બૂંદી રાયતું કે ફ્રૂટ રાયતું, શેમાં હોય છે વધુ હેલ્ધી ગુણો? જાણો બંને વચ્ચેનો તફાવત
દહીંમાંથી બનતું બૂંદી રાયતું અને ફ્રૂટ રાયતું બંને ભોજનનો સ્વાદ વધારે છે, પરંતુ કેલરી અને પોષણની દ્રષ્ટિએ બંને વચ્ચે મોટો તફાવત છે. વજન નિયંત્રણ અને પાચનતંત્ર માટે કયું રાયતું ખાવું વધુ ફાયદાકારક છે તેમજ બંનેને હેલ્ધી કેવી રીતે બનાવી શકાય? જાણો વિગતવાર માહિતી.
રોજિંદા ભોજનમાં જો સાથે રાયતું પીરસવામાં આવે, તો જમવાનો સ્વાદ બમણો થઈ જાય છે. ખાસ કરીને ગરમીની ઋતુમાં લોકો દહીં અને છાશ આધારિત વાનગીઓ ખાવાનું વધુ પસંદ કરે છે. ભારતીય ઘરોમાં બૂંદી રાયતું અને ફ્રૂટ રાયતું સૌથી વધુ લોકપ્રિય વિકલ્પો છે. બૂંદી રાયતામાં દહીં સાથે ચણાના લોટમાંથી તળેલી બૂંદી ઉમેરવામાં આવે છે, જ્યારે ફ્રૂટ રાયતામાં સફરજન, કેળાં, દાડમ જેવાં વિવિધ ફળોનો ઉપયોગ થાય છે. બંનેમાં દહીં મુખ્ય ઘટક હોવાથી શરીરને પ્રોટીન અને કેલ્શિયમ જેવાં પોષક તત્ત્વો તો મળે જ છે, પરંતુ તાજાં ફળો અને તેલમાં તળેલી બૂંદીને કારણે બંનેના પોષક મૂલ્યમાં મોટો તફાવત સર્જાય છે. આવી સ્થિતિમાં સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ કયું રાયતું ખાવું વધુ હિતાવહ છે તે જાણવું જરૂરી છે.
ફ્રૂટ રાયતું ખાવાના ફાયદા: વિટામિન્સ અને એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ: ફ્રૂટ રાયતામાં દહીં સાથે સફરજન, કેળાં અને દાડમ જેવાં પૌષ્ટિક ફળો ભળતાં શરીરને જરૂરી વિટામિન, મિનરલ્સ અને એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ ભરપૂર માત્રામાં મળે છે. પાચન અને ફાઇબર: ફળોમાં કુદરતી ફાઇબર હોય છે, જે પાચનક્રિયાને સુધારે છે અને પેટને લાંબા સમય સુધી ભરેલું રાખવામાં મદદ કરે છે, જેથી વારંવાર ભૂખ લાગતી નથી.
પ્રોબાયોટિક્સ અને પ્રોટીન: દહીંમાં રહેલા ગુડ બેક્ટેરિયા (પ્રોબાયોટિક્સ) આંતરડાના સ્વાસ્થ્ય માટે ઉત્તમ છે, જ્યારે કેલ્શિયમ અને પ્રોટીન હાડકાં તથા માંસપેશીઓને મજબૂત બનાવે છે. (નોંધ: ફ્રૂટ રાયતામાં ખાંડ કે મીઠો સીરપ ઉમેરવાથી કેલરી વધી જાય છે, તેથી તેને બનાવતી વખતે ખાંડ વગરનું સાદું દહીં અને કુદરતી રીતે મીઠાં તાજાં ફળો વાપરવાં શ્રેષ્ઠ છે.)
બૂંદી રાયતું કેટલું હેલ્ધી છે? બૂંદી રાયતું બનાવવા માટે વપરાતા ચણાના લોટ (બેસન) માંથી થોડું પ્રોટીન મળે છે અને દહીંમાંથી કેલ્શિયમ પ્રાપ્ત થાય છે, તેથી તેને સાવ અનહેલ્ધી કહી શકાય નહીં. પરંતુ બજારમાં મળતી મોટાભાગની બૂંદી તેલમાં ડીપ-ફ્રાય કરેલી હોય છે, જેના લીધે તેમાં ફેટ અને કેલરીનું પ્રમાણ અતિશય વધી જાય છે. જો તમે વજન ઘટાડવા (Weight Loss) નો પ્રયાસ કરી રહ્યા હોવ, તો વધુ માત્રામાં તળેલી બૂંદી ખાવાથી દૈનિક કેલરી વધી શકે છે. જોકે, બૂંદીનું પ્રમાણ સાવ ઓછું રાખીને અથવા બૂંદીને ગરમ પાણીમાં પલાળી વધારાનું તેલ નિતારીને તાજા દહીં સાથે રાયતું બનાવવામાં આવે તો તે પ્રમાણમાં હેલ્ધી બની શકે છે.
વજન અને તંદુરસ્તી માટે કયું રાયતું પસંદ કરવું? જો તમે વધુ ફાઇબર, વિટામિન્સ અને ઓછા ફેટવાળો ખોરાક લેવા માગતા હોવ, તો ખાંડ વગરનું ફ્રૂટ રાયતું સૌથી ઉત્તમ અને આરોગ્યપ્રદ વિકલ્પ છે. જો તમને બૂંદી રાયતું વધુ ભાવતું હોય, તો તેને મર્યાદિત માત્રામાં અને ઓછી તેલવાળી બૂંદી સાથે ખાવું જોઈએ.
બંને પ્રકારના રાયતા બનાવતી વખતે લો-ફેટ સાદા દહીંનો ઉપયોગ કરવો હિતાવહ છે. ફ્રૂટ રાયતામાં વધારાની ખાંડ ઉમેરવાનું ટાળો અને બૂંદી રાયતામાં બૂંદીની માત્રા મર્યાદિત રાખો. સંતુલિત આહાર, પૂરતું પાણી અને નિયમિત શારીરિક વ્યાયામ સાથે બંને પ્રકારના રાયતાને યોગ્ય માત્રામાં ડાયેટનો ભાગ બનાવી શકાય છે.
