ શકે. સર્વેયર નકશા અને રેકોર્ડના આધારે જમીનની સીમા નક્કી કરે છે અને તેની નોંધ તૈયાર કરે છે.
જો માપણી દરમિયાન કોઈ પક્ષ અસહમત હોય, તો તે ઉપરવાળી કચેરીમાં અપીલ કરી શકે છે. કેટલાક કેસોમાં મામલો કોર્ટ સુધી પણ પહોંચી શકે છે. તેથી, શરૂઆતથી જ શાંતિપૂર્ણ અને કાનૂની માર્ગ અપનાવવો વધુ યોગ્ય છે. ગેરકાયદેસર રીતે વાડ બાંધી દેવી કે ઝઘડો કરવો કાનૂની મુશ્કેલીઓ ઊભી કરી શકે છે.
આ ઉપરાંત ગામ પંચાયત અથવા લોક અદાલત મારફતે પણ સમાધાન કરવાનો પ્રયાસ કરી શકાય છે. ઘણીવાર મધ્યસ્થતા દ્વારા વિવાદનો ઉકેલ ઝડપથી આવી જાય છે અને બંને પક્ષનો સમય અને ખર્ચ બચે છે.
ખેડૂતોએ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ કે જમીન સંબંધિત વિવાદ લાંબા ગાળે આર્થિક નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેથી દસ્તાવેજો અપડેટ રાખવા, સમયાંતરે જમીનનો નકશો ચકાસવા અને સત્તાવાર રેકોર્ડમાં સુધારા કરાવવું જરૂરી છે.
અંતમાં જમીન માપણી અંગે મગજમારી થાય ત્યારે ગેરસમજ કે ઝઘડા કરતાં કાનૂની પ્રક્રિયા દ્વારા અરજી કરવી અને સત્તાવાર માપણી કરાવવી જ યોગ્ય માર્ગ છે. આ રીતે તમારો હક પણ સુરક્ષિત રહેશે અને ભવિષ્યમાં વિવાદ ટાળી શકાશે.
