
જમ્મુ-કાશ્મીરના અનેક વિસ્તારોમાં ગુરુવારે મોડી રાત્રે ભૂકંપના આંચકા અનુભવાતા લોકોમાં ગભરાટ ફેલાયો હતો. રાત્રે લગભગ 10:27 વાગ્યે આવેલા આ ભૂકંપની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર 5.1 નોંધાઈ હતી. ભૂકંપની અસર માત્ર જમ્મુ-કાશ્મીર પૂરતી સીમિત રહી નહોતી, પરંતુ લદ્દાખના કેટલાક વિસ્તારોમાં પણ આંચકા અનુભવાયા હતા. અચાનક ધરતી ધ્રૂજતાં કેટલાક લોકો સાવચેતીના ભાગરૂપે ઘરની બહાર નીકળી ગયા હતા.
પ્રાથમિક માહિતી અનુસાર, આ ભૂકંપનું કેન્દ્ર ચીનના શિનજિયાંગ વિસ્તારમાં, લદ્દાખની સરહદ નજીક નોંધાયું હતું. ભૂકંપનું કેન્દ્ર 35.6 ડિગ્રી ઉત્તર અક્ષાંશ અને 78.18 ડિગ્રી પૂર્વ રેખાંશ પર હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. તેનું કેન્દ્ર લેહથી આશરે 127 કિલોમીટર ઉત્તરપૂર્વમાં હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. ભૂકંપની ઊંડાઈ અંદાજે 83થી 110 કિલોમીટરની વચ્ચે નોંધાઈ હતી. જર્મન રિસર્ચ સેન્ટર ફોર જીઓસાયન્સ (GFZ) અને યુરોપિયન-મેડિટેરેનિયન સિસ્મોલોજિકલ સેન્ટર (EMSC)ના પ્રારંભિક આંકડા મુજબ, 5 નવેમ્બર, 2026ના રોજ રાત્રે 10:26 વાગ્યાની આસપાસ ભૂકંપ આવ્યો હતો.
રાહતની વાત એ છે કે અત્યાર સુધી મળેલી માહિતી મુજબ જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખના અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં કોઈ જાનહાનિ કે મિલકતને નુકસાન થયાના અહેવાલ સામે આવ્યા નથી. સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા પરિસ્થિતિ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી જમ્મુ-કાશ્મીરના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં ભૂકંપની ઘટનાઓ નોંધાઈ રહી છે. આ અગાઉ 3 નવેમ્બરના રોજ કિશ્તવાડ જિલ્લામાં 3.1ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો. રાત્રે 10:56 વાગ્યે આવેલા આ ભૂકંપના હળવા આંચકા અનુભવાયા હતા.
તેવી જ રીતે, 30 ઓક્ટોબરની સવારે કાશ્મીરના કુલગામ જિલ્લામાં પણ ધરતી ધ્રૂજી હતી. નેશનલ સેન્ટર ફોર સિસ્મોલોજી (NCS)ના જણાવ્યા અનુસાર, આ ભૂકંપની તીવ્રતા 3.6 નોંધાઈ હતી. આ બંને ઘટનાઓમાં કોઈ જાનહાનિ કે મોટા નુકસાનની માહિતી સામે આવી નહોતી.
આ ઉપરાંત, 29 ઓક્ટોબરની સાંજે પુલવામા જિલ્લામાં પણ 3.2ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ નોંધાયો હતો. તેના કારણે કાશ્મીર ખીણના કેટલાક વિસ્તારોમાં હળવા આંચકા અનુભવાયા હતા. સતત આવી રહેલા ભૂકંપના આંચકાને કારણે સ્થાનિક લોકોમાં ચિંતા જોવા મળી રહી છે.
ભૂકંપ એક કુદરતી આપત્તિ છે, જેની આગાહી કરવી મુશ્કેલ છે. ઘણી વખત લોકોને સાવચેત થવાનો સમય પણ મળતો નથી. આવી સ્થિતિમાં ગભરાવાને બદલે યોગ્ય પગલાં લેવાં ખૂબ જરૂરી છે. રાષ્ટ્રીય આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળ (NDMA) દ્વારા ભૂકંપ દરમિયાન સુરક્ષિત રહેવા માટે કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શિકાઓ આપવામાં આવી છે.
