કાનુની સવાલ: ખેડૂતની મંજૂરી વગર ખેતરમાં વીજળી કે ટેલિકોમના થાંભલા મૂકી શકાય? જાણો કાયદો શું કહે છે
ખેડૂતો માટે જમીન માત્ર સંપત્તિ નથી, પરંતુ તેમની આજીવિકાનું મુખ્ય સાધન છે. ઘણી વખત ગામડાઓમાં વીજળી, ટેલિકોમ અથવા અન્ય જાહેર સુવિધાઓ માટે ખેતરોમાંથી લાઈન પસાર કરવામાં આવે છે અને થાંભલા ઊભા કરવામાં આવે છે. ત્યારે ઘણા ખેડૂતોના મનમાં સવાલ થાય છે કે શું કોઈ વિભાગ અથવા કંપની તેમની મંજૂરી વિના ખેતરમાં થાંભલા મૂકી શકે?
ભારતમાં જાહેર હિતના પ્રોજેક્ટ્સ માટે સરકાર અથવા અધિકૃત સંસ્થાઓને કેટલીક કાનૂની સત્તાઓ આપવામાં આવી છે. વીજળીની લાઈન, ટ્રાન્સમિશન ટાવર અથવા ટેલિકોમ નેટવર્ક માટે જમીનનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી કાયદા હેઠળ મળી શકે છે. જોકે તેનો અર્થ એ નથી કે ખેડૂતોના અધિકારોને સંપૂર્ણપણે અવગણી શકાય.
સામાન્ય રીતે સંબંધિત વિભાગ અથવા કંપનીએ જમીન માલિકને જાણ કરવી જરૂરી હોય છે. કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં પૂર્વ મંજૂરીની જરૂર ન પણ પડે, પરંતુ જમીનને થયેલા નુકસાન માટે યોગ્ય વળતર ચૂકવવાની જોગવાઈ હોય છે.
જો થાંભલા અથવા ટાવરના કારણે પાક, ઝાડ અથવા જમીનને નુકસાન થાય તો ખેડૂત વળતરની માંગ કરી શકે છે.
વીજળી સંબંધિત પ્રોજેક્ટ્સ માટે અલગ-અલગ રાજ્યોમાં નિયમો હોઈ શકે છે. ઘણી વખત વીજ કંપનીઓને જાહેર હિતને ધ્યાનમાં રાખીને જમીનમાંથી લાઈન પસાર કરવાની સત્તા આપવામાં આવે છે. તેમ છતાં, કામગીરી દરમિયાન ખેડૂતોને ઓછામાં ઓછું નુકસાન થાય તેની જવાબદારી વિભાગની રહે છે.
જો કોઈ ખેડૂતને લાગે કે તેની જમીનમાં ગેરકાયદેસર રીતે થાંભલા મૂકવામાં આવ્યા છે અથવા યોગ્ય પ્રક્રિયાનું પાલન કરવામાં આવ્યું નથી, તો તે સ્થાનિક પ્રશાસન, જિલ્લા કલેક્ટર અથવા સંબંધિત વિભાગ સમક્ષ ફરિયાદ કરી શકે છે. જરૂર પડે તો કોર્ટમાં પણ કાનૂની રાહત મેળવી શકાય છે.
તેથી, દરેક કેસમાં પરિસ્થિતિ અને લાગુ પડતા કાયદા અલગ હોઈ શકે છે. ખેડૂતોએ પોતાના અધિકારો અંગે જાગૃત રહેવું જોઈએ.
