हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

Blood Pressure Measurement : ઘરે BP માપવાની યોગ્ય રીત અને ટિપ્સ, બ્લડ પ્રેશર માપવામાં કેટલો તફાવત સામાન્ય ગણાય? જાણી લો

બ્લડ પ્રેશર (BP) માપતી વખતે ડાબા કે જમણા હાથનો કોઈ નિશ્ચિત નિયમ નથી. શરૂઆતમાં બંને હાથમાં માપવું હિતાવહ છે. નાના તફાવતો સામાન્ય છે, પરંતુ 15 mmHg થી વધુ તફાવત ચિંતાજનક હોઈ શકે છે.

| Updated on: Sep 28, 2026 | 11:35 AM
Share
બ્લડ પ્રેશર માપતી વખતે ઘણીવાર લોકોના મનમાં સવાલ હોય છે કે BP ડાબા હાથમાં માપવું કે જમણા હાથમાં? હકીકતમાં, માત્ર એક જ હાથથી BP માપવાનો કોઈ સાર્વત્રિક નિયમ નથી. સામાન્ય રીતે બંને હાથમાં બ્લડ પ્રેશરની રીડિંગમાં થોડો ફરક જોવા મળી શકે છે અને તે હંમેશા ચિંતાનો વિષય નથી. જોકે, પહેલીવાર BP ચેક કરતી વખતે બંને હાથમાં રીડિંગ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે.

બ્લડ પ્રેશર માપતી વખતે ઘણીવાર લોકોના મનમાં સવાલ હોય છે કે BP ડાબા હાથમાં માપવું કે જમણા હાથમાં? હકીકતમાં, માત્ર એક જ હાથથી BP માપવાનો કોઈ સાર્વત્રિક નિયમ નથી. સામાન્ય રીતે બંને હાથમાં બ્લડ પ્રેશરની રીડિંગમાં થોડો ફરક જોવા મળી શકે છે અને તે હંમેશા ચિંતાનો વિષય નથી. જોકે, પહેલીવાર BP ચેક કરતી વખતે બંને હાથમાં રીડિંગ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે.

1 / 7
બંને હાથમાં BP માપવાનો મુખ્ય હેતુ એ જાણવાનો છે કે ક્યાંક એક હાથમાં સતત બીજા હાથની સરખામણીએ વધારે બ્લડ પ્રેશર તો નથી આવતું ને? જો બંને હાથની રીડિંગ લગભગ સમાન હોય, તો ત્યારબાદ નિયમિત મોનિટરિંગ માટે કોઈપણ એક હાથનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. પરંતુ જો એક હાથમાં વારંવાર વધારે રીડિંગ આવે, તો આગળની તપાસ માટે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી બની શકે છે.

બંને હાથમાં BP માપવાનો મુખ્ય હેતુ એ જાણવાનો છે કે ક્યાંક એક હાથમાં સતત બીજા હાથની સરખામણીએ વધારે બ્લડ પ્રેશર તો નથી આવતું ને? જો બંને હાથની રીડિંગ લગભગ સમાન હોય, તો ત્યારબાદ નિયમિત મોનિટરિંગ માટે કોઈપણ એક હાથનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. પરંતુ જો એક હાથમાં વારંવાર વધારે રીડિંગ આવે, તો આગળની તપાસ માટે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી બની શકે છે.

2 / 7
બંને હાથમાં બ્લડ પ્રેશર થોડું અલગ આવવાના અનેક કારણો હોઈ શકે છે. શરીરની રક્તવાહિનીઓની રચના બંને તરફ સંપૂર્ણપણે સરખી હોતી નથી. આ ઉપરાંત BP માપતી વખતે હાથની સ્થિતિ, શરીરની પોઝિશન, કફનું કદ અને BP માપવાની રીત પણ રીડિંગને અસર કરી શકે છે.

બંને હાથમાં બ્લડ પ્રેશર થોડું અલગ આવવાના અનેક કારણો હોઈ શકે છે. શરીરની રક્તવાહિનીઓની રચના બંને તરફ સંપૂર્ણપણે સરખી હોતી નથી. આ ઉપરાંત BP માપતી વખતે હાથની સ્થિતિ, શરીરની પોઝિશન, કફનું કદ અને BP માપવાની રીત પણ રીડિંગને અસર કરી શકે છે.

