તમારો નગરસેવક આખરે શું કામ કરે છે? ગલીની સમસ્યાથી લઈને મેયરની પસંદગી સુધીની જાણો અસલી જવાબદારીઓ !

તમારું શહેર એક મોટો વિસ્તાર નથી હોતું. તેને અનેક વોર્ડમાં વહેંચવામાં આવેલું છે. દરેક વોર્ડમાં લગભગ 30થી 40 હજાર લોકો હોઈ શકે છે અને દરેક વોર્ડ પોતાના એક નગરસેવકને ચૂંટે છે. ભારતીય શહેરની સરકારમાં આ સૌથી નાનું અને સૌથી સ્થાનિક ચૂંટાયેલું પદ છે. મેયરનો વિસ્તાર તેના કરતાં મોટો હોય છે. જ્યારે ધારાસભ્ય અને સાંસદનો વિસ્તાર તો તેનાથી પણ ઘણો મોટો હોય છે. જો તમે ક્યારેય વિચાર્યું હોય કે તમારી પોતાની ગલી વિશે જાણકારી ધરાવતી વ્યક્તિ કોણ હોવી જોઈએ, તો તે તમારા વિસ્તારનો નગરસેવક છે.

નગરસેવકનું મુખ્ય કામ પોતાના શહેરના આ નાના વિસ્તારનો અવાજ બનવાનું છે. તમારા વિસ્તારમાં કચરો ઉઠાવવામાં આવતો નથી, રસ્તાની લાઇટ ઘણા અઠવાડિયાથી બંધ છે અથવા દર ચોમાસામાં ગટર ઊભરાઈ જાય છે, આવી સ્થાનિક સમસ્યાઓને નગરસેવક નગરપાલિકાના એવા અધિકારીઓ સમક્ષ રજૂ કરવાની હોય છે, જેઓ આ કામોનું સંચાલન કરે છે.

તમામ નગરસેવકો મેયરની પસંદગી કરે છે

નગરસેવકનું એક બીજું મહત્વનું કામ પણ છે. તમામ નગરસેવકો મળીને મેયરની પસંદગી કરે છે. ભારતમાં મોટાભાગના શહેરોમાં મેયરની ભૂમિકા મુખ્યત્વે ઔપચારિક હોય છે. પરંતુ મેયરને આ પદ પર બેસાડવામાં નગરસેવકોની પોતાની ભૂમિકા હોય છે. તેઓ નગરપાલિકા કે નગર પરિષદની અંદર પોતાના મત દ્વારા મેયરની પસંદગી કરે છે.

નગરસેવક સામાન્ય સમિતિની અધ્યક્ષતા કરે છે

મોટા શહેરોમાં આની ઉપર એક વધુ વ્યવસ્થા હોય છે. 1992માં બંધારણમાં કરવામાં આવેલા એક સુધારા હેઠળ ત્રણ લાખથી વધુ વસ્તી ધરાવતા શહેરોમાં Ward Committees એટલે કે વોર્ડ સમિતિઓ બનાવવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી. તમારા વિસ્તારનો નગરસેવક સામાન્ય રીતે આવી સમિતિની અધ્યક્ષતા કરે છે. વોર્ડ સમિતિનો હેતુ સામાન્ય લોકો અને સરકારી વ્યવસ્થા વચ્ચે સીધો સંપર્ક જાળવવાનો છે. સ્થાનિક સમસ્યાઓ ત્યાં જ રજૂ થાય, તેના પર ચર્ચા થાય અને સમસ્યાનું શું થયું તે પણ જાણી શકાય. આ બધું સરકારી તંત્રની મોટી વ્યવસ્થામાં ફરિયાદ ખોવાઈ જાય તે પહેલાં થાય છે.

ગલીની ફરિયાદ કરવા માટે પાર નગરસેવક જ યોગ્ય વ્યક્તિ

નગરસેવકની સામે પણ એ જ દીવાલ ઊભી થાય છે, જે મેયરની સામે ઊભી થાય છે. આ કામો વાસ્તવમાં રોજિંદા ધોરણે કરાવનાર વ્યક્તિ નગરપાલિકા કમિશનર હોય છે. તેમની નિમણૂક રાજ્ય સરકાર કરે છે. તેઓ તમારા નગરસેવકને જવાબ આપવા માટે સીધી રીતે બંધાયેલા નથી.

નગરસેવક તમારી સમસ્યાને જોરશોરથી ઉઠાવી શકે

નગરસેવક તમારી કચરાની સમસ્યા જોરશોરથી ઉઠાવી શકે છે. વોર્ડ સમિતિમાં તેના વિશે વાત કરી શકે છે. પત્રો લખી શકે છે અને વારંવાર અધિકારીઓ પાછળ જઈ શકે છે. તેમ છતાં, જ્યાં સુધી તે અધિકારી જે બીજી વ્યવસ્થા સામે જવાબદાર હોય છે કામને આગળ ન ધપાવે ત્યાં સુધી સમસ્યા ઉકેલાયા વિના રહી શકે છે.

નગરસેવકનું કામ સમસ્યાને જોવાનું પણ છે

તો હવે તમારી ગલીની વાસ્તવિક જવાબદારીનું સંપૂર્ણ ચિત્ર સામે આવે છે. તમારા નગરસેવકનું કામ સમસ્યાને જોવાનું અને તેને ઉઠાવવાનું છે, કારણ કે તે સમસ્યાની સૌથી નજીક હોય છે. નગરપાલિકા કમિશનરના વિભાગનું કામ તેને ઉકેલવાનું છે. અને આ બંનેની પાછળ રાજ્ય સરકાર હોય છે. જે સામાન્ય રીતે નાણાં અને મોટા નિર્ણયો પર નિયંત્રણ રાખે છે. આ જ નક્કી કરે છે કે આ બંને પાસે કામ કરવા માટે જરૂરી સાધનો અને સંસાધનો છે કે નહીં.

આ પણ વાંચો, તમારા મતવિસ્તારના ધારાસભ્ય પાસે કેટલું ફંડ હોય છે અને શું કરે છે? ક્યાં વાપરી શકાય આ પૈસા, જુઓ હિસાબ