કાનુની સવાલ: લિવ-ઇન રિલેશનશિપ ગુનો છે? જાણો ભારતીય કાનૂન શું કહે છે અને કયા અધિકારો મળે છે
કાનુની સવાલ: આજના આધુનિક સમયમાં લિવ-ઇન રિલેશનશિપ સામાન્ય ચર્ચાનો વિષય બની ગયો છે. ઘણા યુવાનો લગ્ન પહેલાં એકબીજાને સમજવા માટે સાથે રહેવાનું પસંદ કરે છે. પરંતુ સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેવું ભારતમાં ગુનો ગણાય છે?
કાનુની સવાલ: ભારતીય કાનૂન અનુસાર બે પુખ્ત વયના વ્યક્તિઓ તેમની સ્વૈચ્છિક સંમતિથી સાથે રહેવા માંગે તો તે ગુનો ગણાતો નથી. ભારતના સર્વોચ્ચ અદાલત, એટલે કે Supreme Court of India એ પણ અનેક ચુકાદાઓમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લિવ-ઇન રિલેશનશિપ ગેરકાયદેસર નથી. અદાલતે જણાવ્યું છે કે જો બંને વ્યક્તિઓ પુખ્ત વયના છે અને તેમની વચ્ચે સંમતિ છે, તો તેઓ સાથે રહી શકે છે.
ખાસ કરીને 2010ના એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં Markandey Katju ની બેન્ચે કહ્યું હતું કે લિવ-ઇન સંબંધ કોઈ ગુનો નથી અને તે ભારતીય દંડ સંહિતા હેઠળ અપરાધ ગણાતો નથી. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે કાનૂની રીતે લિવ-ઇન સંબંધ માન્ય છે.
સ્ત્રીઓના હિતોની સુરક્ષા માટે પણ કાનૂનમાં જોગવાઈ છે. Protection of Women from Domestic Violence Act હેઠળ લિવ-ઇનમાં રહેલી મહિલાઓને પણ કેટલીક પરિસ્થિતિમાં સુરક્ષા અને ભરણપોષણનો અધિકાર મળે છે. જો સંબંધ "લગ્ન જેવી પ્રકૃતિ"નો હોય, તો મહિલા કાનૂની સુરક્ષા માગ કરી શકે છે.
બાળકોના હિતોની બાબતમાં પણ અદાલતે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપ્યો છે. લિવ-ઇન સંબંધમાંથી જન્મેલા બાળકને કાનૂની રીતે માન્ય ગણવામાં આવે છે અને તેને સંપત્તિ પર અધિકાર મળવાની સંભાવના રહે છે.
તેમ છતાં, સમાજમાં હજુ પણ લિવ-ઇન રિલેશનશિપને લઈને મિશ્ર પ્રતિક્રિયાઓ જોવા મળે છે. કાનૂન તેને ગુનો નથી ગણતું, પરંતુ સામાજિક સ્વીકાર્યતા વિસ્તાર અને સંસ્કૃતિ પ્રમાણે બદલાય છે.
આથી નિષ્કર્ષ એ છે કે ભારતમાં લિવ-ઇન રિલેશનશિપ કાનૂની રીતે માન્ય છે, જો બંને વ્યક્તિઓ પુખ્ત વયના હોય અને તેમની સંમતિ હોય. હકીકતમાં કાનૂન વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાને મહત્વ આપે છે અને સંમતિ આધારિત સંબંધોને સુરક્ષા આપે છે.