3 / 7
ઉદાહરણ તરીકે, BP માપતી વખતે હાથ હૃદયના સ્તરથી નીચે લટકતો હોય તો રીડિંગ વધારે આવી શકે છે. ખોટા કદનો કફ પણ પરિણામને અસર કરી શકે છે. તેથી માત્ર કયો હાથ પસંદ કર્યો છે તે જ નહીં, પરંતુ BP માપવાની યોગ્ય રીત પણ ખૂબ મહત્વની છે.

ઉદાહરણ તરીકે, BP માપતી વખતે હાથ હૃદયના સ્તરથી નીચે લટકતો હોય તો રીડિંગ વધારે આવી શકે છે. ખોટા કદનો કફ પણ પરિણામને અસર કરી શકે છે. તેથી માત્ર કયો હાથ પસંદ કર્યો છે તે જ નહીં, પરંતુ BP માપવાની યોગ્ય રીત પણ ખૂબ મહત્વની છે.

4 / 7
બંને હાથનું BP એકસરખું આવવું જરૂરી નથી. થોડા mmHgનો તફાવત સામાન્ય રીતે જોવા મળી શકે છે. NICEની માર્ગદર્શિકા મુજબ બંને હાથ વચ્ચે 15 mmHgથી વધુનો તફાવત મળે તો ફરીથી BP માપવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જો યોગ્ય રીતે વારંવાર તપાસ કર્યા બાદ પણ મોટો તફાવત યથાવત રહે, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.

બંને હાથનું BP એકસરખું આવવું જરૂરી નથી. થોડા mmHgનો તફાવત સામાન્ય રીતે જોવા મળી શકે છે. NICEની માર્ગદર્શિકા મુજબ બંને હાથ વચ્ચે 15 mmHgથી વધુનો તફાવત મળે તો ફરીથી BP માપવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જો યોગ્ય રીતે વારંવાર તપાસ કર્યા બાદ પણ મોટો તફાવત યથાવત રહે, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.

5 / 7
BP માપતા પહેલાં ઓછામાં ઓછા 5 મિનિટ શાંતિથી બેસો. પીઠને ખુરશીનો ટેકો આપો અને બંને પગ જમીન પર સીધા રાખો. પગ ક્રોસ ન કરો. હાથને સમતલ સપાટી પર હૃદયના સ્તરે રાખો અને યોગ્ય કદનો કફ ઉપરના હાથ પર લગાવો. BP માપતી વખતે વાતચીત ન કરો.ઘરે BP માપતા હોવ તો તપાસના આશરે 30 મિનિટ પહેલાં કસરત, ધૂમ્રપાન અને ચા-કોફી અથવા અન્ય કેફીનયુક્ત વસ્તુઓથી દૂર રહેવું યોગ્ય છે. એક રીડિંગ લીધા બાદ ઓછામાં ઓછા એક મિનિટના અંતરે બીજી રીડિંગ લઈ શકાય છે. ટૂંકમાં, BP માત્ર ડાબા કે જમણા હાથમાં જ માપવું જરૂરી નથી. પહેલીવાર બંને હાથમાં BP તપાસવું વધુ મહત્વનું છે. જો બંને હાથની રીડિંગમાં સતત મોટો તફાવત જોવા મળે, તો જાતે નિર્ણય લેવાને બદલે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી યોગ્ય છે.

