જ્યારે માનવજાતે પહેલીવાર આફ્રિકાની બહાર પગ રાખ્યો હશે… પછી શું થયુ?- વાંચો
માનવીય ઈતિહાસમાં માઈગ્રેશનની સમસ્યા સામે આવ્યા બાદ ભૂગોળવિદે 457 વર્ષ પહેલા દુનિયાનો નક્શો બનાવ્યો. આ નક્શાને બનાવવાનો ઉદ્દેશ્ય વ્યાપાર અને સમુદ્રી યાત્રાને સરળ બનાવવાનો હતો. નક્શાનો ફાયદો જ એ છે કે તે આપણી ભૌગોલિક યાત્રા અને સંશોધનમાં ઘણો મદદરૂપ થાય છે અને યાત્રાને સરળ બનાવે છે. જો કે , ક્યારેક નક્શો તમને ભટકાવી પણ દે છે.
માનવ ઈતિહાસની સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઘટના છે ‘The Great Migration’ જ્યારે માનવજાતે આફ્રિકાની બહાર પગ રાખ્યો. વૈજ્ઞાનિકોની થિયરી છે કે આફ્રિકાથી જ નીકળીને માનવજાત ધરતીના અલગ-અલગ હિસ્સા સુધી પહોંચી છે. જો કે આ કેટલી મોટી વિડંબના છે કે માણસ સભ્યતાને આકાર દેનાર આફ્રિકાને ખુદ તેના વાસ્તવક આકાર માટે લડવુ પડ્યુ. અને દાયકાઓ બાદ યુનાઈટેડ નેશન્સમાં આવા વર્લ્ડ મેપના ઉપયયોગને મંજૂરી આપવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી દીધી છે. જેમા દેશો અન મહાદ્વીપોનો આકાર વાસ્તવિક્તાથી વધુ નજીક દેખાય છે.
ગોળ પૃથ્વીને જો ચપટા કાગળમાં ઉતારવામાં આવે તો સ્વાભાવિક છે કેટલીક સમસ્યાઓ આવશે, ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે આ કામ 16મી સદીમાં કરવામાં આવી રહ્યુ હોય. ભૂગોળવિદ ગેર્રાડસ મર્કેટરે 457 વર્ષ પહેલા આ સમસ્યાનો સામનો કરી રહેલી દુનિયાનો નક્શો બનાવ્યો. ત્યારે ઉદ્દેશ્ય વેપાર અને સમુદ્રી યાત્રાને સરળ બનાવવાનો હતો.
પરંતુ તેના કારણે અનેક દેશો અને મહાદ્વીપોનો આકાર વાસ્તવિક સ્થિતિ કરતા અલગ ડિઝાઈ થયો. જે આગળ જતા આત્મસન્માનનો વિષય બની ગયો. આફ્રિકી દેશ ટોગો એ મુદ્દો ઉઠાવ્યો કારણ કે નક્શો તેમની ઓળખ સાથે સંબંધિત છે. લોકો તેમના ઘર છોડીને બહાર તો બાદમાં જાય છે પહેલા તો મેપ દ્વારા ઓળખ-પરિચય બને છે.
રસ્તો બતાવતો નક્શો મન ભટકાવી દે છે
મેપ ભલે કેટલો પણ નાનો કેમ ન હોય, એકવાર નજર સામે આવી ગયો તો જિજ્ઞાસા ઘણી મોટી થઈ જાય છે. આપણે જોયુ હશે કે જ્યારે પહેલીવાર મેપ હાથમાં આવે તો આપણે પહેલા તો આપણા દેશનું સ્થાન, અથવા રાજ્યનું સ્થાન શોધીએ છીએ. મેપન રેખાઓમાં તમે આગળ વધતા રહો છો પહાડો, સમુદ્રો, જંગલો અને મહાસાગરોની લહેરો પર અને ક્યારેક નદી કિનારો પકડી લો છો.
નકશા ભૌગોલિક શોધને રમતમાં ફેરવી દે છે
નકશાનો સૌથી મોટો આનંદ એ છે કે તેઓ ભૌગોલિક શોધને રમતમાં કેવી રીતે રૂપાંતરિત કરે છે. એક સ્થળ શોધતી વખતે, તમે બીજા સ્થળ પર પહોંચી જાઓ છો, અને પછી બીજા પછી ત્રીજા સ્થાન પર આવી જાઓ છો. તમે રસ્તો શોધવા નીકળો છો પરંતુ અંતમાં વિશ્વમાં ખોવાઈ જઈએ છીએ.. કોલંબસ અને વાસ્કો દ ગામા જેવા સક્ષમ સંશોધકો પણ આ રમતથી મોહિત થયા હશે.
જેમ જેમ તમે નકશા પર અજાણ્યા નામો વાંચો છો, તેમ તેમ તમને તે સ્થાનો સાથે જોડાણની લાગણી થવા લાગે છે. ત્યાં કેવા પ્રકારના લોકો રહે છે? તેઓ પોતાનું જીવન કેવી રીતે જીવે છે? તે પર્વતની પેલે પાર શું છે, અને સમુદ્રથી ઘેરાયેલા તે ટાપુ પર હાલમાં શું થઈ રહ્યું હોઈ શકે છે? તમે ક્યારેય મુલાકાત લીધી નથી તે સ્થળો વિશે તમામ પ્રકારના કાલ્પનિક દ્રષ્ટિકોણ ઉદ્ભવે છે. આવી કલ્પનાઓ દ્વારા અસંખ્ય સાહસિક અભિયાનો શરૂ થયા હતા!
તમને મુસાફરી કરવાનું ગમે છે, અને તમારી પાસે રજાઓ નથી. તમે આંતર રાષ્ટ્રીય સરહદો પાર કરવા માંગો છો, અને તમારી પાસે પાસપોર્ટ કે વિઝા નથી. પરંતુ, જો તમારી પાસે નકશો છે, તો પણ તમે તે પ્રવાસનો અનુભવ કરી શકો છો. અને માર્ગ દ્વારા, આગલી વખતે જ્યારે તમે આ પ્રવાસ શરૂ કરો છો, ત્યારે ટોગોમાં જવાનું ભૂલશો નહીં.
