
ભારત અને રશિયા વચ્ચે વિમાન ક્ષેત્રે સહયોગનો વ્યાપ હવે સતત વિસ્તરી રહ્યો છે. રશિયાની યુનાઇટેડ એરક્રાફ્ટ કોર્પોરેશન (UAC) દ્વારા ભારતીય એરલાઇન્સ સાથે IL-114-300 રિજનલ પેસેન્જર વિમાનોની સપ્લાય અંગે સમજૂતીઓ કરવામાં આવી છે. આ કરારો હેઠળ ભારતમાં કુલ 105 વિમાનો પૂરા પાડવાની યોજના તૈયાર કરાઈ છે.
આ કરાર હેઠળ Pinnacle Air ને 50 વિમાનો ફાળવવાની યોજના છે. તે જ સમયે Air Kerala ને 20 જેટલા IL-114-300 વિમાનો સોંપવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. આ સિવાય Sleek Aviation સાથે 35 વિમાનોની સપ્લાય માટે સમજૂતી કરાર (MoU) કરવામાં આવ્યા છે.
IL-114-300 વિમાનો ખાસ કરીને પ્રાદેશિક એર રૂટ્સ માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે. આ વિમાનોનો ઉપયોગ ટૂંકા અને મધ્યમ અંતરના રૂટ્સ પર સરળતાથી કરી શકાય છે. ભારતમાં રિજનલ એર કનેક્ટિવિટીને વધુ મજબૂત કરવાના સંદર્ભમાં આ સોદો ઘણો મહત્વનો માનવામાં આવી રહ્યો છે. ભારત સરકાર સતત નાના શહેરો અને સ્થાનિક એરપોર્ટને મોટા નેટવર્ક સાથે જોડવા પર ભાર મૂકી રહી છે, તેથી સ્થાનિક એવિએશન સેક્ટર માટે આવા વિમાનોની ઉપલબ્ધતા અત્યંત જરૂરી છે.
રશિયા તરફથી આ વિમાનોને સંપૂર્ણપણે ‘Fully Sanctions-proof’ (પ્રતિબંધોથી મુક્ત) ગણાવવામાં આવ્યા છે. એટલે કે પશ્ચિમી દેશોના આર્થિક કે વ્યાપારી પ્રતિબંધો વચ્ચે પણ તેમના ઉત્પાદન અને સપ્લાય શૃંખલાને અવિરત જાળવી રાખવાની ક્ષમતા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. યુક્રેન યુદ્ધ બાદ રશિયા પર પશ્ચિમી પ્રતિબંધોની અસર તેના ઉડ્ડયન ઉદ્યોગ પર પણ પડી હતી. આવી સ્થિતિમાં ભારતને 105 વિમાનો સપ્લાય કરવાની યોજના રશિયાના વિમાન ઉદ્યોગ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારને સ્થિરતા આપવા માટે પણ મહત્વનું પગલું છે.
ભારત અને રશિયા વચ્ચે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે લાંબા સમયથી વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી રહી છે. હવે નાગરિક ઉડ્ડયન ક્ષેત્રે સહયોગ વધવાના પ્રયાસો બંને દેશોના સંબંધોને એક નવો વ્યાપ આપી શકે છે. IL-114-300 ની આ પ્રસ્તાવિત સપ્લાય એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે ભારત પોતાના સ્થાનિક ઉડ્ડયન ક્ષેત્રનું ઝડપથી વિસ્તરણ કરી રહ્યું છે. જોકે, આ વિમાનોની વાસ્તવિક ડિલિવરી, સેફ્ટી સર્ટિફિકેશન, કન્ફિગરેશન અને ભારતીય કંપનીઓ સાથેની અંતિમ વ્યાપારી શરતો અંગેનું ચિત્ર આગામી સમયમાં વધુ સ્પષ્ટ થશે.