BP માપતા પહેલાં ઓછામાં ઓછા 5 મિનિટ શાંતિથી બેસો. પીઠને ખુરશીનો ટેકો આપો અને બંને પગ જમીન પર સીધા રાખો. પગ ક્રોસ ન કરો. હાથને સમતલ સપાટી પર હૃદયના સ્તરે રાખો અને યોગ્ય કદનો કફ ઉપરના હાથ પર લગાવો. BP માપતી વખતે વાતચીત ન કરો.ઘરે BP માપતા હોવ તો તપાસના આશરે 30 મિનિટ પહેલાં કસરત, ધૂમ્રપાન અને ચા-કોફી અથવા અન્ય કેફીનયુક્ત વસ્તુઓથી દૂર રહેવું યોગ્ય છે. એક રીડિંગ લીધા બાદ ઓછામાં ઓછા એક મિનિટના અંતરે બીજી રીડિંગ લઈ શકાય છે. ટૂંકમાં, BP માત્ર ડાબા કે જમણા હાથમાં જ માપવું જરૂરી નથી. પહેલીવાર બંને હાથમાં BP તપાસવું વધુ મહત્વનું છે. જો બંને હાથની રીડિંગમાં સતત મોટો તફાવત જોવા મળે, તો જાતે નિર્ણય લેવાને બદલે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી યોગ્ય છે.

6 / 7
સામાન્ય રીતે વયસ્ક વ્યક્તિનું બ્લડ પ્રેશર 120/80 mmHg કરતાં ઓછું હોય તો તેને સામાન્ય રેન્જમાં માનવામાં આવે છે. જ્યારે 90/60 mmHg કરતાં ઓછું BP હોય તો તેને લો બ્લડ પ્રેશર તરીકે જોવામાં આવી શકે છે. બીજી તરફ, જો BP વારંવાર 140/90 mmHg અથવા તેનાથી વધુ આવે, તો હાઈ બ્લડ પ્રેશરની શક્યતા રહે છે. જોકે, અલગ-અલગ મેડિકલ ગાઈડલાઈન્સમાં હાઈ BPની મર્યાદા થોડી અલગ હોઈ શકે છે. ખાસ કરીને 180/120 mmHg કે તેથી વધુ BP ખૂબ ઊંચું માનવામાં આવે છે અને જો તેની સાથે છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, દ્રષ્ટિમાં ફેરફાર, નબળાઈ અથવા બોલવામાં તકલીફ જેવા લક્ષણો હોય તો તાત્કાલિક તબીબી સારવાર લેવી જરૂરી છે. એક જ વખતની BP રીડિંગના આધારે નિર્ણય ન લેવો જોઈએ; યોગ્ય રીતે માપેલી અનેક રીડિંગનો ટ્રેન્ડ જોવો વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.

સામાન્ય રીતે વયસ્ક વ્યક્તિનું બ્લડ પ્રેશર 120/80 mmHg કરતાં ઓછું હોય તો તેને સામાન્ય રેન્જમાં માનવામાં આવે છે. જ્યારે 90/60 mmHg કરતાં ઓછું BP હોય તો તેને લો બ્લડ પ્રેશર તરીકે જોવામાં આવી શકે છે. બીજી તરફ, જો BP વારંવાર 140/90 mmHg અથવા તેનાથી વધુ આવે, તો હાઈ બ્લડ પ્રેશરની શક્યતા રહે છે. જોકે, અલગ-અલગ મેડિકલ ગાઈડલાઈન્સમાં હાઈ BPની મર્યાદા થોડી અલગ હોઈ શકે છે. ખાસ કરીને 180/120 mmHg કે તેથી વધુ BP ખૂબ ઊંચું માનવામાં આવે છે અને જો તેની સાથે છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, દ્રષ્ટિમાં ફેરફાર, નબળાઈ અથવા બોલવામાં તકલીફ જેવા લક્ષણો હોય તો તાત્કાલિક તબીબી સારવાર લેવી જરૂરી છે. એક જ વખતની BP રીડિંગના આધારે નિર્ણય ન લેવો જોઈએ; યોગ્ય રીતે માપેલી અનેક રીડિંગનો ટ્રેન્ડ જોવો વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.

7 / 7

કયા લોકોએ ‘ચા’ પીવાનું તરત બંધ કરી દેવું જોઈએ ?

