Brain eating amoeba: કેરળમાં ‘મગજ ખાઈ જતા અમીબા’નો ખતરો વધ્યો, જાણો સૂક્ષ્મજીવ કેવી રીતે વધી રહ્યો છે
Brain eating amoeba: નેગ્લેરિયા ફાઉલેરીને મગજ ખાનાર અમીબા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. કેરળમાં કેટલાક એવા કિસ્સાઓ બન્યા છે જેમાં લોકો આ સૂક્ષ્મજીવને કારણે ખૂબ બીમાર પડી ગયા હતા. આ અમીબા ખરેખર શું છે અને તે શરીરમાં કેવી રીતે પ્રવેશ કરે છે, આપણે આ વિશે ડૉક્ટર પાસેથી જાણીશું.
Brain eating amoeba: છેલ્લા કેટલાક સમયથી કેરળમાં ઘણા લોકો જીવંત સૂક્ષ્મજીવને કારણે સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. આ સૂક્ષ્મજીવનું નામ નેગ્લેરિયા ફાઉલેરી છે, જેને બોલચાલમાં 'મગજ ખાનાર અમીબા' કહેવામાં આવે છે.
આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં કેરળમાં અમીબિક મેનિન્ગોએન્સેફાલીટીસના 67 કેસ નોંધાયા છે, જેમાંથી 18 લોકોના મોત થયા છે. વધતા જતા કેસોને ધ્યાનમાં રાખીને આરોગ્ય પ્રધાન વીણા જ્યોર્જે પાણીની સલામતી માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવા અને તેનો સામનો કરવા સૂચનાઓ આપી છે.
મળતી માહિતી મુજબ વધતા તાપમાનને કારણે આ એમોબિક મેનિન્જાઇટિસના કેસ વધી રહ્યા છે. નેગ્લેરિયા ફાઉલેરી અમીબાથી થતા આ ચેપની ઝડપી ગતિ અને અત્યંત ઘાતકતાને જોતાં નિષ્ણાતો પાણીની સલામતી અને આબોહવા સંબંધિત આરોગ્ય જોખમો વિશે માહિતી આપી રહ્યા છે અને સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપી રહ્યા છે. હવે આવી સ્થિતિમાં દરેકના મનમાં પ્રશ્ન એ ઉઠી રહ્યો છે કે આ 'મગજ ખાનાર અમીબા' કેવી રીતે ફૂલીફાલી રહ્યો છે અને તેને કેવી રીતે ટાળી શકાય આ વિશે પણ જાણો.
આ મગજ ખાનાર અમીબા કેવી રીતે ખીલે છે?: બેંગલુરુની સ્પર્શ હોસ્પિટલના ન્યુરોલોજીસ્ટ ડૉ. નીતિન કુમાર એન. એ એક મીડિયા ચેનલને જણાવ્યું, 'તાજેતરમાં મગજ ખાનાર અમીબા સંબંધિત જે કેસ સામે આવ્યા છે તે ખૂબ જ ગંભીર તબીબી સ્થિતિ છે અને તેમનો મૃત્યુદર ખૂબ જ ઊંચો છે. એટલે કે મોટાભાગના દર્દીઓ આ ચેપથી બચી શકતા નથી.
આ ચેપ નેગ્લેરિયા ફોવલેરી નામના સૂક્ષ્મજીવાણુને કારણે થાય છે, જેને સામાન્ય રીતે 'મગજ ખાનાર અમીબા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ જીવ તળાવ, તળાવો અથવા ગંદા પાણીમાં અને અપૂરતી જાળવણીવાળા સ્વિમિંગ પુલમાં પણ ખીલે છે. ગરમ પરિસ્થિતિઓ આ સૂક્ષ્મજંતુ માટે એક આદર્શ સંવર્ધન સ્થળ બનાવે છે, જેના કારણે પાણીની પ્રવૃત્તિઓ દરમિયાન માનવીઓ તેના સંપર્કમાં આવવાની શક્યતા વધી જાય છે.
આ સૂક્ષ્મજીવ કેટલો ગંભીર છે?: ડૉ. નીતિને કહ્યું, 'દર્દીને આવા પાણીમાં તરતા સમયે આ ચેપ લાગે છે. જો આ બેક્ટેરિયા તે પાણીના સ્ત્રોતમાં હાજર હોય, તો તે નાક દ્વારા મગજમાં પહોંચે છે અને મગજને નુકસાન પહોંચાડવાનું શરૂ કરે છે. આ મગજમાં ગંભીર ચેપનું કારણ બની શકે છે, જે ઘણી જટીલતા તરફ દોરી શકે છે અને મૃત્યુ પણ તરફ દોરી શકે છે.'
'ચેપગ્રસ્ત દર્દીઓ બેભાન, વાઈના હુમલા અને ઘણી ગંભીર સમસ્યાઓથી પીડાય છે. હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા પછી પણ તેમની સ્થિતિ વધુ ખરાબ થાય છે અને ખૂબ ઓછા દર્દીઓ બચી જાય છે. તેથી જ્યારે પણ તમે સ્વિમિંગ પૂલ અથવા પાણીના અન્ય કોઈ સ્ત્રોતનો ઉપયોગ કરો છો, ત્યારે પાણીની ગુણવત્તાનું ધ્યાન રાખો.'
'સ્વિમિંગ પુલ પ્રમાણમાં સલામત છે. કારણ કે તેમાં ક્લોરિન અને અન્ય જંતુનાશકો ઉમેરવામાં આવે છે જે બેક્ટેરિયા, ફૂગ અથવા સુક્ષ્મસજીવોને મારી નાખે છે. પરંતુ તળાવો, તળાવો અથવા ખુલ્લા પાણીમાં આવું નથી. આવા બેક્ટેરિયા ક્યારે અને ક્યાં હાજર હોઈ શકે છે તે આગાહી કરવી મુશ્કેલ છે.'
જો લક્ષણો દેખાય તો શું કરવું?: ડૉ. નીતિને કહ્યું, 'જો આવો ચેપ થાય તો તે રોગચાળાની જેમ બધામાં ફેલાતો નથી, પરંતુ સ્થાનિક સ્તરે થાય છે. એટલે કે પાણીમાં આ બેક્ટેરિયા હોય તેવી જગ્યાએ સ્નાન કરતા કે તરતા લોકો ચેપગ્રસ્ત થઈ શકે છે. તેથી આવા પાણીના સ્ત્રોતોથી દૂર રહો અને સાવચેત રહો. જો કોઈ વ્યક્તિ પાણીના સંપર્કમાં આવ્યા પછી અસ્વસ્થ લાગે અથવા અન્ય લક્ષણો દેખાય તો તરત ડૉક્ટર પાસે જાઓ.'
Published On - 5:12 pm, Tue, 16 September 25