જો તમે ભૂકંપ આવે ત્યારે ઘરની અંદર હોવ, તો તરત જ જમીન પર બેસી જાઓ અને મજબૂત ટેબલ અથવા ડેસ્ક નીચે આશરો લો. જો નજીકમાં આવું ફર્નિચર ઉપલબ્ધ ન હોય, તો ઘરના કોઈ સુરક્ષિત ખૂણામાં બેસીને તમારા માથા અને ગરદનને હાથ વડે ઢાંકો. બારી, કાચ, દરવાજા, દીવાલો અને પડી શકે તેવી ભારે વસ્તુઓથી શક્ય તેટલા દૂર રહો.
જો તમે પથારીમાં હોવ ત્યારે ભૂકંપના આંચકા અનુભવાય, તો તાત્કાલિક બહાર દોડવાને બદલે પથારીમાં જ રહો અને માથાને ઓશીકાથી ઢાંકી દો. જોકે, જો તમારી આસપાસ કોઈ ભારે વસ્તુ પડવાનો ભય હોય, તો સાવચેતીપૂર્વક સુરક્ષિત જગ્યાએ ખસી જાઓ. બહાર નીકળવાનો રસ્તો નજીક અને સુરક્ષિત હોય ત્યારે જ તેનો ઉપયોગ કરો. ભૂકંપ દરમિયાન ગભરાઈને સીડી કે લિફ્ટ તરફ દોડવું જોખમી બની શકે છે. ખાસ કરીને લિફ્ટનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળો.
જો તમે ઘરની બહાર હોવ, તો ખુલ્લી જગ્યામાં જવાનો પ્રયાસ કરો. ઇમારતો, વૃક્ષો, સ્ટ્રીટલાઇટ્સ અને વીજળીના થાંભલાઓથી દૂર રહો. ભૂકંપ દરમિયાન ઇમારતોની દીવાલો, તૂટતા કાચ અને ઉપરથી પડતી વસ્તુઓ સૌથી મોટું જોખમ ઊભું કરી શકે છે.
જો તમે વાહનમાં મુસાફરી કરી રહ્યા હોવ અને ભૂકંપના આંચકા અનુભવાય, તો સુરક્ષિત જગ્યા મળતાં જ વાહન ધીમે ધીમે રોકી દો અને આંચકા બંધ ન થાય ત્યાં સુધી વાહનની અંદર જ રહો. ઇમારતો, પુલ, ઓવરપાસ, વૃક્ષો અને વીજળીની લાઇનોની નજીક વાહન રોકવાનું ટાળો. ભૂકંપ બંધ થયા પછી પણ સાવચેતી રાખો અને ક્ષતિગ્રસ્ત રસ્તાઓ, પુલો તથા ફ્લાયઓવર પરથી પસાર થવાનું ટાળો.
ભૂકંપ દરમિયાન જો કોઈ વ્યક્તિ કાટમાળ નીચે ફસાઈ જાય, તો સૌથી પહેલાં પોતાના મોં અને નાકને રૂમાલ અથવા કપડાથી ઢાંકી લેવા જોઈએ, જેથી ધૂળ શ્વાસમાં ન જાય. મદદ માટે નજીકની પાઇપ અથવા દીવાલ પર અવાજ કરીને બચાવકર્મીઓનું ધ્યાન ખેંચવાનો પ્રયાસ કરો. જો તમારી પાસે સીટી હોય, તો તેનો ઉપયોગ કરો. શક્ય હોય ત્યાં સુધી બૂમો પાડવાનું ટાળો, કારણ કે તેનાથી ધૂળ શ્વાસમાં જવાની શક્યતા વધી શકે છે.
ભૂકંપ જેવી કુદરતી આપત્તિ દરમિયાન યોગ્ય સાવચેતી અને સમજદારી અનેક લોકોનો જીવ બચાવી શકે છે. તેથી ભૂકંપના આંચકા અનુભવાય ત્યારે ગભરાવવાને બદલે સલામતીના નિયમોનું પાલન કરવું અને સ્થાનિક વહીવટીતંત્રની સૂચનાઓનું ધ્યાન રાખવું અત્યંત જરૂરી છે.
ચીનની ચિંતા વધશે! ભારત પાસેથી વધુ બ્રહ્મોસ મિસાઇલો ખરીદશે ફિલિપાઇન્સ, ₹7,100 કરોડનો મોટો સોદો કરવાની તૈયારી