જનરલ નોલેજહેલ્થ સ્વાસ્થ્ય
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
આ શહેરમાં ભીખ માંગવા માટે લાયસન્સ ફરજિયાત છે
આ શહેરમાં ભીખ માંગવા માટે લાયસન્સ ફરજિયાત છે
ઓછું પાણી પીવાથી થઈ શકે છે આ 8 સમસ્યા !
ઓછું પાણી પીવાથી થઈ શકે છે આ 8 સમસ્યા !
શુક્રવારે આ 4 વસ્તુઓ ખરીદવાનું ટાળવું !
શુક્રવારે આ 4 વસ્તુઓ ખરીદવાનું ટાળવું !
મહિલા ક્રિકેટમાં ODIમાં સૌથી લાંબી ઇનિંગ રમનાર ટોપ 6 બેટ્સમેન
મહિલા ક્રિકેટમાં ODIમાં સૌથી લાંબી ઇનિંગ રમનાર ટોપ 6 બેટ્સમેન
લાલ દ્રાક્ષ ખાવાના 8 અદ્ભુત ફાયદા જાણો !
લાલ દ્રાક્ષ ખાવાના 8 અદ્ભુત ફાયદા જાણો !
T20માં ભારતનો દબદબો, આ ટીમો સામે નથી હારી એકપણ મેચ
T20માં ભારતનો દબદબો, આ ટીમો સામે નથી હારી એકપણ મેચ
Latest Videos View more
આજનું રાશિફળ: રોકાણ અને સંબંધોમાં ચમકશે ભાગ્ય
આજનું રાશિફળ: રોકાણ અને સંબંધોમાં ચમકશે ભાગ્ય
વાઇબ્રન્ટ નવરાત્રિ એન્ટ્રી વિવાદ: હર્ષ સંઘવીની મોટી સ્પષ્ટતા
વાઇબ્રન્ટ નવરાત્રિ એન્ટ્રી વિવાદ: હર્ષ સંઘવીની મોટી સ્પષ્ટતા
ગીર સોમનાથ: ડોળાસા-ઝાંઝરિયાને જોડતો નવો રોડ બનાવવા ગામલોકોની ઉગ્ર માગ
ગીર સોમનાથ: ડોળાસા-ઝાંઝરિયાને જોડતો નવો રોડ બનાવવા ગામલોકોની ઉગ્ર માગ
બોટાદમાં સતત ઠંડા વરસાદે કપાસના પાકને પહોંચાડ્યુ ભારે નુકસાન- Video
બોટાદમાં સતત ઠંડા વરસાદે કપાસના પાકને પહોંચાડ્યુ ભારે નુકસાન- Video
મહેસાણા: કડીના નંદાસણ પાસે કેમિકલયુક્ત પાણીથી ખેતી-આરોગ્ય જોખમમાં
મહેસાણા: કડીના નંદાસણ પાસે કેમિકલયુક્ત પાણીથી ખેતી-આરોગ્ય જોખમમાં
મનસુખ વસાવાએ ભ્રષ્ટાચાર અને પક્ષ શિસ્ત સામે કરી લાલ આંખ
મનસુખ વસાવાએ ભ્રષ્ટાચાર અને પક્ષ શિસ્ત સામે કરી લાલ આંખ
વડોદરામાં જાહેર રસ્તા પર ચેન સ્નેચિંગની ઘટના, CCTV આવ્યા સામે
વડોદરામાં જાહેર રસ્તા પર ચેન સ્નેચિંગની ઘટના, CCTV આવ્યા સામે
આજનું ભારત આતંકવાદનો જડબાતોડ જવાબ આપે છે, મન કી બાતમાં બોલ્યા PM મોદી
આજનું ભારત આતંકવાદનો જડબાતોડ જવાબ આપે છે, મન કી બાતમાં બોલ્યા PM મોદી
પરિવારમાં આવશે ખુશીના સમાચાર, જાણો આજનું રાશિફળ
પરિવારમાં આવશે ખુશીના સમાચાર, જાણો આજનું રાશિફળ
ફૂડ સેફ્ટી નિયમોનું પાલન જરૂરી: FDA કમિશનર તુકારામ મુંઢે
ફૂડ સેફ્ટી નિયમોનું પાલન જરૂરી: FDA કમિશનર તુકારામ મુંઢે
g clip-path="url(#clip0_868_265)">