પેટ્રોલપંપ પર નહીં મળે શુદ્ધ પેટ્રોલ ! સરકારે ભેળસેળયુક્ત ઈંધણ અંગે વાંધા સુચનો મંગાવવા જાહેર કર્યું ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશન, જાણો
સરકારે પેટ્રોલમાં ભેળસેળ કરવાની તૈયારીઓ શરૂ કરી છે. આના માટે સરકારનો એવો દાવો છે કે, આ પગલાથી આયાતી ક્રૂડ ઓઇલ પરની નિર્ભરતા ઓછી થશે, એટલું જ નહીં ખેડૂતોની આવકમાં વધારો થશે અને પર્યાવરણીય સંરક્ષણમાં પણ ફાળો મળશે.
વાહન સંબંધિત નિયમોમાં સુધારો કરવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરતા, કેન્દ્ર સરકારે સેન્ટ્રલ મોટર વાહન નિયમો, 1989 માં સુધારા પ્રસ્તાવિત કરતુ ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશન જાહેર કર્યું છે. માર્ગ પરિવહન અને હાઈવે મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા આ ડ્રાફ્ટમાં ઇંધણ અને ઉત્સર્જન ધોરણો અંગે ઘણા મુખ્ય ફેરફારો સુચવતો પ્રસ્તાવ છે. સરકારે 30 દિવસની અંદર આ બાબત અંગે સામાન્ય લોકો અને સંબંધિત હિસ્સેદારો પાસેથી વાંધા-સૂચનો મંગાવ્યા છે.
30 દિવસની અંદર સૂચનો અને વાંધા મંગાવવામાં આવ્યા
જાહેર કરાયેલ ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશન અનુસાર, આ ડ્રાફ્ટ 27 એપ્રિલ, 2026 ના રોજ જાહેર થયો હતો. રસ ધરાવતા વ્યક્તિઓ નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં મંત્રાલયને તેમના સૂચનો અને વાંધા સબમિટ કરી શકે છે. ત્યારબાદ, કેન્દ્ર સરકાર આવેલા વિવિધ વાંધા અને સૂચનોની સમીક્ષા કરશે અને અંતિમ નિયમો લાગુ કરશે. ડ્રાફ્ટમાં પ્રસ્તાવિત સૌથી મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો ઇંધણના ટેકનિકલ નામકરણ અને તેમના મિશ્રણને લગતા છે. સરકારે નવા અને વધુ પર્યાવરણને અનુકૂળ ઇંધણના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આ નામોને અપડેટ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.
ઇથેનોલ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
સરકાર સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે, ઇથેનોલ બ્લેન્ડેડ પેટ્રોલ (EBP) કાર્યક્રમથી દેશ માટે પુષ્કળ આર્થિક લાભ થયો છે. આંકડાઓ અનુસાર, આ પ્રકારની પહેલથી વાર્ષિક આશરે 45 મિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઇલની બચત થવાની સંભાવના છે, જેના કારણે આજ સુધી વિદેશી વિનિમય ખર્ચમાં આશરે રૂપિયા 1.65 લાખ કરોડનો ઘટાડો થઈ શકે છે.
વાહન સુસંગતતા અંગે, 2012 અને માર્ચ 2023 વચ્ચે ઉત્પાદિત મોટાભાગની કાર E10 ધોરણ (10% ઇથેનોલ મિશ્રણ) ને પૂર્ણ કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી હતી. જો કે, એપ્રિલ 2023 પછી ઉત્પાદિત નવા વાહનો E20-અનુરૂપ (20 % ઇથેનોલ) બનવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે, જે તેમને 20% ઇથેનોલ સાથે મિશ્રિત પેટ્રોલ પર એકીકૃત રીતે ચલાવવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.
હાઇડ્રોજન ઇંધણ ધોરણોમાં સુધારા
હાઇડ્રોજન-સંબંધિત ધોરણોમાં ફેરફારમાં, ‘હાઇડ્રોજન+CN’ શબ્દને ‘હાઇડ્રોજન+CNG’ થી બદલવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફારનો હેતુ ટેકનિકલ સ્પષ્ટતા સુનિશ્ચિત કરવા અને માનકીકરણમાં સુધારો કરવાનો છે.
પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણને પ્રોત્સાહન
પેટ્રોલ (ગેસોલિન) માટે હાલના ‘E10’ ધોરણની સાથે ‘E20’ (20% ઇથેનોલ મિશ્રણ) રજૂ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ પહેલને ભારતમાં ઇથેનોલ મિશ્રણ વધારવા અને પેટ્રોલ પર નિર્ભરતા ઘટાડવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે.
ઉચ્ચ ઇથેનોલ મિશ્રણોનો સમાવેશ
ડ્રાફ્ટ નિયમોમાં E85 (85% ઇથેનોલ) અને E100 (100% ઇથેનોલ) જેવા ઉચ્ચ-સ્તરના ઇથેનોલ મિશ્રણોનો સમાવેશ કરવાનો પણ પ્રસ્તાવ છે. આનાથી વૈકલ્પિક ઇંધણ અપનાવવામાં વધારો થવાની અપેક્ષા છે.
બાયોડીઝલ ધોરણોમાં મોટા ફેરફારો
બાયોડીઝલ માટે પણ મોટો સુધારો પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યો છે. હાલમાં, ‘B10’ (10% બાયોડીઝલ મિશ્રણ) એ ઉપયોગમાં લેવાતું ધોરણ છે; જોકે, તેને ‘B100’ (100% બાયોડીઝલ) સુધી વધારવાની યોજના છે. આ પર્યાવરણીય સંરક્ષણ અને સ્વચ્છ ઉર્જા તરફ સંક્રમણ તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થઈ શકે છે.
આ પ્રસ્તાવિત ફેરફારો સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે, સરકાર સ્વચ્છ ઇંધણ, પ્રદૂષણ ઘટાડા અને ઉર્જા સ્વ-નિર્ભરતા પર ભાર મૂકે છે. જો આ નિયમો લાગુ કરવામાં આવે, તો ભારતમાં લીલા ઇંધણના ઉપયોગને નોંધપાત્ર વેગ મળી શકે છે. હાલમાં, આ ડ્રાફ્ટ તબક્કામાં છે, અને અંતિમ નિયમો સત્તાવાર રીતે લાગુ થાય તે પહેલાં ફેરફારો શક્ય છે. સરકાર દ્વારા પ્રાપ્ત સૂચનો અને વાંધાઓને ધ્યાનમાં લીધા પછી જ અંતિમ સૂચના જાહેર કરવામાં આવશે.
