પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પૂર્વજોને યાદ કરવા માટે દરેક વ્યક્તિ પોતાની શ્રદ્ધા અને ક્ષમતા પ્રમાણે વિવિધ ધાર્મિક કાર્યો કરે છે. પરંપરાગત રીતે પિતરોની તિથિએ શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને બ્રાહ્મણ ભોજન કરાવવાની માન્યતા છે. જોકે નોકરી, વ્યવસાય અથવા અન્ય કારણોસર ઘણા લોકો પોતાના વતન અને પરિવારથી દૂર રહે છે, જેના કારણે તેઓ ઇચ્છા હોવા છતાં પોતાના ઘરે જઈને વિધિપૂર્વક શ્રાદ્ધ કરી શકતા નથી.

26 સપ્ટેમ્બરથી પિતૃ પક્ષ શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં વતનથી દૂર રહેતા લોકો પણ પોતાના પૂર્વજોને શ્રદ્ધાપૂર્વક યાદ કરી શકે છે. માન્યતાઓ અનુસાર સેવા, દાન અને જરૂરિયાતમંદો તથા જીવ-જંતુઓ પ્રત્યે કરુણા દર્શાવવાના કાર્યોને પણ પિતૃઓના સ્મરણ સાથે જોડવામાં આવે છે. આ માટે કોઈ મોટો ખર્ચ કે ભવ્ય આયોજન જરૂરી નથી. પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે કરવામાં આવતા નાના પ્રયાસો પણ શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરવાનો એક માર્ગ બની શકે છે.

પક્ષીઓ માટે અન્ન અને પાણીની વ્યવસ્થા કરો

પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પક્ષીઓ માટે દાણા અને પાણી રાખવું સરળ સેવા કાર્ય બની શકે છે. ઘરની છત, બાલ્કની અથવા અન્ય યોગ્ય ખુલ્લી જગ્યાએ નિયમિત રીતે અનાજ અને પાણી મૂકી શકાય છે.દરરોજ પક્ષીઓ માટે ભોજનની વ્યવસ્થા કરવાથી જીવ પ્રત્યે દયા અને સેવાની ભાવના વ્યક્ત થાય છે. ઘણા લોકો તેને પોતાના પૂર્વજોના સ્મરણ સાથે જોડીને કરે છે.

ગાયને ચારો ખવડાવો

પિતૃ પક્ષમાં ગૌસેવાને પણ ધાર્મિક પરંપરામાં મહત્વ આપવામાં આવે છે. જો તમારી આસપાસ ગૌશાળા હોય તો ત્યાં જઈને ગાયોની સેવા કરી શકાય છે અથવા તમારી ક્ષમતા મુજબ ચારો, ખોરાક કે જરૂરી સામગ્રીનું દાન કરી શકાય છે. પિતૃઓની તિથિએ ગાયને રોટલી અથવા યોગ્ય ખોરાક ખવડાવી પણ સેવા તરીકે કરી શકાય છે. જો ઘરે બ્રાહ્મણ ભોજન કરાવવું શક્ય ન હોય, તો પોતાની શ્રદ્ધા મુજબ ગૌસેવા કરવાનો વિકલ્પ અપનાવી શકાય છે.

પૂર્વજોની યાદમાં વૃક્ષ વાવો

પિતૃઓની સ્મૃતિને લાંબા સમય સુધી જાળવી રાખવા માટે તેમના નામે વૃક્ષ અથવા છોડ વાવવો પણ એક સુંદર પહેલ બની શકે છે. પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પીપળ, વડ અથવા સ્થાનિક પર્યાવરણને અનુકૂળ અન્ય વૃક્ષનો છોડ વાવી શકાય છે. પરંતુ માત્ર છોડ વાવવો પૂરતો નથી. તેની નિયમિત સંભાળ રાખવી અને તેને મોટું થાય ત્યાં સુધી સાચવવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. આ રીતે પૂર્વજોની યાદને પર્યાવરણની સુરક્ષા સાથે જોડીને એક સકારાત્મક સંદેશ આપી શકાય છે.

જરૂરિયાતમંદોની મદદ કરો

પિતૃ પક્ષમાં પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ લોકોની મદદ કરવી પણ શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરવાનો એક માર્ગ બની શકે છે. કોઈ જરૂરિયાતમંદ પરિવારને ભોજન કરાવવું, કપડાં કે જીવનજરૂરી વસ્તુઓ આપવી અથવા શક્ય હોય તેટલી આર્થિક મદદ કરવી જેવી સેવા કરી શકાય છે.

આ ઉપરાંત યોગ્ય અને સુરક્ષિત રીતે જળચર જીવો માટે પણ ખોરાકની વ્યવસ્થા કરી શકાય છે. જ્યાં સ્થાનિક નિયમો અને પર્યાવરણને નુકસાન ન થાય ત્યાં માછલીઓ માટે યોગ્ય આહાર આપવો પણ જીવસેવાના ભાગરૂપે કરવામાં આવે છે.

પિતૃ પક્ષમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ વાત તમારી શ્રદ્ધા અને ભાવના છે. વતનથી દૂર હોવા છતાં તમે પોતાની પરિસ્થિતિ અનુસાર સેવા, દાન અને જીવદયા જેવા કાર્યો દ્વારા પોતાના પૂર્વજોને યાદ કરી શકો છો.

નવરાત્રી શરૂ થાય તે પહેલા ઘરમાંથી આ વસ્તુઓ કાઢી નાખો, વાસ્તુમાં તેને અશુભ માનવામાં આવે છે!